تاریخچه دخانیات ایران/آمارتولیدومصرف سیگاردرایران

 تاریخچه دخانیات ایران/آمارتولیدومصرف سیگاردرایران

 تاریخچه دخانیات درایران

آمار تولیدومصرف سالانه سیگار در ایران

درآمد دولت از فروش سیگار چقدر است؟

 ۱۵کارخانه تولیدسیگار

 مصرف سیگار در ایران ۶۵ میلیارد نخ 

پنج میلیون و ٣٠٠‌هزار نفر در کشور سیگار و قلیان مصرف می‌کنند

رئیس مرکز برنامه‌ریزی و نظارت بر دخانیات کشور از تولید ۵۰ میلیارد نخ سیگار بر اساس برآوردها طی سال جاری خبر داد و اعلام کرد که برآورد مصرف سالانه سیگار ایرانی‌ها در سال معادل ۵۵ میلیارد نخ است.

علی اصغر رمزی با اشاره به اینکه میزان تولید سیگار در کشور طی سال ۹۴ معادل ۳۰ میلیارد نخ بود و در سال ۹۵ با راه‌اندازی واحدهای تولیدی به تولید ۴۵ میلیارد نخ رسیدیم، اظهار کرد: جمع تولید سیگار طی ۵ ماهه نخست سال جاری معادل ۱۹ میلیارد نخ سیگار بوده است که بر اساس برآورد انجام شده در طول سال ۹۶ به عددی معادل ۵۰ میلیارد نخ در تولید سیگار خواهیم رسید.

گرمخانه-مدرن-داخل محوطه اداره دخانیات صومعه سرا

به گفته وی برآورد سالانه مصرف سیگار در ایران معادل ۵۵ میلیارد نخ است که اگر به رقم ۵۰ میلیارد نخ در تولید سیگار برسیم، معادل ۹۳ درصد نیاز کشور در داخل تولید می‌شود.

رئیس مرکز برنامه‌ریزی و نظارت بر دخانیات کشور با اشاره به میزان رشد تولید سیگار طی پنج ماهه نخست سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل خاطرنشان کرد: در پنج ماهه نخست سال گذشته ۱۴.۸ میلیارد نخ سیگار در کشور تولید شده است که این رقم در سال جاری به ۱۹ میلیارد نخ طی پنج ماهه نخست سال رسیده که نشان دهنده رشد ۲۸ درصدی در تولید سیگار است.

از ابتدای برنامه پنجم توسعه با توجه به تبصره سه ماده ۱۰۲ این قانون قرار بر این بود تا کلیه سیگارهای وارداتی با برند اصلی به تولید داخل تبدیل شود و بر همین اساس در جهت افزایش واحدهای تولیدی در کشور گام برداشتیم. قبل از سال ۹۵، هفت واحد تولیدی وجود داشت که در سال گذشته با ایجاد پنج واحد تولیدی دیگر در مجموع تعداد واحدهای تولیدی سیگار به ۱۲ واحد رساندیم.

باغات توتون-صومعه سرا

علاوه بر این ۳ واحد تولیدی دیگر در سال ۱۳۹۶ ایجاد خواهد شد تا تعداد واحدهای تولیدی به ۱۵ واحد رسیده و تنها دو واحد دیگر باقی می‌ماند تا ۱۷ کارخانه تولید سیگار بر اساس برنامه‌های در نظر گرفته شده ایجاد شود./۱۹ شهریور ۱۳۹۶ مشرق

***

   ایرانی ها روزی چقدر برای سیگار هزینه می کنند؟

ایرانی ها روزانه معادل ۳۰ میلیارد تومان سیگار می‌کشند. سالانه نزدیک به ۶۰ میلیارد نخ سیگار در کشور مصرف می‌شود که بین ۱۵ تا ۲۵ میلیارد آن قاچاق است.

این اخرین اظهارات محمدرضا مسجدی، دبیر کل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات است.اظهاراتی  که زنگ خطر را برای سلامت کشور و حتی اقتصاد کشور به صدا در می اورد.

آمار دیگری حکایت از این دارد که ایرانیان روزانه ۸ تا ۱۰ میلیارد تومان برای سیگار هزینه می‌کنند و بیشتر کسانی که سرطان ریه دارند مصرف‌کننده سیگار هستند .

بر اساس این امار گفته شده  مصرف سالانه‌ مردم ایران ۷۰ میلیارد نخ سیگار برآورد شده است و آمریکا برای تولید سیگار در ایران ۳۰۰ میلیون دلار سرمایه‌گذاری کرده است چرا که  سومین صنعت سودآور دنیا سیگار و دخانیات است.

بر اساس امار در سال ۱۳۸۹، هر خانوار ایران در این سال بالغ بر ۵۲ هزار تومان معادل ۰٫۴ درصد از کل سبد هزینه خود را صرف خرید سیگار کرده است، متوسط ۱۱۴۷ نخ سیگار مصرف کرده است که از این تعداد ۵۱۸ نخ سیگار تولید داخلی و ۶۲۹ نخ معادل ۵۷ بسته سیگار خارجی بوده است.

بسته بندی برگ توتون بعدازخشک شدن-صومعه سرا

البته این میزان مصرف در مقایسه با سال ۸۸ معادل ۸ درصد کاهش نشان می داده،پرا که  در سال ۸۸ هر خانوار ایرانی معادل ۱۲۴۹ نخ سیگار مصرف کرده است.

اما مقایسه ای در بین استانهای کشور نشان می دهد، هر خانوار بوشهری در این سال با هزینه کرده رقمی معادل ۱۱۵هزار تومان بیشترین میزان مصرف سیگار را داشته است.

