واریکوسل؟ تشخیص ودرمان

واریکوسل؟ تشخیص ودرمان

آنچه باید درباره واریکوسل بدانید

واریکوسل با” واریس پا”متفاوت است ؛اگرچه هر۲نوعی واریس هستند
واریکوسل عبارت است از اتساع وریدهایی (سیاهرگ) که خون را از بیضه‌ها خارج می‌کنند.

واریکوسل (Varicocele) واژه ای است که به اتساع و پیچ خوردگی غیر طبیعی شبکه وریدی (سیاهرگی) بالای بیضه ها دور طناب اسپرم اطلاق می شود .

به  واریکوز (واریس) سیاهرگهای داخل کیسه ی بیضه واریکوسل میگویند.

امابا”واریس ساق پا”متفاوت است

یکی از علل شایع ناباروری در مردان، همین واریکوسل است چون به تولید و کیفیت اسپرم آسیب می‌زند، اما  مردانی که مبتلا به واریکوسل هستند،به”ناباروری “هم مبتلا هستند.

آیا واریکوسل انواع مختلفی دارد؟

واریکوسل بر حسب شدت، درجه بندی می‌شود. نوع خفیف درجه یک، نوع متوسط درجه دو و نوع شدید درجه سه نامیده می‌شود. در نوع درجه سه تمامی کیسه بیضه همان طرف پر از عروق متسع است؛ درست مثل این که کیسه بیضه پر از کرم خاکی است.

چرا برخی از آقایان دچار واریکوسل می‌شوند؟

سیاهرگ‌ها مسئول خارج کردن خون از عضو و هدایت آن به طرف قلب هستند و برای این که خونی که به سمت بالا می‌رود به عقب برنگردد، داخل سیاهرگ‌ها دریچه‌هایی وجود دارند که از برگشت خون جلوگیری می‌کنند. حالا اگر این دریچه‌ها خراب شوند، خون براحتی به طرف عقب برمی گردد و موجب اتساع سیاهرگ‌ها خواهد شد. باید بدانید سیاهرگ بیضه سمت چپ سرانجام به سیاهرگ کلیه چپ می‌ریزد. اگر یک مرد بالای ۴۰ سال ناگهان دچار واریکوسل بیضه چپ شود، یک دلیل آن این است که سرطان کلیه سبب مسدود شدن سیاهرگ کلیه و پس زدن خون در سیاهرگ بیضه همان طرف شده است.

آیا واریکوسل علائم مشخصی دارد؟

معمولا بیمار متوجه وجود واریکوسل نمی‌شود و بیماری به دنبال بررسی علت ناباروری تشخیص داده می‌شود. حتی گاهی بیمار از دوستان و افراد فامیل می‌شنود فلانی برای درمان ناباروری عمل جراحی واریکوسل انجام داده است و کنجکاو شده و به پزشک مراجعه می‌کند. البته برخی مواقع بیمار مبتلا به واریکوسل احساس درد در بیضه همان طرف یا احساس سنگینی می‌کند. همچنین ممکن است بیمار به دلیل عدم تقارن بیضه‌ها به پزشک مراجعه کند و واریکوسل تشخیص داده شود. حتی بندرت بیمار متوجه رگ‌های برجسته در کیسه بیضه می‌شود و به پزشک مراجعه می‌کند؛ اما به طور کلی درد مبهم در ناحیه بیضه ها، احساس سنگینی یا کشیدگی در بیضه، رگ‌های متسع در داخل کیسه بیضه، احساس ناراحتی در بیضه یا کیسه بیضه و کوچکی بیضه مبتلا جزو مهم ترین علائم بیماری هستند.

واریکوسل قابل درمان است؟

باید بدانید واریکوسل بسیار شایع است به طوری که حدود ۱۵ درصد مردان ۲۵ تا ۳۵ ساله دارای واریکوسل هستند. درمان واریکوسل، عمل جراحی است که معمولاً یک شکاف حدود سه سانتی‌متری در ناحیه بالای کشاله ران داده می‌شود و تمامی سیاهرگ‌های طناب بیضه قطع می‌شوند. بعضی از سیاهرگ‌های بیضه از داخل شکم عبور می‌کنند و جراح نمی‌تواند آنها را ببیند. حتی بعضی از مویرگ‌ها در داخل طناب بیضه قابل رویت نیستند، بنابراین بسته به نوع عمل جراحی، میزان عود بعد از عمل حدود ۱۰ درصد است. گاهی واریکوسل فوق‌العاده شدید بوده و صدها سیاهرگ متسع داخل کیسه بیضه وجود دارند. این واریکوسل‌ها نیز با عمل جراحی صد در صد قابل اصلاح نیستند. گاهی بیمار در معاینه واریکوسل مشهود ندارد (واریکوسل بالینی) و با سونوگرافی رنگی مشخص می‌شود که بیمار دارای واریکوسل است. این نوع واریکوسل را واریکوسل تحت بالینی می‌گویند و عده‌ای معتقد هستند عمل جراحی این واریکوسل موجب بهبود کیفیت اسپرم می‌شود./منبع جام جم

دکتر محمدرضا صفری‌نژاد-جراح و متخصص بیماری‌های کلیه و مجاری ادراری

***

واریکوسل چیست؟
واریکوسل(Varicocele) بیماری سنین جوانی است . واریکوسل(واریس بیضه)به بزرگ شدن و پیچ دار شدن عروق و وریدهای بیضه گفته می شود
واریکوسل در بیضه سمت چپ و یا دو طرفه دیده می شود،کمترپیش می آیدکه فقط بیضه سمت راست رادرگیرکند

بعلت خونرسانی بیضه چپ به ورید کلیوی و موقعیت آناتومیکی وریدهای سمت چپ اصولا مشکلات بیشتری نسبت به بیضه سمت راست دارد و عوارض واریس و ترومبوزهای (لخته های) وریدی در سمت چپ بیشتر است. فعالیت زیاد،مسائل ارثی و مشکلات عروقی نیز باعث عود واریس و ایجاد واریکوسلمی شود.
به علت پرخونی بیضه ها هنگام بوجود آمدن واریکوسل ها ، درجه حرارت بیضه ها بالا رفته و باعث کاهش اسپرمم سازی و احتمالل عقیمی در دراز مدت می شود و از آنجا که قسمت عمده اسپرم سازی با بیضه چپ می باشد برای همین واریکوسل های سمت چپ بیشتر با عقیمی همراه است.

