آزمایش خون چیست+تفسیر نتایج آزمایش خون(CBC)

آزمایش خون چیست+تفسیر نتایج آزمایش خون(CBC)
  تفسیر نتایج آزمایش خون( CBC)

آزمایش خون یا CBC که مخفف جمله انگلیسی «شمارش کامل خون» است، یکی از ابتدایی‌ترین و در عین حال اصلی‌ترین آزمایشاتی است که می تواند زمینه تشخیص بسیاری از بیماری‌ها و از آن مهم‌تر، بیانگر شرایط کلی و حیاتی بدن باشد.انواع آزمایشات

آزمایشات روتین شامل:

الف-آزمایش خون CBC_FBS_BS_Hb-HCT_PLT-PT-PTT-Cholestrol_Fb-Cr- BUN-Na- K-Ca-LDL-HDL-

ب- آزمایش ادرار UA-UC

ج-آزمایش مدفوع: گایاگ و کشت مدفوع

سایر آزمایشات غیر روتین است و در مورد بیماران خاص استفاده می شود شامل:

د- آزمایش مغز نخاع

و-آزمایش خلط

ه- آزمایش کشت تراشه

ی- سایر آزمایشات

حروف اختصاری در هر آزمایش

FBS قند خون ناشتا
MCHC غلظت متوسط همو گلوبین
WBC شمارش گلبول های سفید
RBC شمارش گلبول های قرمز
HB همو گلوبین

HC هماتو کریت (درصد گلبول های قرمز در خون)
HCV حجم متوسط گلبول های قرمز
HCH مقدار متوسط همو گلوبین در گلبول های قرمز
R.D.W ضریب تغییرات اندازه گیری گلبول های قرمز
PLT شمارش پلاکت ها

PTE در صد پلاکت ها
MPV حجم متوسط پلاکت ها
MCH وزن متوسط هموگلوبین
MCV حجم متوسط هموگلوبین
M/E نسبت سلول های زاینده گلبول سفید به قرمز

RDW پهنای گلبول قرمز در منحنی
UA تجزیه کامل ادرار ( PH،رنگ ،بو،توده های متراکم)
TGs تری گلیسیرید (چربی که باعث رسوب در رگ هاو عروق می شود)
HCG تست حاملگی
FSB آزمایش قند خون

توضیحات آزمایش خون

CBC نرمال

CHYLOMICRONES : شیلومیکرون ذراتی است حاوی پروتئین و چربی که در واقع چربی های غذایی را از روده به کبد و عضلات و قلب منتقل می کند و عمدتا حاوی تریگلیسرید میباشند.VLDL : مخفف و مختصر شده VERY LOW DENSITY LIPOPROTEIN است که از دسته خانواده لیپوپروتین ها محسوب می شود (شیلومیکرون- HDL- LDL). شیلومیکرون چربی های غذایی را در خون حمل و نقل می کند درحالی که VLDL چربی های داخلی مخصوصا کلسترول را .

BILIRUBIN : ماده ای است که از کاتابولیسم هِم HEME زنجیره گلوبین به وجود می آید . چنانچه این ماده در خون زیاد شود یرقان یا زردی به وجود می آید. یرقان می تواند به چند علت به وجود آید یا ناشی از همولیز شدید گلبولهای سرخ باشد یا ناشی از نقص های انزیمهای کبدی باشد – و یا ناشی از انسداد باشد.

HBA۱C : در گلبولهای سرخ انواع مختلفی از هموگلوبین ها وجود دارد که بیشترین غلظت را در افراد بالغ هموگلوبین نوع A تشکیل میدهد اما مقدار کمی از این نوع توسط کربوهیدراتها گلیکوزیله می شود که به آن HBA۱C میگویند این نوع از هموگلوبین در افراد دیابتیک غلظت بیشتری دارد و در واقع نشان دهنده میزان قند خون این افراد طی دو سه ماه گذشته می باشد.

RETIC : مخفف و مختصر شده reticolocyte است که از دسته سلول های سرخ خون بحساب می آید . بدلیل نابالغ بودن در رنگ امیزی حیاتی شبکه هایی از رشته های ریبوزومی در آن مشاهده می شود . این سلول ها از نظر اندازه بزرگ هستند. حضور این سلولها درخون رابطه مستقیم با فعالیت خونسازی مغز استخوان دارد. تعیین درصد این سلو لها درخون جهت براورد میزان خونسازی موثر است.

PBS : مخفف و مختصر شده برای peripheral blood smear می باشد که منظور از آن مشاهده اسمیر خون محیطی است . و گزارش اشکال غیر طبیعی و اندازه های غیر طبیعی از گلبولهای سرخ خون محیطی است.

Diff : مخفف و مختصر شده differential است که منظور از آن تعیین درصد گلبولهای سفید خون بصورت چشمی است .در این ازمایش تعداد ۱۰۰ تا ۲۰۰ عدد گلبول سفید بطور چشمی شمارش می شود و در صد عدد انواع مختلف سلول های سفید خون گزارش میگردد.عمدتا در عفونتهای میکروبی نوتروفیل ها درصد بالایی پیدا میکنند و در عفونتهای ویروسی عمدتا درصد لنفوسیتها افزایش پیدا می کند.

G6PD : مخفف و مختصر شده برای glucose ۶ phosphate dehydrogenase است که یک نوع انزیم درونسلولی است که در گلبولهای سرخ هم یافت می شود این انزیم در گلبولهای سرخ یک انزیم کلیدی جهت حفظ غشای گلبولهای سرخ محسوب می شود چنانچه این انزیم کمبود و یا نایاب باشد همولیز گلبولهای سرخ خود بخود رخ میدهد و فرد دچار انمی ناشی از همولیز خواهد شد.

BUN : مخفف و مختصر شده BLOOD UREA NITROGEN است سنجش این پارامتر سرمی برای ارزیابی عملکرد کلیه بسیار مفید است . اوره یک محصول فرعی است که از متابولیسم پروتئین ها در کبد تولید می شود و در واقع ضایعات ناشی از مصرف پروتئین ها بصورت اوره از کلیه ها دفع میگردد بنابراین شاخص خوبی جهت بررسی عملکرد کلیه می باشد.

