بیماری”کم کاری،پرکاری”تیروئید چیست؟علائم+دارو ودرمان

بیماری

بیماری (کم کاری،پرکاری)تیروئید چیست؟علائم+دارو ودرمان

غده تیرویید در قسمت میانی نیمه تحتانی گردن زیر حنجره و بالای استخوان های ترقوه قرار دارد.این غده دمبلی شکل که از دو لب چپ وراست تشکیل شده است. این دو لب به وسیله یک لب میانی به هم متصل می شوند. و یک غده تیرویید نرمال همیشه بالمس قابل تشخیص نیست.
 تفسیرآزمایش هورمون  -واحدنرمال-را درادامه خواهیددید
نشانه‌هایی که “تیروئید”شمارا اعلام می کند

* مرتب احساس خستگی می‌کنید.

* دائم افسرده و غمگین هستید.

*احساس ترس و اضطراب می‌کنید.

*تغییر اشتها-در پرکاری تیروئید – دائم احساس گرسنگی کند

*قدرت درک ذهنی و مغزی شما مبهم می‌شود.

*پوست شما خشک می‌شود.

*یبوست

* درد در اندام یا عضلات را احساس می‌کنید.

* فشار خونتان بالا می رود.

 

ندول های تیروئیدچیستNodule of Thyroid

ندول یا گره سرد غده تیروئید یک اصطلاح ایزوتوپ اسکنی در بررسی یک بیمار مبتلا به گواتر گرهی میباشد

ندول های تیروئید شامل توده ها یا برآمدگی هایی روی غده تیروئید ، در جلوی گردن -زیرچانه-ظاهرمی شوند. این غده، چگونگی استفاده بدن از انرژی را کنترل می کند.

بیشتر ندول ها یا گره های تیروئید، غیرسرطانی هستند و مشکلی ایجاد نمی کنند. بسیاری از ندول های تیروئید حتی نیاز به درمان هم ندارند.

اغلب ندول‌های تیروئید علائمی ندارند. معمولاً بیماران احساس برآمدگی در گلو می‌کنند .  گاهی ندول‌ها باعث ایجاد درد می‌شوند و در موارد بسیار نادر برخی بیماران دچار مشکل بلعیدن شده‌اند زیرا ندول بزرگ شده و در موقعیتی قرار گرفته که مانع عبور غذا از مری می‌شود

در بیشتر موارد ندول‌های ایجاد شده اندازه‌ای کوچک تا متوسط دارند و به‌ندرت نشانه‌ی تولید هورمون بسیار کم هستند. بیمارانی که تیروئیدشان بزرگ است در ابتدا با ندول اشتباه گرفته می‌شود اما بعد معلوم شده که این بزرگی یکی دیگر از عوامل بسیار خوش خیم در بزرگ شدن تیروئید است (بیماری گواتر)

گواتر (بزرگ شدن غده تیروئید) اصطلاحی است که برای بزرگ شدن غده تیروئید 

این هورمونها سوخت و ساز بدن را از جمله آنکه چه مقدار کالری مصرف کنیم،(سرعت متابولیسم را کنترل میکند متابولیسم را کنترل میکند) چه مقدار احساس گرما کنیم و وزن ما را تنظیم می‌کنند، در بعضی اعضاء نیز اثرات اختصاصی دارد مانند قلب که در اثر این هورمونها تندتر می‌زند. پر کاری تیروئید حالتی است که باعث می شود مقدار زیادی هورمون به بافتهای بدن برسد. علل متفاوتی برای پر کاری تیروئید وجود دارد اما علائم و نشانه های آن مشابه است. به علت افزایش سوخت و ساز بدن بیماران احساس گرمای بیشتری می کنند و اغلب با وجود مصرف غذای زیاد کاهش وزن دارند.
 علت کم کاری یا پرکاری تیروئید می تواند ژنتیک، خودایمنی، حاملگی ، استرس، کمبود تغذیه ای یا سموم باشد.

۱ –خستگی مفرط: خستگی مفرط با بیماری های زیادی ارتباط دارد، به ویژه کم کاری تیروئید، خستگی پس از یک خواب کامل از علایم کم کاری تیروئید است.۲ –افسردگی : احساس افسردگی نیز می تواند به علت کم کاری تیروئید باشد زیرا تولید کم هورمون تیروئید روی میزان تولید سروتونین (هورمونی که احساس مناسب ایجاد می کند) تاثیر می گذارد.

۳ –تغییر در اشتها: افزایش اشتها نیز علامت پرکاری تیروئید است.

۴ –اختلال شناختی:پرکار بودن غده تیروئید قدرت تمرکز را کاهش می دهد و کم کاری نیز فراموشی ایجاد می کند. با درمان بیماری، بیمار به سرعت از لحاظ ذهنی هوشیاری بیشتری پیدا می کند. بیشتر خانم ها فکر می کنند که این حالت یکی از علایم یائسگی است در حالی که نشانه اختلال تیروئید است.

۵ –خشکی پوست:خشکی و خارش پوست از دیگر علایم کم کاری تیروئید است. تغییر در ظاهر پوست احتمالا به علت کند شدن سوخت وساز بدن است که میزان تعریق را نیز کاهش می دهد. پوست بدون رطوبت خشک و پوسته پوسته می شود. ناخن ها نیز شکننده می شود.

۶ –اختلال هضم: اختلالی که بر اثر کم کاری تیروئید به وجود می آید، روند هاضمه را نیز کند می کند. یبوست یکی از شایع ترین علایم کم کاری تیروئید است. پرکاری غده تیروئید نیز باعث اسهال یا دفع مکرر ضایعات بدن می شود.

۷ –بی نظمی قاعدگی:زمان طولانی تر با خون ریزی بیشتر و درد می تواند از علایم کم کاری غده تیروئید باشد. پرکار بودن غده تیروئید، باعث کوتاه تر شدن مدت زمان قاعدگی می شود و فاصله بین قاعدگی بیشتر می شود و خون ریزی نیز خفیف است.

کم کاری تیروئید (Hypothyroidism)  معمولاً موجب سنگین تر شدن، دردناک تر شدن و بیشتر شدن عادت ماهیانه می شود

و در پُرکاری تیروئید معمولاً عادت ماهیانه بسیار کوتاه، سبک و دیر به دیر خواهد شد.

روش های تشخیص تیروئیدبه روش ساده

چانه خود را بالا برده و آب دهان خود را ببلعید،بزرگیش نمایان می شود

*بابلع نمایان می شود

*سونوگرافی گردن و غده تیرویید

*اندازه گیری هورمون های تیرویید در خون

* اسکن رادیو اکتیو

* نمونه برداری از سلول های تیرویید با استفاده از سوزن ظریف

داروها و درمان

لیتیوم: این دارو گاهی برای درمان برخی از امراض روحی ازجمله افسردگی و اختلال دوقطبی مصرف می‌شود.
آمیودارون: این دارو گاهی برای درمان نامنظم بودن ضربان قلب (آریتمی) استفاده می‌شود.
اینترفرون: این دسته از داروها گاهی برای درمان انواع خاصی از سرطان و هپاتیت C مورداستفاده قرار می‌گیرد.

درمان کم‌کاری تیروئید

قرص لووتیروکسین(Levothyroxine(لووکسین)
از لووتیروکسین برای درمان کم کاری غده تیروئید (هیپوتیروئیدیسم) استفاده می شود. این دارو هورمون تیروئید که به طور معمول توسط غده تیروئید تولید میشود، را جایگزین و بیشتر میکند. سطوح پایین هورمون تیروئید می تواند به طور طبیعی و یا زمانی که غده تیروئید توسط پرتو درمانی یا داروها آسیب ببیند و یا با عمل جراحی حذف شده باشد، رخ دهد. داشتن هورمون تیروئید کافی برای حفظ فعالیت ذهنی و جسمی نرمال مهم است. در کودکان، داشتن هورمون تیروئید کافی برای رشد ذهنی و جسمی طبیعی حائز اهمیت است.

قرص لووکسین یا همان لووتیروکسین است که برای درمان کم کاری غده تیروئید استفاده می شود. غده تیروئید برای تنظیم انرژی و سوخت و ساز بدن لازم است. داشتن اندازه کافی هورمون تیروئید، برای حفظ فعالیت ذهنی و جسمی بدن امری طبیعی است. در کودکان، داشتن هورمون کافی برای رشد ذهنی و جسمی کودک امری ضروری و بسیار مهم است.