گرمخانه مدرن-توتون
ولی جالب اینجاست که  سهم دخانیات در سبد مصرف خانوارهای این استان معادل ۰٫۸۶ درصد است که بالاترین سهم در کشور محسوب می شود و با دومین استان رکورد دار مصرف دخانیات در کشور یعنی آذربایجان غربی ۳۲ هزار تومان فاصله دارد.
آماررتبه مصرف سیگارایران براساس استانها

بترتیب  استانهای بوشهر ، آذربایجان غربی، گیلان، کرمان و قزوین رتبه های برتر را در میزان مصرف دخانیات به خود اختصاص داده اند./دی ۱۳۹۲نامه بنقل ازپارسینه

گرمخانه مدرن-توتون

    مصرف سالیانه ۶۵ میلیارد نخ سیگار در ایران

طبق آخرین آمارها درباره مصرف دخانیات در ایران، سالیانه ۶۰ تا ۶۵ میلیارد نخ سیگار در ایران دود می‌شود که مصرف هر یک میلیون نخ آن، جان یک نفر را می‌گیرد.
در کشور ما ۱۰ تا ۱۵ درصد افراد دخانیات مصرف می‌کنند که از این رقم، ۲۲ درصد را مردان و حدود دو درصد را زنان تشکیل می‌دهند. اما ۲۵ تا ۴۰ درصد پسران و ۱۸ تا ۳۰ درصد دختران تجربه مصرف قلیان دارند.
بنابر اعلام جمعیت مبارزه با دخانیات ایران و براساس برآورد وزارت صنعت، معدن و تجارت، میزان مصرف سیگار در سال بین ۶۰ تا ۶۵ میلیارد نخ است که با در نظر گرفتن قیمت متوسط هر نخ برابر با ۵۰ تومان ( از ۲۰ تا ۵۰۰ تومان برای هر نخ)، سالیانه ۳هزار میلیارد تومان برای دخانیات در کشور هزینه می‌شود؛ این یعنی تقریبا روزانه حدود ۱۰ میلیارد تومان فقط خرج سیگار می‌شود./ اسفند ۱۳۹۵پارسینه بنقل ازایسنا
گرمخانه مدرن-توتون
درآمددولت”مالیات”ازفروش سیگار

 دریافت مالیات‌های مستقیم و غیرمستقیم یکی از محل‌های کسب درآمد از سوی دولت محسوب می‌شود و در این بین مالیات بر فروش سیگار یکی از منابع مالیات غیرمستقیم دولت به شمار می‌رود.

براساس آمار منتشر شده از سوی بانک مرکزی دولت از محل دریافت مالیات بر فروش سیگار در ۶ ماهه نخست سال ۹۶، بالغ بر ۱۹۰ میلیارد تومان درآمد داشته است.

 

از مالیات بر فروش سیگار در سال ۹۶ باید بالغ بر ۴۶۰ میلیارد تومان درآمد کسب شود

 

که در ۶ ماهه نخست سال جاری بالغ بر ۱۹۰ میلیارد تومان آن کسب شده و با پیش بینی ۲۴۰ میلیارد تومان درآمد در ۶ ماهه نخست سال هنوز ۵۰ میلیارد آن وصول نشده است.

براساس آمار منتشر شده از سوی بانک مرکزی، مالیات بر فروش سیگار در ۶ ماهه نخست سال حدود ۰.۵ درصد از مجموع مالیات‌های غیرمستقیم دولت را تشکیل داده و این رقم در سال ۹۵ حدود ۰.۴ درصد بوده است.

منبع:سایت شفاف۲۴ آبان ۱۳۹۶بنقل ازپارسینه

آمارهای رسمی و غیر رسمی میزان مصرف دخانیات در کشور

محمدرضا مسجدی، دبیر کل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات ایران با استناد به آخرین آمارهای ارائه شده در زمینه مصرف سیگار، گفت: «آمارهای غیررسمی نشان می ­دهد پنج میلیون و ٣٠٠‌هزار نفر در کشور سیگار و قلیان مصرف می‌کنند.

همچنین در سال ۱۳۹۴ ، ۶۵ میلیارد نخ در کشور مصرف شد که از این مجموع، بیش از ۲۹ میلیارد نخ در داخل کشور تولید و ۱۶ میلیارد نخ از راه های قانونی وارد شده است.

آمار و ارقامی از واردات در سال ­های اخیر

علی اصغر رمزی رئیس مرکز برنامه‌ریزی و نظارت بر دخانیات کشور در سال گذشته ۱۴میلیارد نخ سیگار وارد کشور شد که این رقم نسبت به سال قبل از آن رشد ۴۰درصدی داشته است. نوسان چند سال اخیر در واردات رسمی ناشی از دو عامل میزان تولیدات داخلی و قاچاق بوده است/اردیبهشت ۱۳۹۵خبرگزارصداوسیما

***

             کاشت اولین بذر توتون سیگار در ایران-پدرتوتون ایران

کاشت نخستین بذر توتون سیگار در ایران، ۱۱ خردادماه ۱۲۶۶ شمسی در رشت توسط دکتر استپان هاراتونیان معروف به «حکیم فانوس» صورت گرفت.
حکیم فانوس از پزشکان ارمنی مقیم رشت بود، درکنارشغل پزشکی به کار کشت توتون نیز مشغول بود.
این پزشک ارمنی بذرتوتون رادریکی ازباغات فومن کاشت ویکی ازاولین سیگارها”سیگارفومن“بود،همچون اشنو وهما وزر….
وی نخستین فردی بود که بذر توتون سیگار را از ترکیه به گیلان آورد و در ملک شخصی خویش کاشت. بذر توتون سیگار را او به تنباکوکاران فومن داد تا بکارند و بر اثر مساعی او کشت توتون جانشین تنباکو شد و کارخانه سیگارسازی در رشت به وجود آمد.
مناطق عمده کشت توتون سیگارت عبارتند از:
گیلان: رشت، فومن، صومعه سرا، بازارجمعه، کسما، طاهرگوراب، آستارا، بندرانزلی، تالش
مازندران:گرگان، بهشهر، نکا، مینودشت، ساری، علی‌آباد
آذربایجان غربی: ارومیه، خوی، سلماس، مهاباد، قره ضیاءالدین
مناطق عمده کشت تنباکو عبارتند از
 