Cr : مخفف و مختصر شده CREATININE است این جسم آلی در بدن از ماده ای به نام کراتین فسفات حاصل می شود که در عضلات تولید میگردد . مقدار این جسم در بدن افراد مختلف بستگی متناسب با توده عضلانی فرد دارد مثلا در نوزادان کمتر و در مردان بالغ با توده عضلانی زیاد بیشتر. از این تست به کمک تست BUN جهت عملکرد کلیه استفاده می شود.

AST: مخفف و مختصر شده ASPARTATAE TRANSAMINASE است . که یک آنزیم بوده و در بدن در بافتهای مختلف وجود دارد به عنوان مثال این انزیم در کبد – قلب – گلبولهای سرخ و .. وجود دارد. بالا بودن این انزیم در مقادیر غیر طبیعی نشانگر حضور بیماری در فرد است مانند همولیز درون عروقی – آسیبهای کبدی ناشی از هپاتیت و یا کبد چرب – آسیبهای قلبی.

ALT : مخفف و مختصر شده ALANINE TRANSAMINASE است همانند AST یک انزیم محسوب می شود که در همان بافتهایی که AST وجود داد این انزیم نیز حضور دارد و مقادیر بالا ی این انزیم مرتبط است با همان بیماری های که در مورد AST بیان شد.

PRO : مخفف و مختصر شده PROTEIN است . این تست جهت اندازه گیری کل پروتئین های سرمی بکارگرفته می شود . از آنجایی که در سرم تعداد متنوعی پروتئین وجود دارد و هر کدام مرتبط با بیمارهای خاصی است لذا جهت تعیین نوع پروتئین مذکور میبایست تست دیگری به نام پروتئین الکتروفورز انجام گردد تا مشخص گردد که افزایش یا کاهش مربوط به کدام نوع پروتئین سرمی است.

MCH : مخفف و مختصر شده MEAN CORPOSCULAR OF HEMOGLOBIN است و بیانگر میزان متوسط هموگلوبین در هر سلول است. براساس واحد پیکوگرم بیان می شود.

MCHC : مخفف و مختصرشده برای MEAN CORPOSCULAR HEMOGLOBIN CONCENTRATION است و بیانگر میزان غلظت متوسط هموگلوبین در سلول قرمز است. این اندکس گلبول سرخ با میزان رنگدانه هموگلوبین مرتبط است و به اصطلاح گلبول سرخ را هایپرکروم و یا هیپوکروم می گویند.

RDW : مخفف و مختصر شده برای RED BLOOD CELL DITRIBUTION WIDTH است. اندازه این عبارت نشاندهنده میزان یکنواختی و یا عدم یکنواختی اندازه گلبولهای سرخ خون است. که هر چه این عدد کمتر باشد به معنی آنست که گلبولهای سرخ خون یکدست تر است از نظر اندازه و برعکس اگر این عدد بزرگتر باشد نشانه عدم یک دست بودن گلبولهای سرخ خون است و مرتبط با بعضی بیماری ها ست. برای شک به آنیزوسایتوزیس و پویکیلوسایتوزیس می توانید به سراغ این اندکس گلبول سرخ بروید.

Lym : مخفف و مختصر شده برای کلمه LYMPHOCYTE است که از نظر تعداد از گلبولهای سفید مهم خون می باشد و کاهش یا افزایش در میزان این سلول خونی هم مرتبط با بیماری های غالبا ویروسی است اگرچه با بیماری های دیگری نیز مرتبط است.

NEU : مخفف و مختصر شده برای کلمه NEUTROPHIL است که از دیگر گلبولهای سفید مهم خون است و افزایش و کاهش در تعداد آن مرتبط با بیماری های غالبا عفونی و باکتریایی می باشد اگرچه با بیماریهای دیگری نیز ارتباط دارد.

CBC : مخفف CELL BLOOD COUNT است و اشاره به شمارش و اندازه گیری تمام مقادیر قابل اندازه گیری و قابل محاسبه خون دارد . که شاملWBC – RBC – HCT-HGB-PLT-MCH-MCV-MCHC-MPV-RDW-…… می شود .

WBC : مخفف WHITE BLOOD CELL است و اشاره به تعداد و شمارش سلولهای سفید خون دارد که شامل نوتروفیل – منوسیت – لنفوسیت – بازوفیل – ائوزینوفیل می شود.

RBC : مخفف RED BLOOD CELL است و منظور از آن تعداد گلبولهای قرمز خون می باشد.

HGB : مخفف HEMOGLOBIN است و منظور از آن میزان رنگدانه خون انسان است که مقدار آن در خون نشاندهنده کم خونی یا پرخونی و یا طبیعی بودن خون فرد است . PLT: مخفف PLATELET بوده و به تعداد سلول هایی به نام پلاکت در خون اشاره دارد. این سلول های در انعقاد خون نقش دارند و تعداد آنها مرتبط با بیماریهای انعقادی خون می باشد.

HCT : مخفف HEMATOCRIT می باشد و بیانگر نسبت حجم سلولی خون و بخش مایع خون می باشد.

MCV : مخفف MEAN CORPOSCULAR VOLUME است و به میانگین حجم گلبولهای سرخ خون اشاره دارد.

نرمال گلبولهای قرمز

MCV 

سن    مرد     زن
> 65 years ۸۰ – ۱۰۰ ۸۰ – ۱۰۰
۴۵ – ۶۴ years ۸۰ – ۱۰۰ ۸۰ – ۱۰۰
۱۸ – ۴۴ years ۸۰ – ۹۹ ۸۱ – ۱۰۰
۱۲ – ۱۷ years ۷۷ – ۹۵ ۷۳ – ۹۸
۹ – ۱۱ years ۷۵ – ۸۷ ۷۵ – ۸۷
۶ month s -8 years ۶۸ – ۸۵ ۶۸ – ۸۵
۴ – ۵ months ۷۶ – ۹۷ ۷۶ – ۹۷
۲ – ۳ months ۸۴ – ۱۰۶ ۸۴ – ۱۰۶
۱ month ۹۱ – ۱۱۲ ۹۱ – ۱۱۲
۰ – ۳۰ days ۸۸ – ۱۴۰ ۸۸ – ۱۴۰