این بزرگ شدن و پیچ دار شدن ورید ها علل مختلفی دارد.
جراحی واریکوسل در موارد علامت دار شدن شامل سنگینی بیضه ها ، درد و نازایی صورت می گیرد. در حقیقتت واریکوسل بیضه ها درمان علامتی دارد.
در موارد ایجاد حاد این مشکل و در سمت راست باید به مسائلی غیر از واریکوسل های عادی از قبیل ترومبوزهایی ( لخته های ) وریدی عروق کرونر مرکزی یا توده های کلیوی شک کرد که باید بیمار حتما تحت سونوگرافی شکمی و بررسی های بعدی قرار گیرد.
راه تشخیص آن این است که در بالای بیضه یک توده لمس شود مثل این که چند کرم در بالای بیضهه باشد.واریکوسل در بعضی افراد با درد و با بعضی افراد بدون درد است که باید در هر دو صورت به یک متخصص ارولوژی مراجعه کند.

درمان واریکوسل
فقط عمل جراحی است که باید در دو صورت عمل گردد:
۱. اگر همراه با درد باشد
۲. اگر باعث تغییر در کیفییت اسپرم شود
بیضه عضوی است که درون آن اسپرم سازی صورت می گیرد. به علت این که درجه حرارت محیطی که اسپرمم سازی در آن صورت می گیرد باید پایین تر از درجه حرارت بدن باشد (زیر ۳۵ درجه)، برای همین بیضه ها در دو کیسه به نام اسکروتوم در خارج بدن قرار گرفته است. این دوکیسه توسط دو عضله بنام کروماستر در دو طرف تنظیم شده و با تغییر درجه حرارت محیط این دو عضله بیضه ها را به بدن نزدیک و دور می کند. یعنی در محیط های سرد کیسه بیضه ها کوچک شده و کاملا به بدن نزدیک می شود و در محیط های گرم کیسه بیضه ها بزرگ شده و از بدن دور می شود. بیضه ها توسط عروق شریانی و وریدی تغذیه می شود .اصولا واریکوسل ها تقسیم بندی گوناگونی دارند و در درجه های بالا ورید های بیضه کاملا بزرگ و پیچ دار شده و در حالت ایستاده کاملا معلوم می باشند و در موارد زودرس فقط در هنگام ایستادن و زور زدن وریدها قابل لمس می شوند.جهت بررسی عملکرد بیضه ها در موارد واریکوسل ، آزمایش تعداد اسپرم (اسپرم کانت) از نظر عملکرد بیضه ها در خواست می شود که بر اساس تعداد اسپرم تصمیم اصلی گرفته می شود.
واریکوسل بزرگ شدن وریدهای درون کیسه بیضه (اسکروتوم) است. اسکروتوم کیسه پوستی شلی است کهه بیضه‌ها درون آن قرار دارند. واریکوسل شبیه به وریدهای واریسی است که در پا ممکن است بروز کنند. حدود یک ششم مردان واریکوسل دارند. در مردانی که دچار ناباروری هستند، این رقم بالاتر است و به ۴۰ درصد می‌‌رسد. واریکوسل شایع‌ترین علت تولید کم اسپرم و کاهش کیفیت آن است، گرچه همه واریکوسل‌ها بر تولید اسپرم اثر نمی‌گذارند. اغلب واریکوسل‌ها در طول زمان ایجاد می‌شوند.
خوشبختانه اغلب واریکوسل‌ها به آسانی تشخیص داده می‌شوند، و اگر علامت‌دار شده باشند، می‌توان آنها را باا جراحی ترمیم کرد. بیمار ممکن است با شکایت بزرگی، یا عدم تقارن بیضه ها، یا درد بیضه، و یا پس از ازدواج، با ناباروری مراجعه کند. ولی شایعترین فرم آن، بدون علامت، و بطور اتفاقی، حین معاینه، متوجه آن می گردند. درمعاینه، بزرگی و تورم عروق بیضه، بخصوص در سمت چپ مشهود است و درحالت ایستاده، و یا افزایش فشار شکمی تشدید می یابد و در حالت خوابیده از بین می رود (درصورتیکه تورم عروق درحالت خوابیده از بین نرفت، بایستی به نوع ثانویه آن شک کرد)
اکثر مردانی که مبتلا به واریکوسل هستند فاقد علامت می باشند. موارد بروز علامت معمولاً در طی معایناتت معمول تشخیص داده می شوند.
علایم و نشانه ها ممکن است شامل : درد بیضه، احساس سنگینی در بیضه ها، نازایی، جمع شدگی و کوچکک شدن بیضه ها و وریدهای قابل لمس یا قابل مشاهده می باشد. در نتیجه در صورت وجود درد پیوسته و دایمی در ناحیه تناسلی باید به پزشک مراجعه نمود.
سن شروع بیماری معمولا در زمان بلوغ و یا بلافاصله پس از بلوغ می باشد ولی در سن کمتر یا سن بالا نیز ممکنن است ایجاد گردد. شایعترین علامت واریکوسل درد خفیفی است که مخصوصا هنگام فعالیت بروز میکند .
همانطور که توضیح دادیم این بیماری بیشتر در بیضه چپ اتفاق می افتد و علت آن هم اختلالی در سیاهرگهایی این ناحیه است که نمیتوانند خون را به درستی تخلیه کنند. به همین دلیل این رگها گشاد و طویل شده و به ویژه در مردانی که از نظر جنسی فعال هستند موجب ایجاد درد بیضه میشوند.
اکثر مبتلایان به واریکوسل به دلیل از دست دادن توانایی تولید اسپرمهای مناسب دچار ناباروری نیز میشوند. اینن بیماری با عمل جراحی قابل درمان است و حتی ناباروری مردان را نیز تاحدود زیادی میتوان از بین برد. البته اگر واریکوسل در یک مرد مسن به طور ناگهانی بروز کند، میتواند نشانه بدی باشد چرا که تومورهای کلیه می توانند باعث بروز این حالت در افراد مسن شوند .
واریکوسل جانبی سمت چپ در ۸۵% از مردان با این مسئله (برگشت غیر طبیعی خون ) و واریکوسل سمتت راست در ۱۵% از مردان مشاهده شده و گرفتار شدن هر دو قسمت (چپ و راست ) این مسئله در ۲۰% از مردان مشاهده شده است .
بعضی از مردان که واریکوسل بزرگ دارند هیچ نشانی از آسیب بیضه ندارند ، حال آنکه برخی از مردان با واریکوسلل کوچک ممکن است نابارور باشند.