تیروکسین هورمونی است که در بدن توسط غده تیروئید تولید می شود.

قرص لووتیروکسین یک نسخه مصنوعی این هورمون می باشد.

تیروکسین انرژی بدن را کنترل می کند. هنگامی که غده تیروئید به اندازه کافی تیروکسین تولید نمی کند، بسیاری از نقاط بدن دچار اختلال می شوند و سرعت سوخت و ساز بدن را کاهش می دهد.

لووکسین یک جایگزین برای هورمونی که توسط غده تیروئید تولید می شود است و تنظیم انرژی بدن و سوخت و ساز از وظایف آن است. زمانی که تیروئید به اندازه کافی هورمون را تولید نکند این قرص به شما تجویز می شود. از لووکسین برای درمان و یا پیشگیری از گواتر (غده تیروئید بزرگ شده)، که می تواند توسط عدم تعادل هورمونی، پرتو درمانی، جراحی و یا سرطان ایجاد می شود، استفاده کرد.

درمان کم‌کاری تیروئید

کم‌کاری تیروئید (هیپوتیروئیدیسم) معمولاً با مصرف روزانه قرص‌های جایگزین هورمون به نام “لووتیروکسین” درمان می‌شود. لووتیروکسین جایگزین هورمون تیروکسین است که غده تیروئید شما به اندازه کافی آن را تولید نمی‌کند.

شما در ابتدا باید یک سری آزمایش خون منظم انجام دهید تا دوز صحیح لووتیروکسین برای شما مشخص گردد. این کار ممکن است به مدتی زمان نیاز داشته باشد.

مصرف لووتیروکسین برای شما ممکن است از یک دوز پایین شروع شود و به‌تدریج بسته به پاسخ بدنتان، دوز آن افزایش یابد. برخی از افراد به‌محض شروع درمان، احساس بهبودی می‌کنند، درحالی‌که دیگران به مدت چندین ماه، تغییری در بهبود علائم خود احساس نمی‌کنند. معمولاً در دورانی که دوز صحیح این دارو را دریافت می‌کنید، باید سالی یک‌بار یک آزمایش خون برای نظارت بر سطح هورمون تیروئید خود انجام دهید.

اگر آزمایش خون شما نشان‌دهنده این باشد که کم‌کاری تیروئید دارید، اما هیچ علامتی نداشته باشد و یا علائم آن بسیار خفیف باشد، احتمالاً شما نیازی به درمان نخواهید داشت. در این موارد، پزشک معمولاً هرچند ماه یک‌بار بر سطح هورمون شما نظارت خواهد کرد و در صورت پیشرفت علائم بیماری، برای شما لووتیروکسین تجویز خواهد نمود.

 

مصرف لووتیروکسین

اگر برای شما داروی لووتیروکسین تجویز شده است، باید آن را روزانه در زمان مشخصی مصرف کنید. معمولاً توصیه می‌شود که این قرص را صبح‌ها استفاده کنید، هرچند برخی از افراد شب را ترجیح می‌دهند.

اثربخشی این قرص ممکن است با مصرف داروهای دیگر، مکمل‌ها یا مواد غذایی تغییر کند،باید آن را با آب و با معده خالی مصرف کنید و به مدت ۳۰ دقیقه پس‌ازآن از خوردن غذا اجتناب کنید.

در صورت فراموش کردن یک دوز، باید به‌محض به یادآوردن، آن را بخورید، البته درصورتی‌که چند ساعت از زمان معمول آن گذشته باشد. اگر بیشتر از این مدت زمان باشد، آن دوز فراموش‌شده را کنار بگذارید و دوز بعدی را در زمان مقرر مصرف کنید، مگر اینکه توصیه پزشک شما طور دیگری باشد. کم‌کاری تیروئید یک بیماری که درمان قطعی ندارد.

تداخلات دارویی

لووتیروکسین می تواند اثرات داروهای ضدانعقاد مثل وارفارین را افزایش دهد. ، اثرات داروهای مسدود کننده بتا (مثل آتنولول، متوپرولول و پروپرانولول) و دیگوکسین در صورت مصرف همزمان با لووتیروکسین کاهش می یابد. کلستیرامین و کلستیپول (داروهای کاهنده چربی خون) میزان جذب لووتیروکسین را کاهش می دهند. در صورت استفاده از این داروها، آنها را حداقل ۴ ساعت قبل یا ۱ ساعت بعد از لووتیروکسین مصرف کنید.

اگر همراه با لووتیروکسین، انسولین و یا داروهای خوراکی درمان دیابت استفاده می کنید، حتما پزشک خود را مطلع سازید تا دوز آنها را به شکل مناسبی تنظیم کند.

لووتیروکسین ممکن است با آمفتامین ها، داروهای ضداحتقان و برخی داروهای درمان آسم از جمله تئوفیلین، تداخل جدی ایجاد کند.
کودکان و زنان باردار یا شیرده
مصرف لووتیروکسین در کودکان و زنان باردار بی خطر است،

گیرنده های بتا یک (β۱) به صورت عمده در قلب و کلیه قرار دارند.

گیرنده های بتا دو (β۲) اغلب در ریه، دستگاه گوارش، کبد، رحم، عضلات صاف جدار عروق و عضلات اسکلتی وجود دارند.

گیرنده بتا سه (β۳) در سلولهای چربی مشاهده می‌شود.

عوارض مصرف قرصلووتیروکسین

سردرد، لرزش، عصبی شدن، تحریک پذیری، کم خوابی و مشکلات خواب، ضعف عضلانی، تعریق و عدم تحمل گرما، گرگرفتگی، تب، تهوع، استفراغ، ناراحتی معده، اسهال، کاهش وزن، افزایش اشتها، اختلال قاعدگی زنان و ریزش مو.

اما اگر دچار : درد سینه، طپش قلب و ضربان قلب تند یا غیر طبیعی باپزشکتان درمیان بگذارید

علائم بارز-کم کاری تیروئید

خستگی

افزایش حساسیت به سرما

پوست خشک

صورت پف آلود

کلفت شدن صدا

کرامپ عضلانی

وزن گیری زیاد ناگهانی

افسردگی

شکننده شدن ناخن و مو ها

فشار خون بالا:بالا بودن فشار خون علامت دیگر کم کاری تیروئید است. هم پرکاری و هم کم کاری تیروئید با فشار خون بالا ارتباط دارد. طبق پیش بینی های انجام شده افرادی که دچار کم کاری تیروئید هستند نسبت به افرادی که مبتلا به پرکاری تیروئید هستند ، ۳ برابر بیشتر در معرض خطر ابتلا به فشار خون قرار دارند. طبق یک نظریه، پایین بودن میزان هورمون تیروئید می تواند باعث کند شدن ضربان قلب شود و روی قدرت پمپاژ و انعطاف پذیری رگ ها تاثیر بگذارد.

احساس سرما می کنید:احساس سرما یا یخ زدن با کم کاری تیروئید ارتباط دارد. با کند شدن سیستم داخلی بدن، سلول ها انرژی کمتری می سوزاند. انرژی کمتر باعث کاهش تولید گرما در بدن می شود. اما در پرکاری تیروئید، سلول های تولید انرژی پرکار می شود. به همین دلیل است که افراد مبتلا به پرکاری تیروئید احساس گرما یا تعریق بیش از حد می کنند.

گرفتگی گلو :تغییر در صدا یا احساس برآمدگی در گلو می تواند از علایم اختلال تیروئید باشد. کافی است روبه روی آینه بایستید و هنگام قورت دادن آب به نوع برآمدگی زیر سیبک توجه کنید. در صورت مشاهده برآمدگی مشکوک به پزشک مراجعه کنید.

اختلال در خواب:افرادی که همیشه خواب آلوده اند، دچار کم کاری تیروئید هستند. با کند شدن عملکرد تیروئید، عملکرد بدن به حدی کند می شود که در هر زمان از روز احساس خواب پیدا می کنید. در حالی که پرکاری غده تیروئید ، اضطراب ایجاد می کند و باعث افزایش ضربان نبض می شود. این امر خوابیدن را سخت می کند و بیماران حتی گاهی وسط شب از خواب بیدار می شوند.