اصفهان، خراسان، فارس، بوشهر، کاشان، شاهرودوخوانسار
مناطق عمده کشت توتون چپق عبارتند از:
کردستان: سقز، سنندج، مریوان و بانه
آذربایجان غربی: اشنویه، نقده و سردشت
درسال ۱۲۹۴ (شمسی) قانون انحصار دخانیات به مجلس تقدیم شد و در سال ۱۳۱۴ (شمسی) به تصویب مجلس شورای ملی رسید و رسما تولید توتون وتنباکو، خرید و فروش آن، ساخت سیگارت و توزیع آن در انحصار دولت – شرکت دخانیات ایران- قرار گرفت.
اولین کارخانه سیگارت‌سازی در پنجم مهرماه ۱۳۱۶ (شمسی) درمحل فعلی شرکت دخانیات واقع درتهران – خیابان قزوین احداث شد./ خرداد۱۳۹۴دنیای اقتصاد
***

گرمخانه مدرن-توتون

پنجم مهر ماه سال ۱۳۱۶ مجموعه کارخانه‌های تولید دخانیات راه‌اندازی شد. تا دهه ۱۲۹۰ تولید این محصول در کارگاه‌های کوچک و به‌طور دستی انجام می‌گرفت. در این دوره، بازرگانان توتون را از زارعان خریداری و آن را در بسته‌بندی‌های سیگارت، توتون چپق، ساقه تنباکو (خرچوب) و گلبرگ توتون (میخکی) با علامت‌های تجاری خاص به فروش می‌رساندند. دولت با وضع قانون ” انحصار دخانیات ایران” در سال ۱۲۹۴ شمسی، اقدام به دخالت و کنترل بازار دخانیات کرد. این قانون در سال‌های ۱۳۰۲ و ۱۳۰۷ تغییراتی جدّی یافت و درنهایت، حق واردات و صادرات، خرید و فروش، ساخت، نگهداری و حمل ونقل محصولات دخانی در سراسر کشور در انحصار دولت قرار گرفت. مالیات‌هایی هم به‌عنوان “حق انحصار” وضع شدند. در سال ۱۳۱۰، انحصار دخانیات شدت بیشتری یافت و موسسه “انحصار دولتی دخانیات” تاسیس شد.

بر اساس قوانین جدید، حق نگهداری و راه‌اندازی ابزار و ماشین‌های توتون‌بری، کاغذبری، صحافی کاغذ سیگار و سیگارپیچی به موسسه انحصار دخانیات اختصاص یافت. دولت نیز موظف شد تا امر خرید و فروش سیگارت را در نرخی پایه که با در نظر گرفتن وضعیت محصول هر سال و باتوجه به نرخ‌های بازار تعیین می‌شد در دست گیرد. همچنین بنا بر قوانین جدید، کالاهای دخانی به هنگام صدور به خارج، از حقوق گمرکی معاف شدند و کسانی که دست به قاچاق محصولات دخانی می‌زدند طبق قانون محاکمه می‌شدند.

در سال ۱۳۱۷ اولین مجتمع صنعتی تولید سیگارت در زمینی به مساحت ۱۰ هکتار در خیابان قزوین تهران به بهره‌برداری رسید که هم اکنون نیز فعال است.

 

اولین مزرعه توتون کشوردرگیلان

 

دو سال قبل از شروع به کار کارخانجات سیگارت‌سازی تهران(سال ۱۳۱۵) نیز مزرعه آزمایشی توتون  به منظور پشتیبانی از کشت این گیاه، در منطقه تالش گیلان ایجاد شده بود.

البته چند سال بعد، این مزرعه که اولین مرکز تحقیقات توتون تلقی می‌شود، به منطقه تیرتاش شهرستان بهشهر منتقل شد. پس از افتتاح کارخانه‌های تولید سیگارت در سال ۱۳۱۷، صنایع مرکزی دخانیات به سرپرستی گروهی از کارشناسان آلمانی، انگلیسی و یونانی شروع به کار کرد.

***

اولین باغات توتون ایران دراستان گیلان شهرستان “فومن”بود

بذر توتون سیگار امروزی برای اولین بار به سال ۱۸۷۵ میلادی(۱۲۵۴شمسی) توسط شخصی به نام دکتر ” استپان هاراطو نیاس ” که در گیلان به ” حکیم فانوس ارمنی ” معروف است با توصیه و تشویق ” محمود خان ناصرالملک همدانی فرمانفرما ” به ایران وارد شدودکترفانوس بذرتوتون رادریکی ازباغهای فومن کاشت وبعمل آورد.

بذر این توتونها ترابوزان، سامسون بود که از ترکیه وارد و به روش روسیه و ترکیه کشت آن معمول گردید .

بعداززراعت توتون درگیلان –درمازندران نیز ، یک نفر یونانی بذر نوع سامسون را در بابل مازندران کشت کرد.