* جزئیات آزمایش خون

CBC نرمال

سن      مرد       زن
 ۲۱ سال به بالا ۴٫۵ – ۱۱٫۰ ۴٫۵ – ۱۱٫۰
۱۶ – ۲۰سال ۴٫۵ – ۱۳٫۰ ۴٫۵ – ۱۳٫۰
۸ – ۱۵ سال ۴٫۵ – ۱۳٫۵ ۴٫۵ – ۱۳٫۵
۶ – ۷ سال ۵٫۰ – ۱۴٫۵ ۵٫۰ – ۱۴٫۵
۴ – ۵ سال ۵٫۵ – ۱۵٫۵ ۵٫۵ – ۱۵٫۵
۲سال و ۳-ماه ۶٫۰ – ۱۷٫۵ ۶٫۰ – ۱۷٫۵
۲ماه ویک روز ۵٫۰ – ۲۱٫۰ ۵٫۰ – ۲۱٫۰
تایک روز ۹٫۰ – ۳۴٫۰ ۹٫۰ – ۳۴٫۰

RBC مخفف کلمه سلول‌ قرمز خون است. این سلول‌های قرمز یا همان گلبول‌های قرمز، در واقع اصلی‌ترین قسمت خون و عامل رنگ قرمز آن هستند. خود این رنگ قرمز به دلیل وجود ماده‌ای به نام هموگلوبین است که کمک می کند گلبول‌ قرمز، اصلی‌ترین وظیفه خود یعنی حمل و نقل اکسیژن و دی‌اکسیدکربن را انجام دهد. به طور خلاصه می شود گفت گلبول‌های قرمز وسیله حمل و نقل اکسیژن از ریه به بقیه سلول‌های بدن هستند.

نرمال RBC
    سن مرد    زن
 ۶۵ به بالا ۳٫۸ – ۵٫۸ ۳٫۸ – ۵٫۲
۴۵ – ۶۴ سال ۴٫۲ – ۵٫۶ ۳٫۸ – ۵٫۳
۱۸ – ۴۴ سال ۴٫۳ – ۵٫۷ ۳٫۸ – ۵٫۱
۱۲ – ۱۷ سال ۴٫۱ – ۵٫۲ ۳٫۸ – ۵٫۰
۱ – ۱۱سال ۳٫۸ – ۴٫۸ ۳٫۸ – ۴٫۸
۶ – ۱۱ ماهگی ۳٫۹ – ۵٫۵ ۳٫۹ – ۵٫۵
۱ – ۵ ماهگی ۳٫۳ – ۵٫۳ ۳٫۳ – ۵٫۳
۷ – ۳۰ ماهگی ۴٫۰ – ۵٫۶ ۴٫۰ – ۵٫۶
۰ – ۶ روز ۴٫۴ – ۵٫۸ ۴٫۴ – ۵٫۸

مقادیر طبیعی: بین ۴/۷ تا ۶/۱ میلیون در هر میکرولیتر خون. این عدد برای خانم‌ها مقداری کمتر و در کودکان مقداری بیشتر است.

چه چیزهایی باعث کاهش RBC می‌شوند؟

خونریزی‌های گوارشی یا خون‌ریزی‌‌های واضح از محل زخم، سوءتغذیه و فقر آهن یا کمبود ویتامین B۱۲ ، شکستن سلول‌های خونی یا همولیز در اثر بعضی بیماری‌های خاص مثل فاوسیم، بعضی مشکلات ژنتیکی مثل گلبول‌های قرمز سلول داسی‌شکل و مشکلات مغز استخوان باعث پایین آمدن مقدار گلبول‌های قرمز می‌شوند.

نارسایی و بعضی مشکلات کلیوی، بیماری‌های مزمن و تومورهای سرطانی و همچنین بیماری‌های روماتویید هم باعث از بین رفتن RBCهای خون و کاهش این عدد در برگه آزمایش می‌شوند.

RBC Index

الف: تعیین میانگین حجم یک گویچه قرمز( (A- MCV
ب: تعیین میانگین مقدار هموگلوبین در یک گویچه قرمز و غیره( (B –MCH
ج: گزارش مرفولوژی گویچه های قرمزخون C -Red Blood Cell morphology report D -Immature cells report
د: گزارش سلولهای نارس
ه: گزارش انگل خونی از جمله انگل مالاریا در صورت مشاهده
E – Malaria Parasit report

چه چیزهایی باعث افزایش RBC می شود؟

مقدار بالای گلبول قرمز می تواند نشان‌دهنده ظرفیت‌ بالای حمل اکسیژن باشد. در بعضی ورزشکاران و همچنین زندگی در ارتفاع به خاطر کمبود اکسیژن در هوا باعث افزایش RBC خون می شود. بیماری‌های ریوی یا کلا هر نوع بیماری‌ای که هیپوکسی مزمن (کمبود اکسیژن طولانی مدت در بدن) ایجاد می کند، مثلا بیماری‌ مادرزادی قلبی، هم باعث تولید بیشتر RBC می‌شوند.

گلبول قرمز به طور طبیعی بعد از تولید در مغز استخوان ۱۲۰ روز در خون زندگی می کند و در آخر عمر خود خرد می شود و به عناصر سازنده‌اش تبدیل می شود.

مقدار RBC‌ها در طی بارداری به طور طبیعی کمی کمتر نشان داده می شود چون حجم مایع خون افزایش پیدا کرده است.
عدد RBC در واقع مقدار دقیق گلبول‌های قرمز در ۱میلی‌لیتر خون محیطی است.
چرا”نرمال”درآزمایشگاههای مختلف متفاوت است؟
ممکن است واحد”مقیاس”شمارش در آزمایشگاه های مختلف متفاوت باشد که بستگی به نوع کیت مورد استفاده دارد.

خوردن داروهایی مثل کلرامفنیکل هم باعث کاهش RBC می شود.

HCT

هموتوکریت یا HCT هم یکی از مقادیر اندازه‌گیری گلبول قرمز است. به طور کلی «هم» به معنی آهن است و هر جا در هر کلمه‌ای آمد حتما آن کلمه ارتباطی با گلبول قرمز دارد.