اضافه وزن :یکی از شایع ترین علت های مراجعه زنان به پزشک برای کنترل غده تیروئید ، بالا رفتن وزن است. این زنان بدون این که میزان غذای خود را افزایش داده باشند، دچار اضافه وزن می شوند. بدون شک علت این امر کم کاری تیروئید است. در حالی که کاهش ناگهانی وزن می تواند نشانه پرکاری تیروئید باشد.

کم شدن یا ریزش مو:خشکی، شکنندگی و ریزش مو می تواند از دیگر علایم کم کاری تیروئید باشد. ترشح کم هورمون تیروئید، در چرخش رشد مو اختلال به وجود می آورد.

اختلال در باروری: پرکاری و کم کاری تیروئید می تواند بر باروری تاثیر بگذارد. پرکاری و کم کاری می تواند در روند تخمک گذاری اختلال ایجاد کند و باعث نازایی شود. علاوه بر آن اختلال تیروئید با مشکلات بارداری نیز ارتباط دارد. تمایل نداشتن یا کم شدن تمایل در برقراری ارتباط زناشویی می تواند عارضه جانبی اختلال تیروئید باشد.

بالا بودن کلسترول: میزان بالای کلسترول که به رژیم غذایی، ورزش یا دارو جواب نمی دهد با کم کاری تیروئید ارتباط دارد. بالا رفتن کلسترول مضر به علت کم کاری تیروئید جای نگرانی دارد و در صورت درمان نشدن می تواند منجر به مشکل قلبی، بزرگ شدن قلب و سکته قلبی شود.

***
درمانهای سنتی-خانگی
درمان گیاهی کم کاری تیروئید

 مغز گرد– با توجه به وجود ید و منگنز در آن باعث تقویت عملکرد این غده می شود. همچنین خوردن سبزیجاتی که حاوی ویتامین های B و E هستند

 کلم, سویا, آجیل خصوصا بادام زمینی و شلغم برای درمان کم کاری تیروئید بسیار موثر است.

ویتامین A موجود در اسفناج, هویج و تخم مرغ باعث تقویت عملکرد تیروئید می شود.

روغن نارگیل باعث افزایش انرژی بدن و سوخت و ساز آن می شود. همچنین بعد از خوردن روغن نارگیل دمای بدن بالا می رود که درمانی موثر برای کم کاری تیروئید محسوب می شود.

نعنا -باعث تحریک دستگاه گردش خون و تحریک ترشح هورمونهای بدن می شود که سوخت و ساز بیشتر بدن را به همراه دارد.

سرکه سیب برای کاهش وزن بسیار موثر است -دو قاشق غذا خوری سرکه سیب را به لیوانی آب ولرم اضافه کرده و روزی یک مرتبه آن را بخورید.

 روغن اسطوخودوس

این روغن یک روغن مؤثر برای درمان کم پشتی مو، اضطراب و بی خوابی است. اگر از هر یک از این اختلالات رنج می برید، مقداری از آن را روی بالشتان مالیده یا این که آن را در شامپویی بریزید و به سرتان بمالید.

روغن فرانکنشتاین

این روغن باعث آرامش روح و روانتان شده، عضلاتتان را شل و آرام کرده، و به شما احساس شادابی و سرزندگی داده و تشویش، خشم و اضطرابتان را از بین می برد.

روغن نعناع فلفلی

از نعناع معمولی قدرت بیشتری داشته و این به خاطر اسانس موجود در آن است که در عین حال یک محرک هم محسوب می شود.

خوردن سبزیجات پخته ، ماهی،مرغ و میگو سرشار از ید است به همین خاطر مصرف آن نیز توصیه می شود.

همچنین میوه هایی مانند موز و توت فرنگی برای این بیماران مفید است.

بهترین نوشیدنی برای بیماران مبتلا به کم کاری تیروئید نوشیدن روزانه ۸ لیوان آب است.

پیاز

پیاز برای پاکسازی پوست، از بین بردن باکتری و جرم و رشد مو بسیار مفید است وبه خاطر داشتن اسید فسفریک در خون معجزه می‌کند.

در طب سنتی هم از پیاز برای از بین بردن بیماریها و ویروس‌ها بسیار استفاده می شود.

دکتر اگور کنیازین ( پزشک روسی ) با آزمایش روی بیماران مختلف به این نتیجه رسید و از تمام کسانی دچار اختلالات عملکرد تیروئید هستند خواست که این دستور ساده را انجام دهند.

یک پیاز قرمز بردارید و از وسط نصف کنید تا بتوانید آب پیاز را از هر نیمه پیاز بگیرید. دو نیمه پیاز را و آب آن را روی گردن خود به صورت دایره وار ماساژ دهید. این کار را قبل از خواب انجام دهید و نباید گردن خود را بشویید. باید بگذارید آب پیاز روی گردن شما بماند و کاملا جذب پوست گردن شود.این درمان خانگی برای نارسایی غدد تیروئید را شبها انجام دهید.

باید در مصرف قند و چربی خصوصا از نوع حیوانی جانب احتیاط را رعایت کنند. مصرف این مواد باعث افزایش وزن می شود که با توجه به مستعد بودن بدن به چاقی در هنگام بروز این بیماری می تواند خطرساز باشد.

***

 کم‌کاری تیرویید از بیماری های غدد درون‌ریز است، زمانی که غده تیرویید هورمون تیرویید را ترشح نکند، به کم‌کاری این غده منجر می شود.
به گفته دکتراکبرقنبری متخصص دیابت و غدد متابولیسم، غده تیرویید باعث رشد، تنظیم متابولیسم بدن و نمو سلول های جنین می شود و کم‌کاری آن سلامتی افراد را مختل می کند.
  کاهش ضربان قلب، بی خوابی، فشار خون بالا، ریزش مو، تعریق زیاد و افزایش دمای بدن از علایم بیماری کم کاری تیروییدی است.
 مصرف ید باعث تامین هورمون T4 می شود، کمبود عملکرد هیپوتالاموس و هورمون محرک تیرویید و هورمون T4 از انواع بیماری کم کاری تیرویید است.
 افزایش وزن باعث بروز کم کاری تیرویید می شود، التهاب تیرویید، هیپوتیرویید خود ایمنی، کمبود ید و افزایش سن باعث کم کاری غده تیرویید می شود.
این متخصص دیابت و غدد متابولیسم با بیان اینکه مصرف مواد غذایی سرخ کردنی و چربی ها غده تیرویید را تحریک می کند، تاکید کرد: کم کاری تیرویید باعث برهم خوردن تعادل و واکنش شیمیایی بدن می شود.
قنبری با اشاره به اینکه ۱۰ درصد زنان و چهار درصد مردان به کم کاری تیرویید مبتلا هستند، تصریح کرد: این عارضه باعث بروز درد در مفاصل، بیماری های قلبی و عروقی، زخم معده، خشکی پوست، سرطان کبد و ناباروری می شود.
 گیاهانی همچون آویشن، سیر، پیاز، اسپرزه، جو و جعفری در درمان این عارضه تاثیر بسزایی دارد.
این متخصص دیابت و غدد متابولیسم به مواد غذایی حاوی گواتروژن اشاره کرد و تاکید کرد: بیماران مبتلا به کم کاری تیرویید از مصرف مواد غذایی گواتروژن دار مانند کلم، شلغم، قند، شکر، سویا، بادام زمینی،گلابی، نوشیدنی های کافیین دار و هلو خودداری کنند.
مصرف روغن های گیاهی و علف لیمو باعث تسریع گردش خون  و بهبود سیستم گوارشی بدن می شود.
دکترقنبری با بیان اینکه با ورزش می‌توان از بروز این بیماری جلوگیری کرد، مصرف مواد غذایی دریایی و حاوی آهن، ویتامین های A، B، C، E، مکمل ها، سبزیجات پخته، آب آشامیدنی، داروی لیتیوم و انجام آزمایش های منظم باعث درمان کم کاری تیرویید می شود./منبع:باشگاه خبرنگاران
***