ابتدا کشت و خرید و فروش توتون آزاد و به طور نامنظم در ایران عملی می شد. در عصر سلطنت “ناصرالدین شاه” در سال ۱۲۶۹ شمسی امتیاز خرید و فروش و ساختن داخل و خارج کل توتون ایران به انحصار شخصی انگلیسی به نام سرگرد ” رژی تالبوت ” واگذار شد. این فرد توانست با پرداخت مبالغی رشوه به شخص شاه امتیاز انحصار دخانیات را برای مدت پنجاه سال تحصیل کند. با تقاضای چند تن از علما، ” آیت الله میرزای شیرازی ” مجتهد و مرجع تقلید شیعیان که مقیم سامرا بود علیه امتیاز تنباکو دست به اقدام زد و چون از جانب حکومت توجهی به این مطلب نشد از سوی وی فتوای تحریم تنباکو صادر گردید.

مردم پس از صدور چنین فتوایی در منازل و قهوه خانه ها و حتی دربار ناصرالدین شاه، غلیانها را شکستند و چپقها را خرد کردند. مقاومت مردم در اثر اجرای دستور میرزای شیرازی، صاحب کمپانی رژی و دولت وقت را به شدت متوحش و ناراحت و عصبانی کرد تا جایی که ناگزیر مذاکراتی برای لغو قرار داد آغاز گردید و سرانجام در سال ۱۲۷۰ ه. ش. شرکت سرگرد مزبور با نام شرکت  سهامی توتون شاهنشاهی ایران محدود با سرمایه ۶۵۰۰۰۰ لیره منحل و امتیاز نامه نامبرده ابطال شد و پس از این ماجرا بود که میرزای شیرازی مجددأ استعمال دخانیات را مجاز اعلام کرد .

اولین کارخانه سیگار سازی

سیگار برای اولین بار با نام “پاپیروس” از طریق روسیه تزاری وارد ایران شد و تا مدتها با استقبال مردم روبرو نبود ولی سرانجام ترفندهای استعمارگران و پولسازان، سد فرهنگی مخالفت با سیگار را درهم شکست و کم کم عده ای غلیان و چپق را کنار گذاشته و به سیگار رو آوردند. و عده ای هم از ابتدا شروع به سیگار کشیدن کردند و کشت توتون و تنباکو که به علت دریافت مالیات قابل توجه، مورد مخالفت دولت نبود در قسمتهای مختلف کشور رواج یافت و کارخانه ها و کارگاههای توتون سایی و توتون بری و سیگار پیچی دستی ، توسط بخش خصوصی دایر و با مارکها و انواع مختلف دسته بندی، و به بازار عرضه می شد. تا سرانجام در سال ۱۲۹۴ ه. ش. مجلس شورای ملی، نخستین قانون مربوط به انحصار دخانیات را تصویب نمود و با اصلاحات سالهای ۱۳۰۲ و ۱۳۰۷ حق وارد کردن، صادر کردن، خریدن، فروختن، ساختن، نگاهداری و حمل و نقل مواد دخانی و انواع کاغذ سیگار و متفرعات آن در سراسر کشور به دولت واگذار شد و وظایفی برای توتون کاران مقرر گردید. سپس با قانون سال ۱۳۱۰ انحصار دخانیات، گسترش و مؤسسه انحصاری دولتی دخانیات تأسیس شد.

خرید دستگاههای مربوط به دخانیات از جمله حقوق دیگری بود که بر عهده مؤسسه انحصار دخانیات محول گردید و صدور مواد دخانی، از پرداخت حقوق گمرکی معاف شد و قاچاق آن مشمول قانون ۱۳۱۰ شناخته شد. همچنین خرید و فروش و ورود سیگار در انحصار مؤسسه قرار گرفت. وزارت مالیه از ۱۳۱۱ مأمور اجرای این قوانین شد و طی سالهای ۱۳۱۳، خرید توتون سیگار و ۱۳۱۴ خرید توتون چپق و تنباکو و نظارت بر سایر مراحل انتخاب محل، نوع کشت، داشت، برداشت و رسید گی به وضعیت و تولید مواد دخانی توسط دولت عملی گردید 

 اولین کارخانه سیگار سازی در ۵ مهر ماه ۱۳۱۶ در زمینی به مساحت ۱۰ هکتار در جاده قزوین  شروع به کار کرد.

 

نام اولین سیگارهای کشور

نخستین فرآورده‌هایی که با اقبال عامه مردم مواجه شدند، شامل سیگارهای اِشنو، هما،فومن، گرگان، افسر،زر،آپادانا،تاج،زرین،آسیا،فروردین، اردیبهشت، انواع سیگار برگ و جیگاره (نوعی سیگار دست پیچ با نیمکوب توتون چپق)

فومن نام سیگارت بدون فیلتری بودکه ازاقلام صادرات دخانیات بود

و انواع تنباکو، توتون چپق و توتون پیپ بودند.

پس از آن، کارخانجات عمل‌آوری در شهرهای ساری، رشت، گرگان، ارومیه و خوی راه‌اندازی شدند. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، انحصار دخانیات در دست دولت باقی ماند که البته تا امروز نیز ادامه دارد.

 

واگذاری بخش خصوصی دخانیات وپس گرفتن آن!

 

در سال ۱۳۷۴ تلاش شد که شرکت دخانیات در ۱۴ استان کشور به بخش خصوصی واگذار شود، اما به‌دلیل کاستی‌ها و مشکلات متعدد، پس از یک سال مجددا انحصار آن در اختیار دولت گذاشته شد. در سال‌های اخیر نیز تلاش‌هایی برای خصوصی‌سازی شرکت دخانیات انجام شده که هنوز به نتیجه نرسیده‌اند.