علائم
علامت ظاهری این بیماری بر اساس درجات آن متفاوت است به گونهای که ممکن است در درجات خفیف بیماریی هیچ بیرونزدگی یا تودهای در این ناحیه موجود نباشد و یا در درجات شدید آن وقتی فرد میایستد تودهای از رگها به صورت پیچ در پیچ و متسع در بالا و پشت بیضه قابل لمس باشد.
واریکوسل، اغلب علامتی ایجاد نمی‌کند. ندرتا واریکوسل درد ایجاد می‌کند که ممکن است در طول روز به علتت فعالیت‌های جسمی بدتر شود و به طور شاخص با خوابیدن به پشت تخفیف می‌یابد. در طول زمان ممکن است واریکوسل‌ها بزرگ تر و چشمگیرتر شوند.

علل
طناب اسپرماتیک که خون را به بیضه‌ها می‌رساند و از آنها خارج می‌کند،‌ حاوی “واز دفرانس” است که اسپرمم تولیدشده از بیضه را تخلیه می‌کند. “شبکه پامپینیفرم” گروهی از وریدها درون اسکروتوم و بالای بیضه‌ها هستند. شبکه پامپینیفرم، خون را از بیضه‌ها تخلیه می‌کند. بزرگ شدن این وریدها اغلب در حین بلوغ رخ می‌دهد. اگر چه علت دقیق ایجاد واریکوسل معلوم نیست، اما بسیاری از کارشناسان معتقدند که دریچه‌های غیرطبیعی درون وریدها مانع جریان خون طبیعی در آنها می‌شوند و پس زدن خون، به گشاد شدن وریدها می‌انجامد. واریکوسل معمولا در ناحیه بیضه چپ رخ می‌دهد، که به علت موقعیت ورید بیضه‌ای چپ است. اما واریکوسل در یک بیضه، بر تولید اسپرم در هر دو بیضه تاثیر می‌گذارد. در سنین ۱۵ تا ۲۵ سالگی، بیشترین احتمال بروز واریکوسل وجود دارد.

علت ایجاد واریکوسل چیست؟ 
عقاید و نظرهای گوناگونی در مورد چگونگی بوجود آمدن واریکوسل و مبتلا کردن افراد وجود دارد :
۱ـ درجه بیضه دان. بیضه برآمده طولانی درجه حرارت زیانبخشی که موجب تولید اسپرم می شود.
۲ـ تراکم غیر طبیعی غده فوق کلیوی و اجسام کلیوی ممکن است مانع رشد عادی اسپرم شود.
۳ـ جریان غیرعادی خون سیاهرگ از رشد بیضه دان جلوگیری کرده تولید محصولات زائد سوخت و ساز را افزایشش می دهد و کاهش دستیابی به اکسیژن مغزی و ضروری برای رشد اسپرم را موجب میشود.
۴۴ـ جریان غیر طبیعی خون می تواند مانع تراکم تستوسترون شود که این تغییر می تواند مانع تولید اسپرم گردد.

زمانیکه دریچه هایی که جریان خون را از وریدهای اطراف بیضه به سیستم گردش خون تنظیم می کنند دچار اختلال شوند واریکوسل ایجاد می شود و در نتیجه خون جمع شده و سبب گشادی وریدها می شود.
به نظر می رسد رژیم های غذایی کم فیبر و پر چربی از جمله عوامل بروز واریکوسل باشند. چرا که در این حالتهاا فرد دچار یبوست های طولانی مدت شده و برای دفع، نیاز به زور پیدا می کند. همین زور زدنهای مکرر بر روی دیواره عروق فشار وارد کرده و سبب تخریب بافت جداره و عروق می شود. فاکتور دیگری که برروی ایجاد واریکوسل اثر می گذارد، کاهش میزان فلانوییدها در غذاها می باشد. این ترکیبات به فراوانی در میوه ها و سبزی ها یافت می شود و می تواند در عملکرد اتصالی جداره عروق خونی دخالت داشته باشند .