چگونه داروهای تیروئید را مصرف کنیم؟

TSH
((Thyroid Stimulating Hormone مربوط به عملکرد غده تیروئید می‌شود که متابولیسم، سوخت و ساز، انرژی موجود در بدن، رشد مغز و عملکرد دستگاه عصبی را تنظیم می‌کند و از طریق هیپوفیز در خون منتشر می‌شود.
وظیفه اصلی هورمون TSH در بدن تحریک غده تیروئید و انتشار هورمون‌های تیروئید در خون است. مهم‌ترین هورمون‌های غده تیروئید T3 (تری یدوتیرونین) و T4 (تیروکسین) و FT4 هستند. در واقع، غده تیروئید با جذب ید هورمون‌سازی می‌کند و در زمان مناسب هورمون‌های ساخته‌شده را به خون می‌فرستد.
سطح طبیعی TSH افراد بزرگسال از ۰٫۳۶ تا ۶٫۳ میکروگرم در میلی لیتر است. البته در بیشتر موارد به منظور اطمینان از نتیجه آزمایش، TSH را همراه با T3 و T4 اندازه می‌گیرند و در بیشتر آزمایش‌ها این سه مورد تکمیل‌کننده یکدیگر هستند. البته گاهی نیز «FT4» اندازه گرفته می‌شود.
در کم‌کاری تیروئید، سطح هورمون تیروئید در بدن کاهش می‌یابد و سطح TSH بالا می‌رود و بیشتر در خون منتشر می‌شود. در مقابل، در پر‌کاری تیروئید سطح T3 و T4 در خون بالا می‌آید و TSH کمتری منتشر می‌شود.

بهترین راه برای بررسی هیپوتیروئیدیسم آزمایش خون و بررسی میزان هورمون تحریک کننده ی تیروئید است(TSH).

(TSH) هورمونی است که غده ی هیپوفیز در مغز ترشح میکند تا به تیروئید دستور دهد چه میزان هورمون تیروئید ترشح کند.

کمبود ید در رژیم غذایی تان میتواند باعث ورم تیروئید(گواتر) و به هیپوتیروئیدیسم منجر شود.

تفسیر آزمایش خون

اگر به دلیلی غده ی تیروئیدتان کم کار است یا اختلال در عملکرد دارد،غده ی هیپوفیزتان به تیروئیدتان دستور میدهد که سخت تر فعالیت کند که باعث بالا رفتن هورمون (TSH) در خونتان میشود.پس هرچه میزان هورمون (TSH) خونتان بالا تر باشد،غده ی تیروئیدتان کم کارتر است.

(TSH) طبیعی خون کمتر از ۴ mIU/L(میلی-واحد بین المللی بر لیتر) است.

اگر میزان(TSH) تان بیشتر از ۱۰ mIU/L باشد،معمولاً درمان با داروهای تیروئیدی (مصنوعیِ طبیعی)مناسب است.

اگر میزان(TSH) تان بین ۱۰-۴ mIU/L باشد،دارو همچنان ممکن است پیشنهاد شود اگر میزان هورمون های تیروئیدی تان-تیروکسین(T4) و تریودوتیرونین(T3)-به طور غیر معمولی پایین باشند.

اگر به دلیلی غده ی تیروئیدتان کم کار است یا اختلال در عملکرد دارد،غده ی هیپوفیزتان به تیروئیدتان دستور میدهد که سخت تر فعالیت کند که باعث بالا رفتن هورمون (TSH) در خونتان میشود.پس هرچه میزان هورمون (TSH) خونتان بالا تر باشد،غده ی تیروئیدتان کم کارتر است.

(TSH) طبیعی خون کمتر از ۴ mIU/L(میلی-واحد بین المللی بر لیتر) است.

اگر میزان(TSH) تان بیشتر از ۱۰ mIU/L باشد،معمولاً درمان با داروهای تیروئیدی (مصنوعیِ طبیعی)مناسب است.

اگر میزان(TSH) تان بین ۱۰-۴ mIU/L باشد،دارو همچنان ممکن است پیشنهاد شود اگر میزان هورمون های تیروئیدی تان-تیروکسین(T4) و تریودوتیرونین(T3)-به طور غیر معمولی پایین باشند.

سطح طبیعی TSH افراد بزرگسال از ۰٫۳۶ تا ۶٫۳ میکروگرم در میلی لیتر است. البته در بیشتر موارد به منظور اطمینان از نتیجه آزمایش، TSH را همراه با T3 و T4 اندازه می‌گیرند و در بیشتر آزمایش‌ها این سه مورد تکمیل‌کننده یکدیگر هستند. البته گاهی نیز «FT4» اندازه گرفته می‌شود.
در کم‌کاری تیروئید، سطح هورمون تیروئید در بدن کاهش می‌یابد و سطح TSH بالا می‌رود و بیشتر در خون منتشر می‌شود. در مقابل، در پر‌کاری تیروئید سطح T3 و T4 در خون بالا می‌آید و TSH کمتری منتشر می‌شود.

مقدار T4 =11.5_4.5 میکروگرم در هر دسی لیتر است.
سطح T3 و T4 معمولا به موازات هم افزایش یا کاهش می یابد.
مقدار T3 =220_70 نانوگرم در هر دسی لیتر است.
T4 به عنوان هورمون تیروئید است .اگر از سطح طبیعی بیشتر شود هیپرتیروئیدی (پر کاری تیروئید) و اگر کمتر باشد هیپوتیروئیدی(کم کاری تیروئید )است.
وقتی سطح T3 پایین تر از حد طبیعی است بیمار در وضعیت هیپوتیروئیدی است.
بیماری های غیر تیروئیدی شدید قادر هستند سطح T3 را به دلیل کاهش تبدیل  T4 به ،T3 در کبد کاهش دهند.به همین دلیل T3 فقط برای تشخیص هیپرتیروئیدی به کار میرود.
افزایش T3 اگر همزمان با T4 نباشد هیپرتیروئیدیسم  است.

معمولاً در انواع آزمایش‌های خون انجام شده برای عملکرد تیروئید، TSH، T4 و T3 بررسی می‌شوند. برای این کار از یکی از سیاهرگ‌های بازو یک نمونه خون گرفته شده و برای تحلیل به آزمایشگاه فرستاده می‌شود. معمولاً در این آزمایش‌ها بخش «آزاد» یا فعال T3 و T4 اندازه‌گیری می‌شود (یعنی FT4 و FT3). آزمایشگاه‌ها برای مقایسه نتیجه آزمایش خون بیمار با نتایج افراد سالم، از بازه‌های مرجع استفاده می‌کنند. بازه‌های مرجع برای بزرگسالان سالم، عموماً عبارتند از:

آزمایش از تا واحد
TSH ۴/۰ ۰/۴ mU/L (میلی‌واحد در هر لیتر)
FT4 ۰/۹ ۰/۲۵ pmol/L (پیکومول در هر لیتر)
FT3 ۵/۳ ۸/۷ pmol/L

در دوران بارداری بازه مرجع TSH سرُم با بازه مرجع جمعیت عمومی متفاوت بوده و بهترین حالت این است که مقادیر آن بر مبنای بازه‌های مرجع بدست آمده از زنان سالم باردار همان جمعیت استخراج شوند.‌ اگر چنین بازه‌های مرجعی برای بارداری در دسترس نباشد می‌توان برای سه ماهه اول از یک بازه TSH معادل ۴/۰ تا ۵/۲ mU/l و برای سه ماهه‌های دوم و سوم نیز معادل ۴/۰ تا ۰/۳ mU/l استفاده کرد.‌

عوامل تاثیرگذار بر آزمایش

استفاده از ایزوتوپ می تواند T4  را تغییر دهد.
تزریق تیروکسین می تواند  T4 را افزایش دهد.
T4 بعد از آزمایش با ماده حاجب افزایش می یابد.
مواد ید داربر آزمون تاثیر می گذارند مثل:

مواد ضد عفونی کننده موضعی ، مولتی ویتامین ،افزودنی های خوراکی ، شربت سرفه ، آمیودارون ، استروژن ، سالیسیلات، آمفتامین ها ، داروهای شیمی درمانی ، آنتی بیوتیک ها ، کورتیکوستروئیدها ، داروهای مدر جیوه دار