***

تاریخ قلیان و قهوه خانه داری در ایرانکشف توتون و تنباکو را هم مثل قاره آمریکا باید به کریستف کلمب نسبت داد. از کشتی که پیاده شد و به خیالش در هند قدم گذاشت مردمانی را دید که لوله ای از برگ خشک گیاهی که به هم پیچ داده اند در دست دارند. آنها سر آن را آتش می زدند و سر دیگر را می مکیدند تا با استنشاق دود حال خوشی پیدا کنند. در روش دیگر، مقداری توتون در یک برگ می ریختند و چیزی شبیه سیگار برگ درست می کردند. کریستف کلمب در قرن ۱۶ این کشف را با خود به اسپانیا برد. بعد از آن بود که دودکشی بسرعت در سراسر جهان گسترش یافت.

 

 اسپانیایی ها توتون را به دنیا معرفی کردند، پرتغالی ها ایرانیان را با پیت وچپق  آشنا کردند.
حضور پرتغالی ها در خلیج فارس در قرن دهم هجری زمینه ای شد برای این که دودکشی وارد ایران شود.
پرتغالی ها توتون را با چیزی شبیه پیپ می کشند. ایرانیان این وسیله را کمی بلندتر کردند و چپق را ساختند. علاوه بر این وسیله ای اختراع کردند که به وسیله آب موجود در آن بتوانند از مضرات استنشاق دود بکاهند و آن وسیله قلیان بود.
 قلیان، اگر چه نامی عربی دارد اما ظاهرا ایرانی ساز است. گویند نام آن را قلیان گذارده اند تا معرف صدایش باشد و برخی هم از ریشه غلی در عربی به معنای جوشیدن صحبت می کنند. همان طور که ریشه کلمه ناشناخته است، نخستین مبدع آن نیز شناخته شده نیست. اگر چه در برخی اسناد از
 عبدالفتح گیلانی، فیزیکدان دربار اکبر اول، پادشاه مغول مبدع قلیان می نامند،
اما شعری از اهلی شیرازی که در قرن دهم هجری سروده شده و در آن از قلیان یاد شده است این نظر را باطل می کند. آنچه معلوم است این که باید ظهور قلیان را از عصر صفوی به نظاره نشست.
اولین نقاشی که از قلیان به جا مانده، تصویری به قلم رضا عباسی است از نشمی کماندار، فردی در دربار شاه عباس بزرگ. نخستین اشعار هم متعلق به همین دوران است و نشان می دهد قلیان از این دوره وارد فضای ایرانی شده است.اما ظاهرا ایرانیان در کشیدن قلیان افراط داشته اند.
تا جایی که تاورنیه، از سیاحان اروپایی در سفرنامه خود می نویسد: «ایرانیان زن و مرد، به طوری از جوانی عادت به کشیدن تنباکو کرده اند که کاسبی که باید پنج شاهی خرج روزانه کند، سه شاهی آن را به مصرف تنباکو می رساند.
می گویند اگر تنباکو نداشتیم چطور ممکن بود کیف و دماغ داشته باشیم!؟»
درگذشته پذیرایی میهمان باقلیان بود-مثل حالا که باچای پذیرایی می شود
او همچنین می گوید نخستین چیزی که ایرانیان سر سفره می آورند، قلیان و قهوه است و نخستین چیزی که برای افطار در ماه رمضان آماده می کنند قلیان است.
عادات ایرانیان به حدی بوده است که در مدارس نیز استاد و شاگرد هنگام تفکر عمیق قلیان می کشیدند و در سفر بزرگان نیز، فردی مامور این بود که
قلیان آنان را کنار کالسکه یا مرکب بیاورد تا او بتواند در حین راه رفتن قلیان بکشد. در دربار حکومتی نیز فردی به عنوان قلیان دار یا چپق دار شناخته
می شد که سمت مهمی هم داشته است.
اولین ممنوعیت قلیان
اما تاریخ ماجرای ممنوعیت قلیان هم جالب است. ظاهرا شاه عباس نخستین کسی بوده است که به فکر ممنوعیت تدخین توتون و تنباکو افتاده است.
گویند برای این کار، روزی در یک مجلس رسمی دستور داد به جای تنباکو، پهن بریزند و آنگاه، خود این تنباکو را یک تنباکوی فرد اعلا، تولید همدان معرفی کرد. همه نیز از کیفیت تنباکو تعریف کردند و آنگاه شاه خطاب به جماعت گفت مرده شوی چیزی را ببرند که نتوان آن را از پهن تشخیص داد. بعد از آن بود که کشیدن توتون و تنباکو در ایران ممنوع شد .
سرنوشت متصدیان دخانیات!؟
حتی گفته شده، تاجرانی که در اردوی جنگی شاه، توتون توزیع کرده بودند با همان توتون ها سوزانده شدند و سربازان استفاده کننده نیز بینی و لب خود را از دست دادند!
برگشت دخانیات به سبدغذایی مردم
اما همه شاهان صفوی این گونه نبودند کما این که بعد از شاه عباس نیز دوباره قلیان به عرصه اجتماعی برگشت. برخی دلیل این امر را مالیات کلانی می دانستند که دولت از تولید توتون و تنباکو به دست می آورد.
شاهان سلسله های دیگر، بخصوص قاجاریه هم نظری مثبت به این پدیده داشتند. قلیان مخصوص و زینتی قاجاری ها در موزه جواهرات سلطنتی ایران هم اکنون نیز موجود است و در موزه جواهرات سلطنتی نگهداری می شد.اما شاید مهم ترین حضور قلیان در تاریخ ایران را باید در عصر قاجار جستجو کرد.
آنجا که میرزای شیرازی، مرجع بزرگ تقلید وقت، در اعتراض به اعطای انحصار توتون و تنباکوی کشور به انگلیسی ها، فتوای تحریم توتون و تنباکو را صادر کرد. روایت های تاریخی از شکسته شدن قلیان های بسیار حتی در حرمسرای شاه، در آن روز حکایت کرد که به عنوان حمایت و تبعیت از این فتوا انجام شد.
مثل ریشه دار بودن در تاریخ، قلیان در ادب فارسی هم ریشه پیدا کرده است. همان طور که بیان شد نخستین شعر درباره قلیان از اهلی شیرازی به دست رسیده است. او در قرن دهم هجری می گوید: «قلیان ز لب تو بهره ور می گردد / نی در دهن تو نیشکر می گردد / بر گرد رخ تو دود تنباکو نیست / ابریست که بر گرد قمر می گردد» در متون نثر هم رساله ای با عنوان رساله تنباکوئیه در این زمینه موجود است که در دوره صفویه به دست محمد ابراهیم دوالشرفین کرمانی نوشته شده است.
در این رساله که زبانی طنز دارد معنای لغوی تنباکو و انواع آن و برخی حوادث تاریخی پیرامون تنباکو نوشته شده است. از آنچه گفته شد می توان نتیجه گرفت که کشیدن دخانیات بخصوص قلیان، ولو به صورت یک عادت نادرست، در فرهنگ ایرانی بوده است. توجه به این مساله خواهد توانست برای هرگونه اقدام، بخصوص اقدام قانونی تاثیرگذار و راهگشا خواهد بود.جغرافیای قلیان و قهوه خانه داری در ایران
۱٫ گلستان: استان گلستان بنا به آمار وزارت جهاد کشاورزی بیشترین میزان سطح زیر کشت و بیشترین میزان تولید توتون و تنباکو را در کشور دارد. ۲۳ درصد مزارع توتون و تنباکوی کشور در این استان قرار گرفته است.
۲٫ خوزستان: خوزستان یکی از قطب های تولید قلیان در کشور است. نزدیکی این استان به کشورهای عربی به عنوان مراکز عمده قلیان می تواند یکی از دلایل این مساله باشد. قلیان یکی از صنایع دستی خوزستان نیز هست.
۳٫ جهرم: شهرت جهرم به دلیل زغال معروف آن است. به طور کلی زغال مناطق جنوبی ایران از مناطق شمالی مرغوب تر است.
۴٫ قزوین: نخستین قهوه خانه ایران در زمان شاه تهماسب صفوی در شهر قزوین تاسیس شده است.
۵٫ اصفهان: اصفهان را باید قطب قهوه خانه و قلیان ایران دانست یا لااقل آن را قطب دیروز خواند. هم به دلیل تنباکوی معروف خوانسار که یکی از شهرهای این استان است و هم به دلیل قهوه خانه هایی که در عصر صفوی و بعد از آن در این شهر تاسیس شد. قلیان یکی از صنایع دستی اصفهان نیز هست.
۶٫ تهران: تهران به دلیل کثرت قهوه خانه های خود باید در این اطلس جای بگیرد. علاوه بر این منطقه فرحزاد در شمال تهران یکی از معروف ترین مناطق این کسب و کار در کشور است./جام جم آذر۱۳۹۱
***