عامل ایجاد بیماری واریکوسل چیست؟
بیماری واریکوسل با واریسی شدن و گشادشدن عروق وریدی (سیاهرگهای) بیضه ظاهر می گردد که در دو گروهه اولیه و ثانویه تقسیم بندی می گردد. در نوع اولیه، هیچ عامل ایجادکننده مشخصی وجود ندارد، گرچه تئوری اشکال در دریچه های لانه کبوتری وریدهای بیضه، طولانی بودن مسیر این وریدها و احتمال اثر فشاری سایر عروق و احشاء شکمی مطرح می باشد ولی هنوز علت مشخصی برای آن ثابت نشده است. این نوع عامل عمده واریکوسل است و ۹۰درصد در سمت چپ می باشد. نوع ثانویه که بدنبال وجود عامل مشخص ایجادکننده انسداد در عروق داخل شکم ایجاد می گردد درصد کمی از واریکوسل ها را شامل میشود و علت ایجادکننده آن غالبا توده های شکمی، بخصوص تومورهای بدخیم می باشد که تشخیص آن مهم و حیاتی است.

تشخیص واریکوسل
از آنجایی که واریکوسل معمولا علامتی ندارد،‌ اغلب در حین ارزیابی ناباروری یا معاینه جسمی کشف می‌شود. باا این حال اگر در اسکروتوم‌تان احساس درد یا تورم می‌کنید، باید با پزشک تماس بگیرید. علل گوناگونی ممکن است باعث درد بیضه شوند، و برخی از این عارضه‌ها نیاز به درمان فوری دارند. پزشک شما می‌تواند تعیین کند که کدام عارضه باعث درد بیضه شما شده است.
پزشک در معاینه جسمی شما، ممکن است توده غیردردناک کلاف‌مانندی را در بالای بیضه شما لمس کند. برخیی از افراد، این توده را به صورت احساس “کیسه‌ای از کرم” وصف می‌کنند.
اگر این توده به اندازه کافی بزرگ باشد، پزشک هنگامی که ایستاده‌اید، می‌تواند آن را لمس کند. اگر واریکوسلل شما کوچک تر باشد، پزشک ممکن است از شما بخواهد نفس عمیقی بکشید و چند ثانیه آن را نگه دارید و به پایین زور بزنید (مانور والسالوا). این مانور به پزشک کمک می‌کند، بزرگی غیرطبیعی وریدها را لمس کند.
اگر معاینه جسمی نتیجه قطعی به دست ندهد، پزشک ممکن است درخواست سونوگرافی اسکروتوم کند. اینن آزمون که در آن از امواج صوتی پرفرکانس برای ایجاد تصاویر دقیق از ساختار درون استفاده می‌شود، برای این مورد استفاده قرار می‌گیرد تا اطمینان حاصل شود علائم شما به دلیل دیگری رخ نداده است. یکی از علل چنین عارضه‌ای ممکن ست توموری باشد که بر ورید اسپرماتیک فشار می‌آورد.

تشخیص واریکوسل چگونه انجام می‏شود؟
پزشک بیمار را در حالت ایستاده قرار داده و طناب اسپرماتیک را لمس می‏کند (طنابی که به نظر می‏رسد بیضه‏‌ها ازز آن آویزان شده‌‏اند). از بیمار می‏خواهد که سرفه کند و در این حالت واریکوسل مانند یک دسته کرم در زیر دست لمس می‏شود. این حالت (ورم کردن) به صورت متناوب ایجاد می‏شود.
بهترین راه تأیید تشخیص, استفاده از تست داپلر (Doppler)‌ می‏باشد. در این تکنیک یک میله کوچک به شکل قلمم برروی طناب اسپرماتیک قرار داده می‏شود که امواج صوتی عروق خونی را گرفته و با تقویت آن, جریان خون را اندازه‏ گیری نموده و میزان آن را به صورت نمودارهای میله‏‌ای شکلی نشان می‏دهد.
بیماران مبتلا به واریکوسل دچار نقص بازگشت جریان خون در طی سرفه‏ کردن می‏باشند که به صورت امواج بلندد میله‏‌ای نشان داده می‏شود. آزمایشات دیگری که به صورت نه چندان شایع جهت تأیید تشخیص واریکوسل بکار می‏روند عبارتند از: سونوگرافی داپلر، ونوگرام (یک نوع تصویربرداری مخصوص با اشعه X) و ترموگرام.

درجه بندی واریکوسل
گرید ۳: وریدها در حالت ایستاده قابل مشاهده اند.
گرید ۲: وریدها در حالت ایستاده قابل لمس میباشند.
گرید ۱: وریدها هنگام زور زدن قابل لمس میباشند.
واریکوسل ساب کلینیکال: که با معاینه قابل لمس نیستند ولی با سونوگرافی تشخیص داده می شود.

عوارض واریکوسل چیست؟
واریکوسل ممکن است باعث این عوارض شود:
تحلیل رفتن (آتروفی) بیضه: توده بیضه از لوله‌های سازنده اسپرم تشکیل شده است. هنگامی که این لوله‌ها درر اثر عاملی مانند واریکوسل آسیب می‌بینند، ممکن است بیضه‌ها نرم شوند و تحلیل روند. روشن نیست که چه عاملی باعث تحلیل رفتن بیضه ها می‌شود،‌ اما اختلال در کارکرد دریچه‌های وریدها باعث تجمع خون در بیضه‌ها می‌شود و افزایش فشار وریدها و قرارگیری در معرض سموم درون خون ممکن است باعث آسیب شود.

ناباروری: روشن نیست که واریکوسل چگونه باعث ناباروری می‌شود. برخی از کارشناسان معتقدند که وریدهای بیضه، خون را در شریان بیضه سرد می‌کنند، و به این ترتیب به حفظ درجه حرارت مناسب برای تولید مناسبب اسپرم کمک می‌کنند. واریکوسل با مسدود کردن جریان عادی خون، ممکن است باعث شود درجه جرارت بیضه‌ها بیش از حد بالا رود، و به این ترتیب بر تولید اسپرم و حرکت آن اثر بگذارد.