 داروهایی که  روی آزمایش هورمون تیروئید می تواند تأثیرمنفی داشته باشند
استروژن ،سولفونیل اوره آز ، کورتیکواستروئیدها ، ید ، پروپرانولول ، سایمتیدین ،فنی توئین ، هپارین ، کلرال هیدراته ، مواد حاجب ید دار، لیتیوم ، آمیودارون ،کلوفیبرات ،فورزماید ،دیازپام ،آنتاگونیست های دوپامین ، پروپیل تیو اوراسیل

اگرهیپوتیروئیدیسم بودید

زمانی که پزشکتان هیپوتیروئیدیسم تان را تائید کرد،داروهای متفاوتی برای استفاده در نظر گرفته میشوند.داروی اصلی که استفاده میشود سدیم لِووتیروکسین(Synthroid,Levoxyl,Levothroid,Unithroid) است که نسخه ی مصنوعی تیروکسین(T4)است.سایر داروهای تیروئیدی رایج شامل لیوتیرونین(Cytomel) که نسخه ی مصنوعی تریودوتیرونین(T3) است،لیوتریکس(Thyrolar) که ترکیبی مصنوعی از تیروکسین(T4) و تریودوتیرونین(T3) است و تیروئید طبیعی خشک شده(Armour Thyroid,Nature-throid,Westhroid) است.

هورمون تیروئید طبیعی خشک شده از غده ی تیروئید خشک شده ی خوک درست شده است.

بر اساس فاکتورهای زیادی که شامل کم بودن هورمون های تیروئیدی(T3,T4)در خونتان میباشد،پزشکتان مناسب ترین داروی تیروئیدی را پیشنهاد خواهد داد.

همه ی این داروهای تیروئیدی به سادگی مکمل هورمونی هستند که در خونتان پایین است،پس بدنتان به آنها واکنش منفی نشان نمیدهد.تنها نکته ی ایمنی مقدار مصرف است که بیش از اندازه نباشد.

تداخل دارویی

بعضی از ان داروها ممکن است به صورت منفی با داروهای تیروئیدی تان تداخل کنند.سایر داروهایی که باید مواظب باشید شامل قرص های ضدبارداری خوراکی،هورمون درمانی(استروژن،تستسترون)،بعضی از داروهای ضد حمله،داروهای کاهش دهنده ی کلسترول و بسیاری از داروهای ضد افسردگی هستند.

اگر هر یک از داروهای بالا را مصرف میکنید،به این معنی نیست که نمیتوانید داروهای تیروئیدی را مصرف کنید،

بیشترین داروهایی که تداخل دارند باید حداقل ۴ ساعت قبل از مصرف داروهای تیروئیدی مصرف شوند.

بعضی از غذاها (سویا و مخصوصا محصولات لبنی) و مکملها(مخصوصا کلسیم و آهن)در جذب و تاثیر داروهای تیروئیدی تاثیر گذار هستند.

داروهابانظرپزشک باشد

زمانی که برای درمان هیپوتیروئیدیسم شروع به مصرف داروهای تیروئیدی میکنید،پزشک بر اساس اطلاعاتی مانند نتایج آزمایش خون،وزن،سن و سایر شرایط پزشکی تان،میزان لازم دارو را تعیین میکند.سپس میزان دارو بسته به زمان و بررسی های آینده که شامل معاینات فیزیکی و آزمایشات خون بیشتر است،تنظیم میشود.

اگر به طور ناگهانی دچار اضافه یا کمبود وزن قابل توجهی (بیشتر از ۱۰ پوند)هر پوند برابر ۴۵۳٫۵۶ گرم استشدید،به پزشکتان اطلاع دهید زیرا ممکن است روی میزان مصرف داروهایتان تاثیر بگذارد.

به این دلیل که درمان هیپوتیروئیدیسم اختصاصی است و به طور دقیقی توسط پزشکتان بررسی میشود،۸-۴ هفته پس از شروع درمان یا تغییر میزان مصرف داروهایتان،میزان هورمون TSH تان اندازه گیری میشود.

زمانی که ثابت شد،هر ۱۲-۶ ماه برای میزان هورمونهای TSH،T4 و T3 بررسی خواهید شد.

زمانی که شروع به استفاده از داروهای تیروئیدی با برند و نوع مشخصی کردید،آن را عوض نکنید.اگر نمیتوانید آن را عوض نکنید یا بخاطر هزینه اش باید آن را عوض کنید،به پزشکتان از قبل اطلاع دهید.

داروها را صبح مصرف کنید.

داروهای تیروئیدی به صورت قرص و برای استفاده راحت هستند.زمان زیادی در سیستم بدنتان باقی میمانند زیرا به سرعت متابولیزم نمیشوند پس روزانه فقط یکبار مصرف میکنید.اگرچه اختلاف نظراتی بر سر مصرف در صبح وجود دارد،بسیاری پزشکان احساس میکنند که بهترین زمان برای مصرف داروهای تیروئیدی،اولین کار در صبح پس از بیدار شدن است.آسان است که این عادت را در صبح ها ایجاد کنید و در طول روز هورمونهایتان را تثبیت میکند.

بعضی تحقیقات نشان داده اند که مصرف این داروها قبل از خواب،در افزایش هورمون های تیروئیدی و کاهش هورمون TSH نسبت به مصرف در صبح،موثرتر است.

اگر داروی دیگری مصرف میکنید و لازم است که ۴ ساعت بین مصرف آنها و داروهای تیروئیدی فاصله باشد،مصرف داروهای تیروئیدی در شب میتواند راحتتر باشد.

صرف نظر از زمانی که داروها را مصرف میکنید،نکته ی اصلی این است که مداوم و هرروز در زمان معینی این کار را انجام دهید.

اگر فراموش کردید که داروی تیروئیدتان را مصرف کنید،اگر تا ۱۲ ساعت پس از زمان مصرفتان به یاد آوردید،آن را مصرف کنید.اگر بیشتر از ۱۲ ساعت شد،به سادگی مصرف آن دُز را فراموش کنید.

داروها را با غذا مصرف نکنید

صرف نظر از زمانی که داروها را مصرف میکنید،هیچوقت آنها را با غذا مصرف نکنید زیرا در جذب هورمون و تاثیر گذاری آن تداخل ایجاد میکند.به طور کلی،حداقل ۳۰ دقیقه پس از مصرف داروها صبحانه یا وعده ی دیگری را بخورید.اگر اول غذا خورده اید،حداقل ۲ ساعت تا زمان مصرف داروها صبر کنید.

به جز مصرف نکردن داروها با غذا،منع غذایی دیگری برای استفاده از قرص های تیروئیدی وجود ندارد.

مصرف داروها در شب برای جلوگیری از تداخل صبحانه با داروها در صبح،میتواند راحت تر باشد.

 داروهابا یک لیوان آب بخورید

بسیار مهم است که با داروهای تیروئیدی(Levoxyl)مایعات زیادی مصرف کنید زیرا این قرص ها میل به حل شدن سریع دارند و میتوانند در واکنش به بزاقتان،پشت گلو متورم شوند و باعث مسدود شدن دهان یا خفگی شوند.به همین دلیل،قرص ها را با یک لیوان بزرگ آب(حدودا ۸ اُنس)هر اونس برابر ۲۸٫۳۵ گرم است- مصرف کنید تا آنها را بدون تداخل پایین ببرد.

آب خالص مصرف کنید و از استفاده ی داروها با آبمیوه ،شیر یا قهوه بپرهیزید زیرا در جذب آنها تاثیر گذار است.

آب خیلی سرد مصرف نکنید زیرا ممکن است باعث انقباض گلو(باریک شدن) و سخت تر پایین دادن قرص ها شود.

مقادیر نرمال پرولاکتین خون (بر حسب ng/ml ) 

در مردان بالای ۱۹ سال: ۲ تا ۲۴

در زنان بالای ۱۹ سال:  ۴ تا ۳۰

زنان حامله:  ۲۰ تا ۴۰۰

در واحد mIU/l باشد : مقادیر بین ۶۰۰-۳۰ طبیعی است.