هماتوکریت درصدی از حجم کلی خون است که از گلبول قرمز ساخته شده و با اندازه‌گیری قسمت قرمز رسوب خون در لوله آزمایش نسبت به کل ارتفاع خون اندازه‌گیری می شود. به خاطر بیماری‌ها و شرایط مختلفی که می توانند اندازه‌گیری RBC و Hgb را با اشکال مواجه کنند، HCT هم اندازه‌گیری می شود تا به طور مستقیم نشان‌دهنده اندازه هموگلوبین و گلبول قرمز در خون باشد. این عدد معمولا با درصد نشان داده می شود.

نرمال HCT

مقادیر طبیعی

مردان: بین ۴۲ تا ۵۲ درصد
زنان: بین اعداد۳۷ تا ۴۷ درصد
در خانم‌های باردار درصد بالاتر از ۳۳ طبیعی است.

محدوده خطر: HCT بالاتر از ۶۰ درصد و پایین‌تر از ۱۵ درصد باید باعث نگرانی پزشک شود.چه چیزهایی باعث کاهش HCT می شود؟

تقریبا همان دلایل RBC،Hgb به علاوه شرایطی مثل پرکاری تیرویید، سیروزکبدی، نارسایی مغز استخوان و میلوم مولتیپل باعث کاهش هماتوریت می‌شوند.

 چه چیزهایی باعث افزایش HCT می شود؟

سوختگی، اسهال شدید، بیماری‌های انسدادی ریوی، از دست دادن زیاد آب، تولید بیش از حد گلبول قرمز عوامل افزایش HCT هستند.

نکته: بیماری‌هایی که باعث به وجود آمدن شکل‌های غیرطبیعی گلبول قرمز می‌شوند (مثل بیماری گلبول قرمز داسی‌‌شکل) مقدار HCT را تغییر می‌دهند. وقتی مقدار گلبول سفید به شدت بالا باشد بر مقدار HCT موثر است. در صورت طبیعی بودن اندازه‌های گلبول قرمز، مقدار هماتوکریت ۳ برابر هموگلوبین است. هماتوکریت را نباید بلافاصله بعد از خون‌ریزی شدید اندازه‌گیری کرد.

WBC

WBC(K/MCL)

سن      مرد       زن
 ۲۱ سال به بالا ۴٫۵ – ۱۱٫۰ ۴٫۵ – ۱۱٫۰
۱۶ – ۲۰سال ۴٫۵ – ۱۳٫۰ ۴٫۵ – ۱۳٫۰
۸ – ۱۵ سال ۴٫۵ – ۱۳٫۵ ۴٫۵ – ۱۳٫۵
۶ – ۷ سال ۵٫۰ – ۱۴٫۵ ۵٫۰ – ۱۴٫۵
۴ – ۵ سال ۵٫۵ – ۱۵٫۵ ۵٫۵ – ۱۵٫۵
۲سال و ۳-ماه ۶٫۰ – ۱۷٫۵ ۶٫۰ – ۱۷٫۵
۲ماه ویک روز ۵٫۰ – ۲۱٫۰ ۵٫۰ – ۲۱٫۰
تایک روز ۹٫۰ – ۳۴٫۰ ۹٫۰ – ۳۴٫۰

این سه حرف مخفف «سلول‌های سفیدخون» و نشان‌دهنده گلبول‌های سفید است. اندازه‌گیری مقدار گلبول‌های سفید خون یکی از روش‌های اصلی تعیین وجود عفونت در بدن است چون این سلول‌ها که جزو سیستم دفاعی بدن هستند در شرایط بیماری‌های عفونی و غیرعفونی واکنش‌های مختلفی از خود نشان می‌دهند.

شمارش WBCها دو جزء دارد:

یکی مقدار کلی گلبول‌های سفید در یک میلی‌لیتر خون و جزء دیگر شمارش جزء به جزء این سلول‌ها چون گلبول‌ سفید خود متشکل از پنج نوع مختلف است که کم و زیاد شدن هر کدام از این انواع معنی خاص خود را دارد. کلمه «diff» که در جلوی CBC به معنی آزمایش خون نوشته می شود درخواست برای شمارش همین انواع مختلف گلبول‌سفید است.

نرمال WBC 

مقادیر طبیعی: در بزرگسالان و بچه‌های بالاتر از ۲ سال مقدار گلبول‌سفید بین ۵ تا ۱۰ هزار در هر میلی‌لیتر خون طبیعی است.

محدوده خطر: WBC کمتر از ۲۵۰۰ و بیشتر از ۳۰۰۰۰ هر کدام نشان‌دهنده بیماری‌هایی هستند که می توانند گاهی خطرناک باشند.

چه چیزهایی باعث کاهش WBC  می شود؟

لکوپنی یا کاهش گلبول‌سفید به مقادیر زیر ۴هزار گفته می شود که معمولا در نتیجه نارسایی مغز استخوان، مسمومیت دارویی عفونت بسیار زیاد، سوءتغذیه، بیماری‌های خودایمنی، ایدز، به وجود می آید. در بسیاری از انواع نارسایی‌های مغز استخوان (مثلا بعد از شیمی‌درمانی،‌ رادیوتراپی و…) هم این مقدار کاهش می‌‌یابد.

چه چیزهایی باعث افزایش WBC می شود؟

افزایش گلبول‌سفید، لکوسیتوز نام دارد و به مقادیر بالاتر از ۱۰هزار گفته می شود. که به طور معمول نشان‌دهنده عفونت، التهاب، تخریب بافت بدن و یا لوسمی یا سرطان خون است. ضربه و جراحت، استرس و تب هم مقدار WBC را افزایش می‌دهند.

نکته: عمل اصلی گلبو‌ل‌سفید مبارزه با عفونت و حذف عوامل خارجی و مزاحم است و در مواقع آلرژ‌ی‌ها هم این سلول‌ها مسئول بروز واکنش هستند. تغییر هر کدام از انواع WBC معنی خاص خود را دارد و ممکن است نشان‌دهنده عفونت با میکروب، ویروس و یا حتی استرس باشد. فعالیت شدید بدنی و ورزش سنگین هم برای مدتی باعث بالا رفتن تعداد WBC در خون می شود. بارداری و زایمان هم این مقدار را افزایش می‌دهند.