درمان واریکوسل
درمان واریکوسل ممکن است ضروری نباشد. اما اگر نابارور هستید، یا واریکوسل شما باعث درد یا تحلیل‌رفتگیی بیضه‌ها شده است، ممکن است لازم باشد واریکوسل را ترمیم کنید. درمان، با هدف بستن وریدهای آسیب‌دیده و هدایت جریان خون به وریدهای طبیعی انجام می‌گیرد. گرچه واریکوسل معمولا در دوران نوجوانی رخ می‌دهد،‌ اما روشن نیست که آیا باید واریکوسل را در همان زمان ترمیم کرد یا نه. در صورتی که تحلیل‌رفتگی پیشرونده بیضه،‌ درد یا نتایج غیرطبیعی در آزمایش اسپرم رخ دهد، ترمیم در دوره نوجوانی ممکن است ضرورت پیدا کند. ترمیم واریکوسل ممکن است با جراحی باز، یا جراحی از طریق لاپاراسکوپی، و یا بستن ورید با بالون یا فنر از راه پوست (آمبولیزاسیون از راه پوست) انجام گیرد.

در طب سنتی نیز زالو درمانی یکی از روش های درمان واریکوسل است. این روش ارزان قیمت ، کم دردسر و با آثار جانبی مفید (مانند تقویت سیستم ایمنی بدن) است. زالو جانور عجیبی است که صدها سال است از آن بهه صورت زنده یا فرآورده برای درمان انواع بیماری ها استفاده می شود. پس از ظهور پزشکی مدرن ، استفاده از زالو به تدریج به فراموشی سپرده شد. اما جالب این جاست که پس از سال ها، باز هم استفاده از زالو باز هم در بسیاری از کشورهای دنیا و حتی در کشورهای پیشرفته رایج شده است، چنان چه اکنون زالو را با عنوان جراح کوچولو (Micro Surgeon) می شناسند.
مکیدن خون بیمار و ترشح آنزیم هایی با خواص درمانی متعدد ، باعث شده است که زالو درمانی ، روشی ساده وو ارزان قیمت برای درمان بسیاری از بیماری ها باشد. در طب سنتی ایران ، زالو درمانی همراه با سایر روش های درمانی مثل گیاه درمانی به صورت ترکیبی برای درمان بسیاری از بیماری ها تجویز شده است. زالو درمانی معمولاً در مراکز معتبر انجام حجامت انجام می شود.

چه بیمارانی احتیاج به درمان دارند ؟
همانگونه که گفته شد ۱۰درصد مردان پس از سن بلوغ درجاتی از واریکوسل دارند ولی همه آنها احتیاج به درمانن ندارند. اگر واریکوسل برای فرد، عارضه‌ای ایجاد کند لازم است درمان انجام گردد. درغیراینصورت احتیاج به درمانی نیست.

عوارض واریکوسل چیست ؟
عوارض واریکوسل شامل ایجاد درد، آتروفی (کوچک شدن سایز و نرم شدن قوام بیضه) و ناباروری می باشد. دردد ناشی از واریکوسل دردی با کیفت احساس سنگینی، که با فعالیت و ایستادن تشدید یافته و با استراحت بهبود می یابد.

آیا بیمار مبتلا به واریکوسل بدون عارضه احتیاج به پیگیری دارد ؟
بلی؛ همانگونه که گفته شد اگر واریکوسل عارضه ای ایجاد نکند احتیاج به درمان نیست. ولی لازم است بیمارر بصورت ماهانه، خود را معاینه کند. و درصورت کوچک شدن سایز بیضه، و یا تغییر در قوام آن، لازم است توسط پزشک معاینه شود.
همچنین اگر بیمار مبتلا به واریکوسل ازدواج نکرده و یا خواستار داشتن فرزند دیگری در آینده می باشد، بایستیی هر ۶ ماه با آزمایش اسپرم، ازنظر باروری بررسی گردد و درصورت شروع تقییرات و ضعیف شدن نطفه احتیاج به درمان دارد.

آیا درمان دارویی برای واریکوسل وجود دارد ؟ 
جواب: خیر.
درمان واریکوسل فقط اقدامات مداخله گرانه (غیردرمان خوراکی یا دریافت دارو ازطریق تزریق) می باشد. در سادهه ترین روش تزریق مواد ایجادکننده انسداد عروق از طریق پوست بداخل وریدهای بیضه مبتلاست که این روش درصد موفقیت کمتر و عارضه درد مزمن و یا هیدروسل بیشتری می باشد.

روشهای جراحی واریکوسل چیست ؟
جراحی واریکوسل یا به اصطلاح پزشکی واریکوسلکتومی اقدام به بستن وریدهای بیضه مبتلا می باشد که پس ازز انسداد این وریدها بتدریج بدلیل عدم حرکت خون، وریدهای مسدود شده کوچک شده و از بین می رود و واریکوسل برطرف می گردد. این اقدام از طریق برش کوچکی بر روی پوست شکم به طول ۴-۲ سانتیمتر قابل انجام است.

روشهای جدید جراحی واریکوسلکتومی چیست ؟
روشهای جدید واریکوسلکتومی یکی انسداد عروق از طریق کاتتریزاسیون وریدی و انسداد عروق مبتلا است. کهه هزینه آن بالاست و درصد موفقیت آن بالا نیست ولی بصورت سرپایی و با کمترین درد انجام می گردد.