مقدار نرمال TSH در بین محدوده ۰٫۴ – ۵ miu/ml  و اگر بیشتر از این مقدار باشد  کم کاری تیروئید رانشان می دهد
محدوده نرمال LH بین ۲ – ۹٫۵ ml و FSH هم بین ۳ – ۸٫۷ ml می باشد
معمولاً  افزایش پرولاکتین باعث کم کاری تیروئید  می شود که در آزمایش – معمولاً نرمال پرولاکتین بین ۳ – ۲۳ ml هست  ولی اگر بیشتر از این مقدار بود داروهای بروموکریپـتین – آگونیستهای دوپامین و کابرگولین  تجویز می شود.

داروهایی مانند استروژن، داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای، خواب آورها، آمفتامین ها، داروهای فشار خون بالا (رزرپین، وراپامیل، متیل دوپا) باعث افزایش پرولاکتین می شوند.

داروهایی مانند دوپامین، لوودوپا و مشتقات آلکالوئیدهای ارگو باعث کاهش پرولاکتین می شوند.

گیاهانی مثل شنبلیله، تخم رازیانه و شبدر قرمز نیز باعث افزایش پرولاکتین می شوند.


پرولاکتین   نقش مهمی در بارداری دارد و آماده سازی پستانها جهت تولید شیر در دوران بارداری 
پرولاکتین موجب کاهش میزان ترشح استروژن در تخمدان می شود.
البته خانم های غیر باردارهم درخونشان مقداری پرولاکتین موجود است.


علت افزایش پرولاکتین 

افزایش  طبیعی(بیولوژیک)

 در زمان بارداری و شیردهی پرولاکتین به طور طبیعی میزانش بسیار بالا است. در مواردی که استرس روحی وجود دارد و در زمان خواب میزان آن به طور طبیعی بالا می رود.


افزایش غیر طبیعی

در بیماریهای کبد و کلیه ها و تخمدان ها،تومورهای هیپوفیز ، کم کاری تیروئیدونیزبرای بیمارانی که  بعضی ازداروها،مثل روانگردانهامصرف می کنند

علائم ابتلا به تیروئید 

بی نظمی در پریود، ترشح شیر از پستان ها،کاهش میل جنسی،پوکی استخوان،خشکی واژن، کم خونی،حوش صورت و  آکنه و پر موئی ازعلائم این بیماری می باشد.

***

راهنمای تفسیر نتایج آزمایش خون

گلوکز یا قند خون Fasting Blood Sugar-FBS
این ماده منبع اصلی تأمین انرژی در تمام موجودات زنده است. برای اندازه گیری قند خون فرد حتما باید ناشتا باشد، به همین دلیل واژه Fasting به کار می رود، یعنی بعد از مدت کوتاهی گرسنگی قند خون اندازه گیری شده است. این مدت حدود ۱۰ تا ۱۲ ساعت می باشد.

اگر سطح قند خون فردی بعد از ۱۲ ساعت ناشتا بیشتر از ۱۰۵ میلی گرم در دسی لیتر باشد، نشان دهنده استعداد ابتلاء وی به دیابت در طی ده سال آینده است.

میزان نرمال قند خون بین حداقل ۶۵ تا ۷۰ و حداکثر ۱۰۰ تا ۱۱۰ در محدوده بالا می باشد، البته افزایش خفیف قند خون ممکن است در اثر دریافت اخیر فرد باشد، اما اگر در آزمایشات مکرر میزان آن تغییری نکرد، فرد نیاز به توصیه های رژیمی برای پیش گیری از ابتلا به دیابت در آینده دارد.

کلسترول (chol)

ماده چرب زرد رنگی است که در خون جریان دارد و افزایش سطح آن با افزایش ریسک بیماری های قلبی رابطه مستقیم دارد.

وجود کلسترول برای بدن حیاتی است، زیرا اعمال مهی در بدن انجام می دهد، مثلا برای عملکرد فیبرهای عصبی، تشکیل نمک های صفراوی، حفظ ساختمان غشاء سلول ها و به عنوان پیش ساز هورمون های جنسی در بدن کاربرد دارد.

میزان بالای آن در آزمایش نشان دهنده افزایش مصرف قند و کربوهیدرات و چربی در رژیم است و سطوح پایین آن نشان دهنده چربی کم در رژیم، سوء تغذیه و … می باشد.

تقریبا ۴۰ درصد کلسترول از منابع غذایی تأمین می گردد(بقیه توسط خود بدن ساخته می شود)، بنابراین با رژیم کم کلسترول می توان آن را به راحتی تنظیم نمود.

بیشتر منشا کلسترول رژیم، چربی های اشباع موجود در محصولات گوشتی حیوانی و فرآورده های لبنی پُرچرب هستند.

کلسترول خود شامل دو نوع HDL و LDL است.

LDL

LDL به نام ” کلسترول بد ” هم خوانده می شود و در واقع برای بدن ضروری است، چون کلسترول ساخته شده در کبد را برای نیازهای ساختمانی سلول حمل می نماید. اما مقادیر اضافی آن در دیواره رگ های و بافت ها رسوب می کند.

توصیه پزشکان کاهش سطح LDL به کمتر از ۱۳۰ میلی گرم در دسی لیتر است که البته در افرادی که دچار بیماری های قلبی هستند، بهتر است حتی به کمتر از ۱۰۰ میلی گرم در دسی لیتر هم برسد.

HDL به ” کلسترول خوب ” معروف است، زیرا وظیفه آن برداشت کلسترول اضافی از دیواره رگ ها و انتقال آن به کبد برای دفع کلسترول می باشد.

میزان کم HDL در آزمایش، نشان دهنده دریافت رژیم غنی از کربوهیدرات تصفیه شده است. میزان HDL حدود ۲۰ درصد کل کلسترول است. در بعضی آزمایشات نسبت کلسترول به HDL نیز آورده می شود که بهتر است کمتر از ۵ باشد. مناسب ترین میزان آن در مردان بزرگسال بیشتر از ۴۰ و در زنان بزرگسال بیشتر از ۵۰ است. هر چقدر این مقادیر بیشتر باشند از نظر سلامتی مناسب تر است.

در واقع نسبت LDL به HDL ارزش تشخیصی زیادی دارد و بهتر است این نسبت کمتر از ۳ باشد. در افرادی که این نسبت در آن ها بین ۳ تا ۶ قرار دارد، جزو گروه ریسک متوسط هستند و اگر این نسبت بیشتر از ۶ باشد، در گروه پُر خطر برای ابتلا به بیماری های قلبی قرار می گیرند.

چربی خون( TG تری گلیسیرید)

تری گلیسیریدها در واقع دسته ای از چربی های بدن هستند که به عنوان سوخت و تامین انرژی برای متابولیسم بدن به کار می روند.

افزایش سطح آن ها در خون معمولاً نشانه دریافت زیاد کربوهیدرات است و کاهش آن در هیپوتیروئیدی، سوء تغذیه و سوء جذب مشاهده می شود و در مقایسه با کلسترول، ارتباط ضعیف تری با بیماری های قلبی دارد.

سطح آن به دریافت اخیر غذایی بسیار حساس است(خوردن غذای سبک قبل از آزمایش و حتی الامکان مصرف آن عصر روز قبل به طوری که ۱۲ ساعت ناشنا رعایت شود، یکی از همین دلایل است).

میزان مناسب تری گلیسیرید، معمولاً زیر ۱۵۰ تا ۲۰۰ بوده و در شرایط سنی مختلف متفاوت است. اگر میزان اندازه گیری شده، ضمن رعایت رژیم غذایی مناسب، بالاتر از ۲۰۰ بود، توصیه جدی به انجام تمرینات ورزشی منظم روزانه می شود.

اسید اوریک

اسیداوریک، محصول نهایی متابولیسم پورین ها در بدن است. پورین ها موادی هستند که به طور عمده در محصولات گوشتی وجود دارند. میزان بالای این ماده در رژیم پُر پروتئین، نقرس و عفونت مشاهده می شود و سطح پایین آن نشان دهنده ی رژیم کم پروتئین و کم مولیبدنیوم(عنصر یافت شده در ترکیبات حیوانی) است.

میزان نرمال آن در زنان بین ۲ تا ۷ میلی گرم در دسی لیتر

در مردان بین۲ تا ۵/۸ میلی گرم در دسی لیتر است

البته در بسیاری از آزمایشات به جای بیان اسیداوریک، از blood urea که یا B.U.N یا B.U نشان داده می شود، استفاده می کنند. در این صورت مقادیر نرمال متفاوت خواهند بود و باید حدود ۱۰ تا ۵۰ میلی گرم در دسی لیتر باشد.