Hgbچیست؟

HEMOGLOBIN-G/DL

     سن    مرد   زن
 ۶۵ به بالا ۱۲٫۶ – ۱۷٫۴ ۱۱٫۷ – ۱۶٫۱
۴ ۵ – ۶۴ سال ۱۳٫۱ – ۱۷٫۲ ۱۱٫۷ – ۱۶٫۰
۱۸ – ۴۴سال ۱۳٫۲ – ۱۷٫۳ ۱۱٫۷ – ۱۵٫۵
۱۲ – ۱۷ سال ۱۱٫۷ – ۱۶٫۶ ۱۱٫۵ – ۱۵٫۳
۹ – ۱۱ سال ۱۲٫۰ – ۱۵٫۰ ۱۲٫۰ – ۱۵٫۰
۶سال و۸ماه ۱۱٫۲ – ۱۴٫۱ ۱۱٫۲ – ۱۴٫۱
۴الی۵ماهگی ۱۰٫۳ – ۱۴٫۱ ۱۰٫۳ – ۱۴٫۱
۲الی۳ماهگی ۹٫۴ – ۱۳٫۰ ۹٫۴ – ۱۳٫۰
یک ماهگی ۱۰٫۷ – ۱۷٫۱ ۱۰٫۷ – ۱۷٫۱
۱۴روزه تایک ماهگی ۱۳٫۴ – ۱۹٫۸ ۱۳٫۴ – ۱۹٫۸
نوزادتا۱۳روزه ۱۳٫۵ – ۲۰٫۵ ۱۳٫۵ – ۲۰٫۵
در برگه‌های آزمایش مختلف ممکن است به صورت‌های مختلف HGB،Hg، یا Hgb نوشته شود. هم اینها مخفف کلمه هموگلوبین، یکی از عناصر اصلی تشکیل دهنده گلبول‌ قرمز است. این ماده که در آن آهن به کار رفته خود از اسید آمینه تشکیل شده و جایگاه‌های مختلفی برای ترکیب با اکسیژن دارد. هموگلوبین در جایی که اکسیژن زیاد وجود دارد با آن ترکیب می شود و در محیط کم اکسیژن آن را آزاد می کند. اندازه‌گیری مقدارکلی هموگلوبین در واقع نوعی نشان‌هنده تعداد گلبول‌های قرمز است.
نرمال Hgb
مردان: بین ۱۴ تا ۱۸ گرم در هر دسی‌لیتر است

زنان:مقادیر بین ۱۲ تا ۱۶ گرم در هر دسی‌لیتر طبیعی محسوب می شود.

محدوده خطر: هموگلوبین زیر ۵ و بالای ۲۰ مقادیر بحرانی به حساب می‌آیند و حتما نیازمند رسیدگی فوری هستند.

چه چیزهایی باعث کاهش Hgb می شود؟

دقیقا همان دلایل کاهش گلبول‌های قرمز چون هموگلوبین را هم تخریب می‌کنند باز کاهش مقدار آن در خون می‌شوند. کم‌خونی، خون‌ریزی شدید، سرطان، سوءتغذیه، بیماری لوپوس، بیماری‌های کلیوی و بزرگی طحال باعث کاهش هموگلوبین می‌شوند. مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها، آسپیرین و ایندومتاسین و همچنین داروهای ضدسرطان هم هموگلوبین خون را کم می‌کنند.

چه چیزهایی باعث افزایش Hgb می شود؟

مشکلات ریوی، سوختگی شدید، نارسایی مزمن ریه و از دست دادن زیاد آب (دهیدراسیون‌) مقدار این ماده حیاتی را افزایش می‌دهند. جنتامایسین و متیل‌دوپا هم جزو داروهایی هستند که عوارض جانبی‌شان افزایش Hgb است.
خانم های باردار

مقدار Hgb در بارداری کاهش می‌یابد چون با اینکه خون‌سازی کمی بیشتر شده است اما حجم مایع بدن و خون بالا رفته و مقدارکلی هموگلوبین در هر دسی‌لیتر آن کاهش می‌یابد.
زندگی در ارتفاع هم به خاطر نیاز بیشتر بدن به اکسیژن و کمبود اکسیژن محیط باعث تولید بیشتر هموگلوبین می شود. در طحال اغلب سلول‌های پیرخون تخریب می‌شوند.
بزرگ شدن طحال یعنی تخریب بیشتر سلول‌ها و به همین دلیل به دنبال آن کاهش RBC و Hgb رخ می‌دهد.
هماتوکریت

HEMATOCRIT (%)

  سن     مرد    زن
 ۶۵ سالگی به بالا ۳۷ – ۵۱ ۳۵ – ۴۷
۴۵ – ۶۴ سال ۳۹ – ۵۰ ۳۵ – ۴۷
۱۸ – ۴۴ سال ۳۹ – ۴۹ ۳۵ – ۴۵
۱۲ – ۱۷ سال ۳۵ – ۴۵ ۳۴ – ۴۴
۹ – ۱۱ سال ۳۴ – ۴۳ ۳۴ – ۴۳
۶سال و۸ماه ۳۱ – ۴۱ ۳۱ – ۴۱
۴الی۵ماهگی ۳۲ – ۴۴ ۳۲ – ۴۴
۲تا۳ماهگی ۲۸ – ۴۲ ۲۸ – ۴۲
یک ماهگی ۳۳ – ۵۵ ۳۳ – ۵۵
۱۴الییک ماهگی ۴۱ – ۶۵ ۴۱ – ۶۵
نوزادتا۱۳روزه ۴۱ – ۷۳ ۴۱ – ۷۳

 

تفسیر بالینی آزمایش ( CBC )اززاویه دیگر

MCV : عبارت است از حجم متوسط گلبول‌های قرمز.

میزان طبیعی MCV = fl 96-80 اســـــــــــت fl] ( femtoliter ) واحــــــد سنجش MCV بوده و معادل lit 15- 10 است .

نحوه اندازه‌گیری MCV : دستگاههای هماتولوژی حجم تعداد زیادی از RBC ها را اندازه‌گیری کرده و میانگین آنها را محاسبه می‌‌نمایند.

تفسیر: با استفاده از MCV می‌توانیم گلبول‌های قرمز را از نظر حجم در سه گروه Normocyte ، Microcyte و Macrocyte قرار دهیم. RBC های محـــــــــــدوده fl 96-80 = Normocyte هستند، بالای ۱۰۰ ماکروسیت و زیر ۸۰ میکروسیت هستند.