   مدرس هم  اهل “قلیان” بود

مرحوم مدرس هم این عادت را داشت توی حیاطش یک فرشی انداخته بود و آنجا می‌نشست، قلیان هم وقتی می‌خواست پا می‌شد خودش شروع می‌کرد درست‌کردن، در این خلال فرمانفرما وارد می‌شد.  ایشان می‌گفت که قلیان را دستش می‌داد می‌گفت که شما آبش را بریز تا من آتشش را درست کنم. فرمانفرما شکست می‌خورد، تحت تاثیر همچو واقع می‌شد که مدرس به او گفت تو آب قلیان را بریز. وادارش می‌کرد که آب قلیان را بریزد و من خودم آتش را درست می‌کنم تا قلیان درست بشود/۱۶آذر۹۲ روزنامه جمهوری اسلامی

عبدالله مستوفی که از نزدیک با مدرس آشنا بوده و در خانه وی رفت و آمد می‌نموده است، زندگی مدرس را اینگونه توصیف می‌کند:
«خانه مدرس در آخر کوچه‌ای بن بست بود که دارای یک اطاق جهت بیرونی (برای ملاقات) و یک اطاق دیگر برای سکونت زن و فرزندش بود.
اطاق بیرونی، همیشه کاهگلی و فرش آن یک دست نمد نازک و میان فرش، گلیم راه راه فرسوده‌ای بود.
یک منقل گلی با دو قوری و یکی دو استکان کوچک با قاشق برنجی پوست پیازی و نعلبکی چینی و کاسه تنباکو و قلیان و دو سه ظرف خاکستر سیگار حلبی برای واردین، اثاثیه اطاق را تکمیل می‌کرد. بله در دسترس سید بزرگوار، یک کوزه بزرگ برای عوض کردن آب قلیان و یک تنگ سفالی برای آب خوردن و یک کاسه بدل چینی هم بود.

در سال ۱۳۰۲ که رضاخان نخست وزیر شده بود، نصرت الدوله وزارت دارایی را به عهده داشت.

او در یکی از روزها که بودجه مملکت را در مجلس مطرح کرده بود بعدازظهر همان روز به منزل مدرس آمد و از آقا خواست تا با لایحه او مخالفت نکند.

مدرس گفت:

شاهزاده! بلند شو آب قلیان را عوض کن.