کراتی نین(Creatinine)

این ماده نیز محصول شکست پروتئین است و سطح آن، انعکاسی از توده ماهیچه ای بدن می باشد. سطوح پایین کراتی نین در اثر دریافت ناکافی پروتئین، بیماری کبدی و حاملگی مشاهده می شود. افزایش میزان آن نیز در مشکلات کلیوی روی می دهد میزان نرمال کراتی نین در حدود ۷/۰ تا ۴/۱ است.

آلبومین (Alb)

آلبومین عمده ترین پروتئین خون است که در کبد ساخته می شود و در واقع مثل آنتی اکسیدان ها عمل می کند و بافت ها و سلول ها را از آسیب رادیکال های آزاد محافظت می نماید. آلبومین به محصولات دفعی، سموم و داروهای مُضر که ممکن است به بدن آسیب بزنند متصل و موجب دفع آن ها می شود. همچنین بافر عمده بدن است و تعادل اسمزی را حفظ می کند. علاوه بر آن، آلبومین باعث انتفال بسیاری از ویتامین ها، مواد معدنی و هورمون ها در خون می شود. هر چقدر میزان آن بیشتر باشد، بهتر است. بیشترین مقدار مورد انتظار آلبومین حدود ۵/۵ می باشد.

ترانس آمینازها(SGOT، SGPT)

این آنزیم ها که به ترتیب آسپارتات ترانسفراز (AST) و آلانین ترانسفراز (ALT) نیز خوانده می شوند، در ابتدا در کبد شناسایی شدند و به همین دلیل به آنزیم های کبدی معروف هستند. بعضی از داروها، بیماری های کبدی، هپاتیت و بیماری های مجاری صفراوی منجر به افزایش این آنزیم ها در خون می شوند، البته مقادیر کم آن ها ممکن است به دلیل کمبود ویتامین B6 باشد. میزان مناسب آن ها در محدوده وسیع ۵ تا ۴۰ قرار دارد.

آهن(IRON)

بدن برای ساخت هموگلوبین و انتقال اکسیژن به ماهیچه ها(میوگلوبین) نیاز به عنصر آهن دارد. اگر آهن بدن پایین باشد، تمام سلول های بدن به خصوص سلول های ماهیچه ای در بزرگسالان و سلول های عصبی در کودکان نمی توانند عملکرد مناسب خود را انجام دهند. میزان مناسب آهن در محدوده ۴۰ تا ۱۵۵ قرار دارد و اگر در آزمایش فردی مقدار آن کمتر از محدوده نرمال بود، در آزمایش بعدی نیاز به تست فریتین(برای تشخیص کم خونی دقیق تر است) می باشد.

پروتئین کل (total pro)

پروتئین کل که میزان کل پروتئین را در خون نشان می دهد، مقادیر کم یا زیاد آن نشان از بیماری خاصی ندارد، اما بیانگر این می باشد که برای یافتن علت آن به آزمایشات تکمیلی دقیق تری نیاز است.

لازم به ذکر می باشد که در بررسی هماتولوژی خون، مقادیر هموگلوبین و هماتوکریت، بیشترین ارتباط را با تغذیه دارند. در واقع هموگلوبین مهم ترین ناقل اکسیژن در بدن است و از دو قسمت گلوبین(بخش پروتئینی) و هِم(بخش حاوی آهن) تشکیل شده است. مقادیر نرمال آن مابین ۱۲ تا ۱۶ می باشد که البته کاهش مقدار آن نشان دهنده کم خونی و یا رژیم فقیر و سوءتغذیه است. هماتوکریت هم نشان دهنده درصد گلبول های قرمز خون در کل حجم خون می باشد. میزان مناسب آن بین ۳۶ تا ۴۷ درصد بوده و کاهش آن شاخص مهمی در ارزیابی کم خونی است.

MCV هم که در بررسی هماتولوژی اندازه گیری می شود، نشان دهنده ی سایز و حجم گلبول های قرمز است که در تشخیص نوع کم خونی مهم می باشد. معمولاً در کم خونی فقر آهن قطر گلبول قرمز کم می شود و در کم خونی ناشی از کمبود ویتامین B12 و یا فولات، قطر گلبول قرمز بیشتر از میزان طبیعی است.

اسید اوریک

اسیداوریک، محصول نهایی متابولیسم پورین ها در بدن است. پورین ها موادی هستند که به طور عمده در محصولات گوشتی وجود دارند. میزان بالای این ماده در رژیم پُر پروتئین، نقرس و عفونت مشاهده می شود و سطح پایین آن نشان دهنده ی رژیم کم پروتئین و کم مولیبدنیوم(عنصر یافت شده در ترکیبات حیوانی) است. میزان نرمال آن در زنان بین ۲ تا ۷ میلی گرم در دسی لیتر و در مردان بین۲ تا ۵/۸ میلی گرم در دسی لیتر است، البته در بسیاری از آزمایشات به جای بیان اسیداوریک، از blood urea که یا B.U.N یا B.U نشان داده می شود، استفاده می کنند. در این صورت مقادیر نرمال متفاوت خواهند بود و باید حدود ۱۰ تا ۵۰ میلی گرم در دسی لیتر باشد.

عملکرد آهن

اساساً آهن به جهت شرکت در ساختمان گلبول های قرمز، از عناصر اصلی مورد نیاز بدن است. گلبول های قرمز، اکسیژن را در بدن حمل می کنند. پروتئین اصلی گلبول قرمز که اکسیژن به آن متصل می شود، هموگلوبین نامیده می شود. در واقع هموگلوبین ماده شیمیایی غنی از آهن است. معمولاً در افراد سالم حدود ۶۵ درصد آهن بدن به طور متصل با هموگلوبین می باشد.

آهن همچنین برای بسیاری از سلول های دیگر مورد نیاز است؛ به خصوص سلول های ماهیچه ای که نوع دیگر پروتئین متصل به اکسیژن به نام میوگلوبین را دارا هستند. حدود ۴ درصد آهن بدن به صورت متصل با میوگلوبین می باشد.

فرم ذخیره ی آهن، فریتین نام دارد که حدود ۳۰ درصد کل آهن را تشکیل می دهد و آهن را در کبد، مغز استخوان و نخاع ذخیره می کند.

درصد بسیار کمی از آهن بدن نیز به نام ترانسفرین وجود دارد که وظیفه ی انتقال آهن را در خون و ساختمان آنزیم های سلولی به عهده دارد.

آهن آزاد بسیار فعال است و واکنش هایی که به وسیله ی رادیکال آزاد انجام می گیرد را سرعت می بخشد و بنابراین به صورت آزاد در مایعات بدن وجود ندارد.

کمبود آهن موجب کم خونی و ناتوانی در انتقال اکسیژن در بدن شده و نشانه هایی که ناشی از کمبود اکسیژن است(نظیر خستگی مزمن و پوست رنگ پریده) ظاهر می شود.

برای تعیین میزان آهن سرم و نهایتاً تشخیص کم خونی و نوع آن آزمایشات متعددی انجام می گیرد که به طور خلاصه در ذیل به آن اشاره شده است:

تست آهن سرم

در این تست، آهن در گردش بدن که به صورت ترانسفرین موجود است، اندازه گیری می شود و در واقع منعکس کننده ی کل آهن بدن است. این تست میزان سطح آهن را در همان مقطع زمانی خاص نشان می دهد و برای تعیین کمبود آهن مزمن یا سایر مشکلات مرتبط خیلی مفید نیست، چون متأثر از زمان، رژیم غذایی، بیماری هایی نظیر هپاتیت و سیکل ماهانه می شود. اما به هر حال هنگامی که این تست به همراه سایر آزمایشات به طور موازی انجام شود، اطلاعات مفیدی به دست می دهد.