روش لاپاروسکوپی(laparoscopic varicocelectomyy) که امتیاز آن برش کوچکتر و بزرگنمایی حین جراحی، ولی بدلیل عدم دسترسی جراح به وریدهای فرعی، احتمال عود واریکوسل بیشتر است و همچنین سه برش بر روی پوست بجای یک برش انجام می گیرد.
روش میکروسرجری(microsurgical varicocelectomy) که به عقیده بسیاری بهترین روش جراحی واریکوسلکتومیی می باشد. امتیازات آن بزرگنمایی حین جراحی و دسترسی به تمامی وریدهای فرعی می باشد ولی مدت زمان جراحی طولانی تر می گردد و ازنظر تکنیکی نیز مشکل می باشد.

امتیازات روش میکروسرجری نسبت به روش معمولی واریکوسلکتومی‌چیست ؟
در روش میکروسرجری با توجه به استفاده از میکروسکوپ حین جراحی و بزرگنمایی جراح، قادر است با دقت بیشتر وریدها را از شریان ( سرخرگ ) و عروق لنفاتیک ( عروق برنده آب ) جدا کند و فقط وریدها را مسدود نماید.

همچنین وریدهای با سایز کوچک را که استعداد واریسی شدن در آینده دارد و منشاء عود واریکوسل در آینده خواهد بود. در روش جراحی معمولی قابل تشخیص نمی‌باشد درحالیکه در روش میکرسرجری بدلیل بزرگنمایی ۶-۴ برابر توسط میکروسکوپ، جراح قادر است این وریدهای کوچک را نیز مشاهده کند و از عروق لنفاتیک و شریان مجزا نماید و مسدود کند.

در نتیجه شانس عود واریکوسل در این روش بسیار کمتر و حدود نیم درصد ( یعنی موفقیت ۵/۹۹ درصد ) می‌باشد همچنین بدلیل قابلیت بهتر در تمایز شریان و لنفاتیک و حفظ آنها احتمال آتروفی بیضه بدنبال جراح و یا ایجاد هیدروسل (آب آوردگی بیضه) بسیار نادر می‌باشد.

آیا واریکوسلکتومی ‌عارضه‌ای دارد ؟ 
درجواب بایستی گفت که هر اقدام پزشکی احتمال عارضه دارد همانگونه که عدم درمان واریکوسل نیز احتمال بروزز عارضه دارد.

عوارض واریکوسلکتومی‌شامل :
۱- احتمال عود واریکوسل که در روش معمولی و سنتی واریکوسلکتومی‌۲۵% – ۵% ذکر شده و در روشش میکروسرجری نیم درصد می‌باشد.
۲- ایجاد هیدروسل ( آب آوردگی بیضه ) که احتمال آن در روش معمولی جراحی واریکوسلکتومی‌۱۵- ۵ درصد و درر روش میکروسرجری بسیار نادر گزارش شده است.
۳- عارضه سوم احتمال آتروفی بیضه که در روش جراحی معمولی کمتر از ۳% و در روش میکروسرجری بسیار نادرر گزارش شده است. ( اینجانب طی حدود ۷۰۰ مورد واریکوسلکتومی‌میکروسرجری که انجام داده ام ۴۴ مورد عود و هیچ مورد هیدروسل یا آتروفی نداشته ام. در حالیکه بیش از ۲۰۰ مورد از این بیماران، مواردی بوده اند که قبلا در مراکز مختلف تحت عمل واریکوسلکتومی‌به روش معمولی قرار گرفته بودند ولی واریکوسل برطرف نشده بوده و یا عود کرده بود که مجددا تحت عمل واریکوسلکتومی‌میکروسرجری قرار گرفتند و موفق بوده است.)

آیا عمل جراحی واریکوسلکتومی‌منجر به معلولیت یا ناباروری می گردد ؟ 
این سؤالی است که بسیاری از بیماران قبل از جراحی سؤال می‌کنند و درجواب بایستی گفت که عملل واریکوسلکتومی‌جهت درمان یا جلوگیری از ناباروری انجام می‌گردد و خود منجر به ناباروری نمی‌گردد و پس از جراحی نیز فرد می‌تواند به فعالیتهای عادی روزمره و انجام ورزش و کار بطور معمول و قبل از جراحی بازگردد. لذا معلولیتی ایجاد نمیکند.

توصیه‌های پزشکی : آنچه که درخصوص واریکوسل اهمیت دارد این است که اگرچه این بیماری ریشه‌ای بس کمرنگ در ژنتیک بیمار دارد، اما نقش عوامل پیشگیرانه در جلوگیری از ابتلا به این بیماری بسیار پررنگ است.

از این‌رو به توصیه‌های پزشکی  توجه کنید:
۱. از پوشیدن لباس‌های زیر بسیار تنگ اجتناب کنید و سعی کنید لباس‌های زیر راحت باشند.
۲. از ضربه‌زدن‌های مکرر همچون پدال زدن اجتناب کنید.
۳. شب‌ها بعد از رسیدن به منزل برای نیم ساعت پاها را بالا نگه دارید تا خون به پایین جریان پیدا کند.
۴. از ایستادن به مدت طولانی اجتناب کنید.
۵. در صورت احساس درد مختصر در ناحیه مذکور سریعا به یک اورولوژیست یا متخصص مجاری کلیه مراجعه کنید وو نگذارید که درد پیشرفت کند.