نصرت الدوله برخاست و آب قلیان را عوض کرد ولی قلیان را پر از آب کرد، مدرس با لبخند گفت:

تو آب قلیان را نمی‌توانی عوض کنی می‌خواهی بودجه مملکت را تنظیم کنی!

داستانهای مدرس، ص ۱۷۶

نامه هایی که مدرس برای مسؤلین می نوشت روی کاغذ سیگاربود

مدرس غالبا نامه‌هایی که می‌نوشت، روی کاغذ پاکت تنباکو و کاغذهایی بود که در آن روزگار، قند در آن می‌پیچیدند

شهادت مدرس دهم آذر ۱۳۱۶/سن۶۷

قلیان کشی امام موسی صدربایکی ازرفقا

امام موسی صدر(۹ شهریور ۱۳۵۷) درسن۵۰سالگی در طرابلس ربوده شد ومفقودالاثراست

***

مشاور مدیرعامل شرکت دخانیات ایران با اشاره به اینکه ۴ سالن در مجتمع دخانیات استان گیلان در حال فعالیت است خاطرنشان کرد:

بزرگترین مجموعه فرآوری توتون کشور در داخل مجتمع دخانیات گیلان وجود دارد.

کامبیزعیدیان با بیان اینکه مجتمع دخانیات گیلان وظیفه تولید خرمن توتون برای کلیه مجتمع‌های شرکت دخانیات ایران را انجام می‌دهد تاکید کرد:

مجتمع دخانیات گیلان قلب تپنده تولید سیگار مجتمع‌های دخانیات کشور است.

مشاور مدیرعامل شرکت دخانیات ایران با اشاره به اینکه مجتمع دخانیات گیلان در سال ۱۳۹۶ به‌روزترین دستگاه‌های تولید سیگار کشور را در اختیار خواهد گرفت تصریح کرد: با ورود دستگاه‌های مذکور به مجتمع دخانیات گیلان ظرفیت این مجتمع به‌صورت چشمگیر افزایش می‌یابد.

مدیرعامل مجتمع دخانیات گیلان بازار شرکت دخانیات ایران در کشورهای حاشیه دریای خزر را مطلوب برشمرد و افزود: در حوزه عمل آوری در سال ۱۳۹۶ دو خط جدید به خطوط عمل‌آوری مجتمع دخانیات گیلان اضافه می‌شود.

رقیب مجتمع دخانیات گیلان کیست؟

 

عیدیان بزرگترین رقیب مجتمع دخانیات گیلان را شرکت دخانیات روسیه نام برد و افزود: سرمایه‌گذاری اختصاص یافته برای افزایش خطوط عمل آوری در مجتمع دخانیات گیلان  ۲ هزار میلیارد ریال برآورد شده و در نیمه دوم سال آینده به کشور و استان وارد می‌شود.

وی با بیان اینکه در ۳۱۰ هکتار از اراضی گیلان توتون کشت می‌شود خاطرنشان کرد: مجتمع دخانیات گیلان با ۵۰۰ کشاورز به‌طور مستقیم قرارداد خرید تضمینی توتون داشته و رتبه نخست تولید سیگار را در خاورمیانه دارد.

مشاور مدیرعامل شرکت دخانیات ایران با تاکید بر اینکه مجتمع دخانیات گیلان ۶۰۰ نفر پرسنل دارد تصریح کرد: مجتمع دخانیات استان گیلان در مجموع ۷ میلیارد تومان در ماه حقوق ماهیانه پرداخت می‌کند./۲۵ بهمن ۱۳۹۵تسنیم

مدیریت سایت-پیراسته فر:آماری که ما درسال۱۳۹۳از”مجتمع دخانیات گیلان” داریم کمتراز۲۰۰۰تفربودندکه چندصدنفرهم تعدیل نیروداشته است،البته منظور”عیدیان ” همه کارکنان وحقوق بگیران درادرات وتشکیلات دخانیات دراستان گیلان بایدباشد.

***

 اکبرابراهیمی رئیس سابق اداره دخانیات شهرستان صومعه سرا می گوید:

اززمانی که من دخانیات صومعه سراراتحویل گرفتم یکی ازبرنامه هایم احیای کشت توتون درمزارع دخانیات بود باکمک وحمایت مدیرکل دخانیات توانستم بیش از۱۵ هکتاراززمینهای بلامصرف رازیرکشت توتون ببرم

ازجمله اززمینهای روستاهای ازگم(یک هکتار)،خراط محله(۵هکتار)،کیشستان(۴هکتار)،گوراب زرمیخ(نیم هکتار)،میانده(یک ونیم هکتار)،سسمس(یک هکتار)،سیاه تن(نیم هکتار)

همچنین زمینهای  روستای اطراف کارخانه پوشش رشت رازیرکشت بردیم ودرشهرستان فومن،روستای سیدجواد بمساحت یک هکتاررا احیاکردیم ودرانزلی روستای آبکنار رابمقداریک هکتاررازیرکشت بردیم

رئیس سابق دخانیات صومعه سرامی گوید:

هرهکتارباغ توتون حدود۲ونیم تن توتون خشک محصول می دهدازنوع ویرجینیا

آقای ابراهیمی می گوید:ازنظرکشت ،مزارع توتون شهرهای انزلی وفومن ورشت زیرنظردخانیات صومعه سرااداره می شود.

اکبرابراهیمی ازمهرماه ۱۳۹۵ الی آخرتیرماه۱۳۹۶ریاست اداره دخانیات صومعه سرارابعهده داشته است

***

کشت توتون و تنباکوی کشور در مجموع حدود ۹ هزار تن است که عمدتا در ۵ استان کشور صورت می‌پذیرد.