تست فریتین

فریتین نشان دهنده ی ذخایر آهن بدن است. فریتین پروتئین کلیدی است که آهن را در مناطق خاص نظیر کبد و مغز استخوان(محل گلبول سازی) ذخیره می کند. اگر آهن رژیم غذای کم شود یا مشکلات سوء جذب حاصل شود یا این که فردی سیکل ماهانه ی سنگین داشته باشد اولین محل تخلیه ی آهن، در فریتین رخ می دهد؛ به این معنی که افت سطح آهن فریتین قبل از تخلیه آهن سرم مشاهده می شود و متاسفانه این کاهش هیچ نشانه ی واضح و آشکاری به همراه ندارد. برای دریافت مکمل آهن بهتر است میزان ذخیره فریتین در آزمایشات تعیین شود، زیرا بعضی اوقات با دریافت مکمل احساس بدی به فرد دست می دهد و این نشان دهنده ی زیاد بودن میزان مکمل است.

دریافت یا جذب زیاد آهن نیز که به هموکروماتوز معروف است، با اندازه گیری ذخیره ی فریتین مشخص می شود، چون در اثر دریافت آهن اضافی نیز اولین محل تجمع آن به صورت فریتین است.

نشانه های کم خونی فقر آهن به ندرت قبل از کاهش هموگلوبین به زیر ۱۰ ظاهر می شوند، اما همزمان با تخلیه ذخایر آهن(فریتین) علاوه بر نشانه های معمول(خستگی مزمن، بی حالی، ضعف، سردرد، سرگیجه)، سایر نشانه های نظیر کوتاهی تنفس، وزوز گوش ها، تحریک پذیری و به دنبال شدت آن، درد قفسه سینه، درد پا، شوک و حتی اختلال در کار قلب رخ می دهد. در بچه ها اختلال یادگیری ممکن است مشاهده شود.

ترانسفرینTIBC

این تست میزان ترانسفرین موجود در خون را اندازه گیری می کند. ترانسفرین یک پروتئین موجود در خون است که آهن را از محلی که از غذا جذب می شود(یعنی روده) دریافت کرده و در خون حمل نموده و به جایی که سلول ها آن را مصرف می کند، منتقل می کند.

هنگامی که ذخایر آهن پایین است، بدن ترانسفرین بیشتری می سازد. چون سعی دارد آهن بیشتری را تا حد امکان از روده جذب نماید. به طور متوسط یک سوم ترانسفرین بدن، برای حمل و نقل آهن به کار می رود. این بدان معنی است که سرم خون افراد سالم دارای یک ظرفیت اضافی برای باند شدن با آهن می باشد که UIBC (ظرفیت باند شده آهن غیراشباع) نامیده می شود. در واقع میزان TIBC مساوی است با: آهن سرم + UIBC

هر کدام از این سه مورد به تنهایی ارزش تشخیصی کمتری دارند، اما اگر در آزمایشات به طور موازی انجام گیرند، اطلاعات تشخیصی مفیدی را در خصوص کم خونی به دست می دهند.

هموگلوبین

در واقع هموگلوبین، پروتئین حامل اکسیژن در خون است. در تست هموگلوبین سرم، سطح هموگلوبین کل خون اندازه گیری می شود که نشانه ی خوبی از توانایی خون برای تحویل اکسیژن به بافت ها و ارگان ها و انتقال مواد دفعی(CO2) به شش ها است.

هنگامی که مشکوک به آنمی هستیم این تست انجام می شود. اگر هموگلوبین شما پایین باشد، شما ممکن است دچار کم خونی باشید، شرایطی که بدن شما اکسیژن کافی نمی گیرد و خستگی و ضعف بر شما غالب می شود. هموگلوبین وقتی به کمتر از نرمال می رسد که یا تخریب گلبول قرمز زیاد شود یا خونریزی رخ داده باشد یا این که تولید گلبول قرمز به کمتر از نرمال برسد. اگر یک فرد سالم باشد، نشان های کم خونی معمولاً وقتی هموگلوبین به زیر mg/d1 10 برسد ظاهر می شوند.

هماتوکریت

درصد گلبول های قرمز را در کل حجم خون اندازه گیری می کند. در واقع هماتوکریت سهم خونی است که از گلبول قرمز ساخته شده است و میزان آن به صورت درصد بیان می شود.

به عنوان مثال هماتوکریت ۴۰ درصد به این معنی است که در ۱۰۰ میلی لیتر خون، ۴۰ میلی لیتر گلبول قرمز وجود دارد.

هنگامی که حجم پلاسما کاهش یابد(در کم آبی) یا تعداد گلبول قرمز افزایش پیدا کند، هماتوکریت افزایش می یابد.

اما وقتی هماتوکریت به زیر نرمال برسد نشانه کم خونی است. هماتوکریت نشان دهنده هم تعداد گلبول قرمز و هم حجم آن است. یعنی اگر حجم گلبول قرمز کم شود، هماتوکریت نیز کاهش می یابد.

متوسط حجم پلاکت(MPV)

در واقع سایز پلاکت ها را نشان می دهد. پلاکت های جدید همیشه بزرگ تر هستند و افزایش حجم پلاکت هنگامی رخ می دهد که تعداد پلاکت های تولید شده رو به افزایش باشد. MPV اطلاعاتی راجع به تولید پلاکت در مغز استخوان به پزشک می دهد.

جزء آزمایشات CBC است. در واقع CBC تعیین می کند که آیا گلبول های قرمز کافی هستند و یا شکل نرمال دارند یا خیر؟ از نظر ظاهر شناسی، کمبود آهن، ویتامین B12 و فولات تغییر شکل متفاوتی را در شکل گلبول قرمز حاصل می کنند. اگر تعداد گلبول های قرمز ناکافی باشد گفته می شود فرد آنمیک است، اما برای تعیین نوع کم خونی حتماً شکل گلبول قرمز باید مورد بررسی قرار گیرد. سایر آزمایشات مربوط به CBC که در تعیین حجم گلبول قرمز به کار می روند، عبارت هستند از:

MCV (متوسط حجم گلبولی)

در این بررسی سایز متوسط گلبول قرمز تعیین می شود. وقتی گلبول قرمز بزرگ تر از نرمال است MBV بیشتر است و به آن کم خونی ماکروسیتیک گفته می شود که به عنوان مثال در کم خونی ناشی از کمبود B12 مشاهده می شود، اما هنگامی که گلبول های قرمز کوچک تر از نرمال باشند(میکروسیتیک)، کم خونی فقر آهن یا تالاسمی ممکن است وجود داشته باشد.

MCH (متوسط هموگلوبین گلبولی)

MCH، محاسبه مقدار متوسط هموگلوبین درون گلبول قرمز است. در کم خونی ماکروسیتیک گلبول ها بزرگ تر بوده و MCH افزایش می یابد، در حالی که در کم خونی آهن MCH کاهش می یابد.

MCHCمحاسبه غلظت متوسط هموگلوبین داخل گلبول قرمز است. وقتی هموگلوبین به صورت غیرطبیعی در گلبول قرمز رقیق شود، گلبول قرمز کم رنگ تر(هیپوکرومیک) از حد نرمال است که در کم خونی فقر آهن و تالاسمی مشاهده می شود. افزایش MCHC هنگامی رخ می دهد که هموگلوبین به صورت غیر طبیعی داخل گلبول قرمز تغلیظ شود، مثلاً در سوختگی ها.

مقادیر نرمال در جدول زیر آمده است:بنقل ازپیام سلامت

مردان زنان
آهن سرم ug/d1  ۱۶۰-۶۰ ug/d1  ۱۶۰-۶۰
TIBC ug/d1 450-240 ug/d1 450-240
فریتین سرم g/d1 300-20 ug/L 200- 18
هموگلوبین g/d1 18-13 g/d1 16-12
MCH Pg/cell 35-27 pg/cell 35- 27
MCHC g/d1 37-32 g/d1 37-32
MCV Cuum 100-78 cuum 102-78
ترانسفریسن mg/d1 365-191 mg/d1 365-191
درصد اشباع ترانسفرین ۵۰-۲۰ درصد ۵۰-۲۰ درصد


 

درباره نویسنده

1273مطلب نوشته است .

نوشتن دیدگاه

شما میتوانید از تصاویر مخصوص خود در قسمت نظرات استفاده نمایید برای اینکار از وب سایت آواتارکمک بگیرید .

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

تمام حقوق این سایت برای © 2017 pirastefar.ir. محفوظ است.
بهینه سازی وبسیما