ازتولد MCV معادل fl 118-103 است، سپس به موازات رشد کودک MCV کاهش می‌یابد و در یک‌سالگی به کمترین حد خود می‌رسد و میزان آن به fl 8 ± ۷۸ می‌رسد.

نکته: باید بدانیم که ایندکس های خونی در هر شخصی ثابت است و تغییراتش نباید از ۱ ± تجاوز کند مثلاً اگر MCV فردی fl 85 است، با آزمایش‌های متعدد باید بین fl 86-84 باشد و اگر فرضاً میزان آن ۷۵ شود باید همه چیز مجدداً بررسی شود، با استفاده از فـــــــــــرمول DF 1 و Mentzen index در مطب می‌توان از MCV برای تشخیص فقر آهن از تالاسمی استفاده کرد.

اگر DF منفی بود تالاسمی و اگر مثبت بود فقر آهن است.

DF=MCV-RBC-(5 × Hb)-3.4

MI= MCV/RBC

 اگر MI زیر عدد ۱۳ باشد تالاسمی و اگر بالای عدد ۱۳ باشد فقر آهن است.

MCV معدل اندازه RBC را به ما نشان می‌دهد؛ یعنی ممکن است اگر MCV فردی مثلاً fl 80 باشد، RBC کوچک، بزرگ، یا نرمال داشته باشیم ؛حال چه فاکتوری می‌تواند به ما نشان بدهد که چه میزان RBC های کوچک یا بزرگ داریم، این فاکتور RDW نام دارد.

 RDW در واقع دامنه پراکندگی حجم RBC ها را به ما نشان می‌دهد. 

مثال: در دو گروه درسی نمره چهار دانشجو عبارتند از ۲۰-۲۰ و ۰و ۰و در گروه دیگر ۱۰-۱۰-۱۰-۱۰ است معدل هر دو گروه ۱۰ است همان چیزی که MCV به ما نشان می‌دهد. اما گروه اول و دوم با هم خیلی فرق دارند ما با S.D

یا انحراف معیار می‌توانیم تفاوت این دو را کشف کنیم. در گروه دوم انحراف معیار صفر و در گروه اول انحراف معیار ۱۰ است. بنابراین MCV معدل را به ما می‌گوید ولی RDW انحراف معیار را به ما اعلام می کند. در دستگاه‌های

اتوماتیک این انحراف معیار حجم به صورت درصدی از میانگین بیان می‌شود و همانطور که می‌دانیم بیان انحراف معیار بصورت درصدی از میانگین را Coefficient of Variation می‌گویند که عبارت است از ۱۰۰ ×

CV= RDW= SD/MCV لذا RDW که دستگاه آنرا بصورت CV محاسبه می‌کند، نشان می‌‌دهد که چقدر پراکندگی از نظر حجم RBC ها وجود دارد. به عبارت دیگر RDW معیاری است برای Anisocytosis

تفسیر RDW   

RDW بطور نرمال زیر ۱۵% است، هرگاه میزان آن بالا رود نشان دهنده آنیزوسیتوز ۱ است.

وقتی در جواب  بیمار ( Report sheet ) هیپوکروم میکروسیتیک آنمی وجود داشته باشد، دو تشخیص افتراقی داریم :

 * آنمی فقر آهن

*تالاسمی مینور

 اگر RDW بالا باشد (بیشتر از ۱۵%)، به نفع فقر آهن و اگر پایین باشد به نفع تالاسمی مینور است.

بعضی ازپزشکان RDW بالا بعنوان یک اخطار اولیه است برای شروع یک آنمی فقر آهن.

اگر RDW بین ۱۸-۱۵% باشد، آنیزوسیتوز ۱ + است.

اگر RDW بین ۲۲-۱۸% باشد، آنیزوسیتوز ۲ + است.

اگر RDW بیش از ۲۲% باشد، آنیزوسیتوز ۳ + است.

آنایسوسایتوسیس یا آنیزوسیتوز  چیست؟

آنیزوسیتوز  (Anisocytosis) به معنی وجود گویچه‌های سرخ نامساوی غیرعادی در خون است به زبانی دیگر آنیزوسیتوز به غیر هم اندازگی گلبولهای قرمز خون گفته می شود

بتعبیردیگرکوچک‎تر بودن سلول‏‌های خون از اندازه نرمال

آنیزوسیتوز (آنایسوسایتوسیس) / Anisocytosis اختلالی است که در آن گلبول‌های قرمز خود از نظر اندازه نامساوی هستند. ‘آنایسو’ به معنی نامساوی است، و ‘سایتوسیس’ به حرکت، ویژگی‎ها یا تعداد سلول‎ها اشاره دارد. آنیزوسیتوز خود یک اصطلاح یک غیر خاص است، زیرا چند راه مختلف برای ایجاد عدم تساوی میان سلول‎ها وجود دارد. این اختلال در موارد آنمی کمبود آهن شاخص است. آهن عمدتاً در گلبول‎های قرمز خون ذخیره می‌شود، که به حمل و ذخیرۀ اکسیژن در خون کمک می‎کند. فقدان آهن در خون به کاهش سلول‎های قرمز خون منجر می‎شود. وقتی شکل و اندازۀ سلول‎های قرمز خون صحیح نباشد، آنگاه عمل انتقال اکسیژن در سطح خون به میزان مورد نیاز انجام نخواهد شد. در نتیجه مردم دچار آنیزوسیتوز ممکن است دچار تجربۀ علایم زیر شوند: خستگی، تنگی نفس، سرگیجه، سردرد، خنکی دست و پا، پریدگی رنگ پوست، درد قفسۀ سینه. عوامل مختلفی مثل آنمی می‎توانند بر اندازۀ گلبول‌های قرمز خون تأثیر بگذارند و سبب آنیزوسیتوز شوند: آنمی کمبود آهن و ویتامین C. برخی از دیگر اختلالات پزشکی، بیماری‏ها و سندرم‏ها نیز می‎توانند به آنیزوسیتوز منجر شوند: سندرم میلودیس‌پلاستیک، بیماری مزمن کبدی، بیماری هموگلوبین H، کمبود پروتئین، تالاسمی و دیگر اختلالات ارثی خون. برخی از مردم ممکن است پس از انتقال خون دچار آنیزوسیتوز شوند. علت بروز این موضوع تغییر خون از اهداء کننده به گیرندۀ خون است و این اختلال موقتی خواهد بود. آنیزوسیتوز با استفاده از اسمیر خون انجام می‌شود. درمان به علت بروز آنیزوسیتوز بستگی دارد. این موضوع حیاتی است که علت اصلی بروز مشکل شناسایی شود تا بتوان درمان صحیح را در دستور کار قرار داد.