 

رئیس مرکز برنامه‌ریزی و نظارت بر دخانیات کشور‌  : در حال حاضر تقریبا ۳۰ هزار تن توتون مورد نیاز صنایع دخانی کشور است و انواع توتون «بارلی»، «باسما» و «ویرجینیا» در کشور کشت می‌شود. وی تصریح کرد: استان گلستان با برداشت حدود ۴۵درصد توتون در بین استان‌های کشور مقام اول را دارد.

در واقع تا سه سال قبل تنها خریدار توتون و تنباکو از کشاورزان کشور شرکت دخانیات ایران بود، ولی مطابق قانون از سال قبل کشاورزان توانسته‌اند با اخذ مجوز از مرکز برنامه‌ریزی و نظارت بر دخانیات کشور اقدام به کشت توتون و تنباکو کنند.

علی اصغر رمزی گفت: خریداران توتون و تنباکو که عمدتا کارخانه‌های سیگارت‌سازی و صادرکنندگان هستند با اخذ مجوز از این مرکز اقدام به خرید یا صادرات توتون می‌کنند.

رمزی یادآوری کرد: با منتفی شدن انحصار امر خرید توتون از کشاورزان توسط شرکت دخانیات ایران و امکان خرید توسط سایر تولیدکنندگان سیگار یا صادرکنندگان، رقابتی ایجاد می‌شود که منجر به ایجاد شرایط مطلوب برای کشاورزان در زمینه فروش محصولاتشان خواهد شد.

رمزی همچنین گفت: با توجه به روند شکل گرفته شده در زمینه کشت توتون و تنباکو و رقابت مابین خریداران توتون و تنباکو از کشاورزان می‌توانیم به تامین نیاز داخلی از محل کشت در داخل کشور طی سال‌های آینده امیدوار باشیم و از واردات آن بی‌نیاز شویم.

شرکت های دست اندرکارتولیدسیگار

 

وی در خصوص تولید نیز گفت: تولید سیگار در کشور فعلا توسط ۱۰ شرکت داخلی و خارجی شامل:

دخانیات قشم، آوای شرق طوس، دخانیات ایران، آرین توتون صنعت، شقایق درخشان رنگین، پیشرو تک پارسیان، کی تی اند جی پارس (خارجی)، بی ای تی پارس (خارجی)، تی دی آر (خارجی) و جی تی آی پارس (خارجی) انجام می‌پذیرد.

رمزی تصریح کرد: شرکت‌هایی نیز در راستای اجرای تبصره ۳ ماده ۱۰۲ قانون برنامه پنجم توسعه کشور، در حال راه‌اندازی هستند تا واردات سیگار با همان برند اصلی را به تولید داخلی تبدیل کنند.

وی پیش‌بینی کرد: با استفاده از ظرفیت‌های خالی واحدهای تولیدی موجود و واحدهای تولیدی در حال احداث تا پایان سال جاری حدود ۱۰ میلیارد نخ از واردات با همان برند اصلی به تولید داخلی تبدیل و جایگزین واردات می‌شود.

تولیدتنباکو

رئیس مرکز برنامه‌ریزی و نظارت بر دخانیات کشور همچنین گفت:

در زمینه تولید تنباکوی معسل ۱۵ شرکت تولیدکننده داخلی در حال فعالیت هستند.

وی در ادامه با اشاره به قانون برنامه پنجم توسعه در طول سه سال گذشته گفت: این امکان برای واحدهای تولیدی جدید وجود دارد که با تولید با همان برند اصلی وارداتی در داخل کشور با هماهنگی و مجوز از صاحب برند خارجی، تولید داخلی را جایگزین واردات کنند. /آذر ۱۳۹۴دنیای اقتصاد

***

افتتاح فاز نخست پروژه مشترک تولید سیگار بین ایران و کرواسی در مجتمع دخانیات مازندران

مراسم افتتاح فاز نخست پروژه مشترک تولید سیگار بین ایران و کرواسی در مجتمع دخانیات مازندران که با حضور اعضای هیئت مدیره شرکت دخانیات ایران،مدیران ستادی،مدیران کل مجتمع های تولیدی،مدیرعامل شرکت TDR کرواسی، رئیس جمهور سابق این کشور، شجاعی؛ نماینده محترم مردم ساری و میاندرود در مجلس شورای اسلامی، طاهایی؛ استاندار وقت مازندران ،مدیران کل ورؤسای ادارات دستگاههای اجرائی استان مازندران برگزار شد،۱۸ شهریور ۱۳۹۲

***

افتتاح فاز نخست پروژه مشترک تولید سیگار بین ایران و کرواسی در مجتمع دخانیات مازندران

مراسم افتتاح فاز نخست پروژه مشترک تولید سیگار بین ایران و کرواسی در مجتمع دخانیات مازندران که با حضور اعضای هیئت مدیره شرکت دخانیات ایران،مدیران ستادی،مدیران کل مجتمع های تولیدی،مدیرعامل شرکت TDR کرواسی، رئیس جمهور سابق این کشور، شجاعی؛ نماینده محترم مردم ساری و میاندرود در مجلس شورای اسلامی، طاهایی؛ استاندار وقت مازندران ،مدیران کل ورؤسای ادارات دستگاههای اجرائی استان مازندران برگزار شد،۱۸ شهریور ۱۳۹۲

برچسب : , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

درباره نویسنده

1335مطلب نوشته است .

نوشتن دیدگاه

شما میتوانید از تصاویر مخصوص خود در قسمت نظرات استفاده نمایید برای اینکار از وب سایت آواتارکمک بگیرید .

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

تمام حقوق این سایت برای © 2017 pirastefar.ir. محفوظ است.
بهینه سازی وبسیما