تصمیم گیری درباره نحوه برخورد با واریکوسل
اگر مریضی بعلت شک به نازایی مورد معاینه قرار گیرد اولین آزمایش، انجام آزمایش اسپرم می باشد. الگویی نازایی که بوسیله واریکوسل ایجاد می شود معمولاً سبب رشد و تکامل ناکافی اسپرمها و افزایش نسبت اسپرمهای مرده می شود. اگر بیمار بدون علامت است یا علایم خفیف است و مسأله نازایی وجود ندارد. تنها راه درمان پوشیدن محافظ‌های بیضه جهت حمایت از بیضه ها می باشد. ترمیم واریکوسل زمانی ضروری می شود که زوجین با ناباروری مواجه شوند یعنی در حالتی که زن طبیعی است ولی مرد یک بار یا بیشتر آنالیز منی غیرطبیعی دارد و در معاینه بالینی وجود واریکوسل مسجل می باشد. اگر واریکوسل درد یا احساس ناراحتی در بیضه ایجاد بکند نیاز ترمیم لازم است./منبع:منشور

***

واریکوسل چیست و درجاتواریکوسلچگونه تعیین میشوند؟

واریکوسل (Varicocele) واژه ای است که به اتساع و پیچ خوردگی غیر طبیعی شبکه وریدی (سیاهرگی) بالای بیضه ها دور طناب اسپرم اطلاق می شود .

به  واریکوز (واریس) سیاهرگهای داخل کیسه ی بیضه واریکوسل میگوییم.

دلایل و میزان شیوع

واریکوسل هنگامی شکل میگیرد که دریچه های درون سیاهرگهایی که اطراف طناب بیضوی پیچ خورده اند، نتوانند جریان خون را به درستی بازگشت دهند. این مساله باعث میشود تا خون در ناحیه ی دریچه های لانه کبوتری عبور کرده و به عقب بازنگردد که نتیجه ی این عمل تورم و بزرگتر شدن سیاهرگها است. مشابه این موضوع در واریس (به خصوص در پاها) نیز مشاهده میشود.

واریکوسل معمولا به آرامی تشدید شده و وسعت پیدا میکند و بیشتر در مردان بین سنین ۱۵ تا ۲۵ سال رخ میدهد و عمدتا عروق بیضه ی چپ درگیر میشود. واقعه در افراد مسن تر ممکن است به دلیل تومورهای کلیوی، که باعث انسداد جریان خون سیاهرگی میشوند رخ دهد. به طور کلی واریکوسل در سمت چپ کیسه ی بیضه ( وریدهای بیضه ی چپ) بسیار شایعتر از سمت راست است.

علائم واریکوسل

علائم واریکوسل زیاد نیستند و شامل موارد زیر میباشند:

بزرگ شدن و پیچ خوردن وریدها (سیاهرگها) درون کیسه ی بیضه

توده ی بدون درد، تورم و برجسته شدن کیسه بیضه

همچنین ممکن است علامت خاصی نیز مشاهده نشود.

درجه بندی واریکوسل

گرید ۱ : وریدها هنگام زور زدن قابل لمس می‌باشند
گرید ۲ : وریدها در حالت ایستاده قابل لمس می‌باشند
گرید ۳ : وریدها در حالت ایستاده قابل مشاهده‌اند
واریکوسل ساب کلینیکال: که با معاینه قابل لمس نیستند ولی با سونوگرافی تشخیص داده می‌شود.

تستهای تشخیصی

اگر شما برای این بیماری نزد پزشک مراجعه کنید، پزشک احتیاج دارد تا ناحیه ی کشاله ران و بیضه ها را معاینه کند، در ملامسه ی کیسه ی بیضه، حالتی شبیه کیسه ای پر از کرم لمس میشود که به دلیل تورم و جداتر شدن رگها میباشد. با اینحال اگر در حال دراز کشیده باشید امکان دارد نتوانید چنین حالتی را تشخیص دهید. همچنین بیضه ای که در سمت واریکوسل قرار گرفته است کوچکتر از بیضه ی دیگر است.

درمان واریکوسل

با استفاده از نگهدارنده ها و یا پوشیدن لباس زیر مناسب (شرتی که تنگ نباشد) میتوان تا حدی از درد و ناآرامی کاست. در صورتی که با رعایت این شرایط درد کاسته نشود و یا علائم دیگری مشاهده شود باید درمانهای دیگری را مد نظر قرار داد.

واریکوسلکتومی چیست؟

به جراحی اصلاح کردن واریکوسل، واریکوسلکتومی (Varicocelectomy) گفته میشود و معمولا فرد در همان روز بعد از جراحی از بیمارستان ترخیص میشود. عمل واریکوسلکتومی در نیاز به بی حسی دارد و حتی میتوان آن را تحت بیهوشی عمومی انجام داد. اورولوژیست یا جراح برشی در قسمت تحتانی شکم ایجاد میکند و عروق سیاهرگی معیوب را میبندد. با اینکار خون فقط در عروق سالم و طبیعی جریان میابد. بهتر است تا ۲۴ ساعت بعد از جراحی کیسه یخی بر روی ناحیه قرار دهید تا میزان تورم کاهش پیدا کند.

آمبولیزه  کردن چیست؟

تکنیک آمبولیزه کردن (مسدود کردن) واریکوسل، روش جایگزین جراحی است. این روش نیز نیاز به استراحت در بیمارستان ندارد و بیمار چند ساعت بعد از عمل، ترخیص میشود. برش ایجاد شده در این روش کوچکتر از روش جراحی است بنابراین بهبودی سریعتر حاصل میشود. حفره ی کوچکی توسط کاتتر در ناحیه گردن یا کشاله ایجاد میشود و کاتتر (لوله ی پلاستیکی) را وارد سیاهرگ میکنند.

با کمک و راهنمایی اشعه X کاتتر را وارد واریکوسل میکنند، سپس حلقه ی کوچکی از درون کاتتر عبور داده میشود و درون واریکوسل جاسازی میشود. با اینکار، سیاهرگهای معیوب مسدود شده و خون فقط از طریق سیاهرگهای سالم منتقل میشود. بعد از اتمام کار به شما توصیه میشود تا از کیسه یخ استفاده کنید و از حمایت کننده ی بیضه ها استفاده کنید.