” data-tipposition=”tipleft” data-tipmaxwidth=”200″ data-tiptheme=”tipthemesquareblue” data-tipanimation=”glow” data-tipanimationout=”glow” data-tipdelayclose=”200″ data-tipeventout=”mouseout” data-tipmouseleave=”false”>یزوسیتوز (آنایسوسایتوسیس) اختلالی است که در آن گلبول‌های قرمز خود از نظر اندازه نامساوی هستند. “آنایسو” به معنی نامساوی است، و “سایتوسیس” به حرکت، ویژگی‎ها یا تعداد سلول‎ها اشاره دارد.
آنیزوسیتوز خود یک اصطلاح یک غیر خاص است، زیرا چند راه مختلف برای ایجاد عدم تساوی میان سلول‎ها وجود دارد.
این اختلال در موارد آنمی کمبود آهن شاخص است. آهن عمدتاً در گلبول‎های قرمز خون ذخیره می‌شود، که به حمل و ذخیرۀ اکسیژن در خون کمک می‎کند. فقدان آهن در خون به کاهش سلول‎های قرمز خون منجر می‎شود.

اگر MCV بالا باشد و RDW هم بالا باشد یعنی اینکه : ۱ RBC (ها ماکروسیتیک هستند ۲) اختلاف در اندازه‌ها هست. چه تشخیص افتراقی مطرح می‌شود؟ جواب: آنمی مگالوبلاستیک.

اگر MCV بالا ولی RDW طبیعی بود:

 RBC  (۱ها ماکروسیتیک هستند

  (۲ اختلاف در اندازه ندارند.

چه تشخیص‌های افتراقی مطرح می‌شود؟

  1. Aplastic anemia
  2. Anemia of liver dix

Mean Cell Hemoglobin : MCH  میانگین میزان RBC Hb ها را نشان می‌دهد.میزان نرمال: ۲۷-۳۱ pg (Pico gram=10 -12 gr)

  MCHC :  یعنی میزان هموگلوبین در حجم مشخصی از RBC ها  میزان نرمال ۳۳-۳۷% gr  .

یکی از شاخص‌های کمبود آهن کاهش MCHC است و ما در هر بیماری که MCHC را پایین دیدیم، باید به فکر آنمی فقر آهن باشیم و هر گاه MCHC بالا بود، باید به فکر spherocytosis باشیم.

MPV :2 حجم متوسط پلاکتی میزان نرمال: ۷٫۲-۱۱٫۱ fl

برای تفسیر MPV باید همیشه شمارش پلاکتی را در نظر بگیریم.

میزان نرمال شمارش پلاکت: mm 3 / 10 3 ×۴۰۰- ۱۵۰× ۱۰۰

 تفسیر MPV  

الف) حالت اول: PLT بالا، MPV پایین: در برخی بیماری‌ها مثل بیماری‌های کلاژن واسکولار و برخی نئوپلاسم‌ها مثل کانسر Breast ، بیماری هاچکین ۲ و برونکوژنیک کارسینوما ۳ و برخی نئوپلاسم‌های مخفی این حالت دیده می‌شود.

ب) حالت دوم:  PLT بالا، MPV بالا: این حالت معیاری برای بیماری‌های میلوپرلیفراتیو مثل CML ، میلوفیبروز، PVC ، Essential thrombocytemia می‌تواند باشد.

در این بیماری‌ها پلاکت‌ها به علت نقص در stem cell بزرگ، غول‌آسا و دارای کمبود گرانول ( Hypogranular)  می‌شوند و در لام بصورت توده‌های بزرگ همراه با پاهای کاذب دیده می‌شوند.

حالت سوم: PLT پایین، MPV بالا: (یعنی thrombocytopenia ) مثــــــــلاُ PLT= 70/000 و MPV= 16 fl

مثال شایع این حالت:

از بین رفتن پلاکت‌ها در خون محیطی مثل ITP 4 که مگاکاریوسیت‌ها پلاکت‌های جوان را که size بزرگتری دارند، به خون محیطی می‌‌فرستند.

بیماری برنارد سولوئر ۵ (دارای خونریزی و ترومبوسیتوپنی ارثی).

Gray Plateler syn

may hygglin dix

حالت چهارم: PLT پایین، MPV پایین یا نرمال: که در این حالت مغز استخوان تنبل است و نمی‌تواند پلاکت کافی بسازد مثل آنمی آپلاستیک. کلاً در بیماری که ترومبوسیتوپنی دارد، دو بیماری در تشخیص افتراقی بیشتر مطرح است و MPV به مادر تشخیص کمک می‌کند:

الف) ITP

ب) آنمی آپلاستیک

یعنی اگر MPV بالا بود، به نفع ITP و اگر MPV نرمال یا پایین بود، به نفع آپلاستیک آنمی است.

PDW : Platelet Distribiution Width : (دامنه پراکندگی حجم پلاکت)

PDW : معیاری است که کوچک یا بزرگ بودن پلاکت‌ها را به ما نشان می‌دهد.

***

هورمون LH وFSH چیست؟

هورمون FSH چیست؟

هورمون FSH قسمتی مهم از سیستم تولید مثل است. این هورمون مسئول رشد فولیکول های تخمدان است. فولیکول ها استروژن و پروژسترون را در تخمدان تولید می کنند و چرخه پریودی را در زن حفظ می کنند. در مردها، هورمون FSH قسمتی از رشد غده جنسی برای تولید اسپرم می باشد. آزمایش FSH مقدار FSH را در خون اندازه گیری می کند. پزشک آزمایش FSH را برای یافتن علائم سیستم تولید مثل سفارش می دهد.

مقدار FSH پایین نشانه چیست؟

مقدار FSH پایین نشان دهنده مشکلات زیر است:

هورمون محرک فولیکول است.