واریکوسل عموما بدون عوارض است و نیازی به درمان ندارد. در صورت انجام جراحی میزان اسپرم شمارش شده افزایش میابد ولی این بدان معنی نیست که شانس بارور کردن در شما افزایش یافته است. در اکثر موارد، تحلیل بیضه ها اصلاح نمیشود مگر اینکه جراحی در مراحل ابتدایی و در دوران نوجوانی انجام شود.

 مشکلات وعوارض بعدازدرمان واریکوسل

مهمترین مشکلی که بواسطه ی واریکوسل ایجاد میشود عقیمی است. در صورت اقدام برای درمان، برحسب نوع واریکوسل و درمان انجام شده ممکن است موارد زیر حادث شوند:

کوچک شدن بیضه ها

مشاهده ی لخته خون

عفونت

آسیب به کیسه بیضه و عروق خونی ناحیه

****

در پزشکی هرگاه زن و شوهری در سن باروری ۱۲ ماه پس از ازدواج علی‌رغم انجام فعالیت جنسی طبیعی و بدون استفاده از روشهای پیشگیری، بچه دار نشوند یکی از زوجین دچار ناباروری است. ناباروری در انسان می‌تواند منشا پدری مانند واریکوسل و آزواسپرمی داشته باشد یا منشا مادری مانند سندرم ترنر ، آژنزی تخمدان ، سندرم آشرمن. البته باید توجه داشت که ناباروری به معنی عدم تولید گامت نیست بلکه عدم توان تولد نوزاد زنده را گویند مثلاً در مردان بیماری اولیگواسپرمی یا پس از انجام وازکتومی فرد بالقوه اسپرم تولید می‌کند ولی در عمل نمی‌تواند بچه دار شود. مشابه این حالت در زنان نداشتن مادرزادی رحم و نیز پس از انجام عمل قطع لوله‌های فالوپ (T.L) است.

علل ناباروری

علل ناباروری بسیار متفاوت است و از علل عفونی مانند سل دستگاه تناسلی تا علل مادرزادی، داروها، تروما و مشکلات غددی محتمل است.

بعضی از دلایل ناباروری در مردان عبارتند از: بیماری های دوران کودکی مثل جراحی هایی که اطراف بیضه انجام می شود، بالا بودن بیضه و بیماری واریکوسل (به عنوان شایع ترین عامل ناباروری که قابل درمان است)، اختلالات هورمونی به صورت اختلال در هورمون های هیپوفیز یا هورمون های جنسی، رشد نامناسب بیضه ها، اختلالات ژنتیک مثل کوچک بودن بیضه، برخی عفونت های مزمن که در عملکرد بیضه اختلال ایجاد می کند مثلا «سل » که لوله های انتقال دهنده اسپرم را از بین می برد، برخی داروها، برخی عفونت های دستگاه تناسلی مثل سوزاک به شرطی که موجب تنگی مجرا شود و مانع خروج شود و بیماری های تب دار طولانی مدت که بر نطفه سازی تاثیر می گذارد علت آن است که اسپرم در بیضه در درجه حرارتی پایین تر از درجه حرارت بدن فعالیت پیدا کند و این حرارت بالا و طولانی مدت باعث از بین رفتن اسپرم ها شود.

پرکاری و کم کاری تیروئید هر دو از علل ناباروری به شمار می آیند، تا جایی که بهتر است در صورت مشاهده ناباروری ابتدا مشکلات تیروئید در فرد مورد بررسی قرار بگیرد. از جمله علت هایی که باعث ناباروری در زنان می‌شود می توان به این موارد اشاره کرد؛ آندومتریوز، عدم تخمک گذاری ، تخمک‌های ضعیف ، سندروم تخمدان پلی کیستیک، انسداد لوله‌های رحمی(فالوپ) ، حساسیت به اسپرم ، مشکلات بارداری غیرقابل توجیه و مشکلات بارداری مرکب که برای هر یک از این عوامل راه‌حل‌هایی وجود دارد.

درمان ناباروری

درمان به علت زمینه‌ای بستگی دارد مثلاً واریکوسل در مردان قابل جراحی است یا بالابودن پرولاکتین در زنان با داروی بروموکریپتین درمان میشود. در کل مواردی که گامت سازی انجام می‌شود قابل درمان هستند و مثلاً حتی در زنانی که به صورت مادرزادی فاقد رحم هستند ولی تخمدان سالمی دارند می‌توان با لقاح آزمایشگاهی (IVF) و کاشت جنین حاصله در رحم زن دیگری، (رحم اجاره ای) زوج نابارور را صاحب فرزند نمود. ولی در صورت عدم وجود گامت نر یا ماده هنوز هم امکان تولد فرزند از سلولهای سوماتیک بدن وجود ندارد.

درباره نویسنده

2050مطلب نوشته است .

One Comment on “واریکوسل؟ تشخیص ودرمان”

  • پرهام wrote on ۴ خرداد, ۱۳۹۶, ۷:۴۶

    پس اگر واریکوسل مشکلی برای فرد ایجاد نکنه احتیاج به درمان و جراحی نیست؟
    بعدها این عدم درمان مشکلات دیگه ای بوجود نمیاره؟

نوشتن دیدگاه

شما میتوانید از تصاویر مخصوص خود در قسمت نظرات استفاده نمایید برای اینکار از وب سایت آواتارکمک بگیرید .

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

تمام حقوق این سایت برای © 2019 pirastefar.ir. محفوظ است.
بهینه سازی وبسیما