درزنان درتولیدموجب اختلال در تخمکگذاری می شودد.

درمردموجب اختلال درتولید اسپرم می شود.

هرمون LHچیست؟

LH  مخفف  Luteinizing Hormone است

LHهورمونی مهم است که در زن و مرد تولید می شود. این هورمون به هورمون گنادوتروپین نیز معروف است و بر اندام جنسی در مرد و زن تاثیر می گذارد. برای زنان، بر تخمدان و برای مردان بر بیضه ها تاثیر می گذارد. LH نقش مهمی در بلوغ، قاعدگی زنان و باروری دارد. مقدار LH در خون نشان دهنده مشکلات مربوط به سلامت دستگاه تناسلی زنان می باشد.

– هورمون LH هورمونی است غده هیپوفیز تولید می کند. غده هیپوفیز در پایه مغز قرار گرفته است و به اندازه نخودفرنگی است. اگر زن هستید، هورمون LH نقش مهمی در چرخه قاعدگی شما دارد. این هورمون با هورمون FSH کار می کند که گونادوتروپین دیگری است که به وسیله غده هیپوفیز تولید می شود. FSH فولیکول تخمدان را تحریک رده و موجب رشد تخمک می شود. همچنین تولید استروژن را در فولیکول آغاز می کند.

– افزایش در استروژن به غده هیپوفیز دستور توقف تولید FSH را داده و باعث تولید LH بیشتر می شود. تغییر به LH باعث آزاد شدن تخمک از تخمدان یا فرایند تخمک گذاری می شود. در فولیکول خالی، پرباری سلول ها، باعث تبدیل شدن آن به جسم زرد می شود. این ساختار پروژسترون (هورمون ضروری برای بارداری) را آزاد می کند. اگر بارداری اتفاق نیفتد، مقدار پروژسترون کاهش یافته و چرخه دوباره شروع می شود.

– درمردان، غده هیپوفیز LH تولید می کند. این هورمون به گیرنده ها در سلول های خاصی از سلول های Leydig متصل می شود. این مسئله باعث آزادسازی تستوسترون، هورمون ضروری برای تولید سلول های اسپرم، می شود.

آزمایش خون LH چیست؟

– آزمایش خون LH مقدار LH موجود در جریان خون را اندازه گیری می کند. اگر زن هستید، مقدار این هورمون در خون با سن و چرخه قاعدگی متفاوت خواهد بود. همچنین با بارداری تغییر خواهد کرد. اگر پزشک آزمایش برای LH مربوط به باروری تجویز کند، خانم به آزمایشات متعددی برای پیگیری کاهش و افزایش مقدار هورمون نیاز خواهد داشت. مقدار LH به وسیله تحلیل نمونه ادرار اندازه گیری می شود.

– اگر مرد هستید پزشک آزمایش LH برای بررسی مقدار LH توصیه می کند. پزشک مقدار LH را بعد از تزریق گنادوتروپین آزادسازی هورمون اندازه گیری می کند. اندازه گیری LH بعد از دریافت هورمون به پزشک اطلاع می دهد مشکل غده هیپوفیز دارید یا مشکل به قسمت دیگری از بدن مربوط می شود.

دلیل آزمایش  LH چیست؟

مشکل باردار ی

بی نظمی پریود

یائسگی

 

نرمال LH 

در فاز فولیکولیچرخه قاعدگی: IU/L 5/12- 9/1

در پیک “اوج”چرخه قاعدگی: IU/L 3/76- 7/8

در فاز جسم زرد چرخه قاعدگی: IU/L  ۹/۱۶- ۵/۰

هنگام بارداری: کمتر از IU/L  ۵/۱

بعد از یائسگی: IU/L 54- 9/15

 در حین استفاده از قرص های ضد بارداری: IU/L 6/5- 7/0

مرد بین سن ۲۰ تا ۷۰ سالگی: IU/L  ۹/۷- ۷/۰

مرد ان بالای سن ۷۰: IU/L 34- 1/3

کاهش هورمون LH در زن ها

بیماری تیروئید یا آدرنال

تنبلی تخمدان

مقدار کم LH و FSH شکست ثانویه تخمدان نامیده می شود.

علت کاهش LH نشان از  میتواند نشان از مشکلات ویابیماری هایمثل:

آسیب بیضه یا تخمدان،کمبود هورمون،سندرم ترنر،سندرم کین فیلتر ویاعفونت مزمن باشد

داروهایی که به تنظیم LH کمک می کنند :

ضد انعقاد،کلومیفن،دیگوکسین،درمان های هورمون،قرص های ضد بارداری

***

 قبل از انجام آزمایش  چه بخوریم وچه نخوریم؟

چندساعت ناشتا باشیم؟

رعایت ناشتا بودن طی یک زمان مشخص برای انجام بعضی آزمایش‌ها مانند آزمایش قند خون ناشتا،‌تری گلیسیرید، کلسترول  الزامی است زیرا خوردن غذا می‌تواند باعث تغییر در نتیجه آزمایش شود.

*شب قبل از آزمایش شام سبک میل کنید.

*۱۲ ساعت قبل از  آزمایش هیچ گونه خوراکی یا آشامیدنی جز آب نخورید. البته دربعضی ازموارد مجاز به نوشیدن آب هم نخواهید بود.

* در آزمایش‌های مربوط به چربی خون مثل‌تری گلیسیرید و کلسترول مدت زمان ناشتایی لازم حداقل ۱۲ ساعت است.

* طی مدت ناشتایی از استعمال دخانیات، جویدن آدامس، مصرف قرص‌های نرم‌کننده گلو، شربت‌های سینه، انجام تمرین‌های بدنی و ورزش پرهیز کنید.

*  برای اندازه‌گیری نیتروژن اوره خون (BUN) هشت ساعت ناشتایی کافی است. آزمایش اسید اوریک خون نیز نیاز به حداقل هشت ساعت ناشتایی دارد. برای انجام آزمایش آهن هم ۱۰ تا ۱۲ ساعت ناشتایی لازم است.

* تست‌های کبدی نیازی به ناشتا بودن نیست اما برای گرفتن نتیجه دقیق‌تر بهتر است حداقل چند ساعت ناشتا باشید. علاوه براین، حداقل از سه روز قبل از انجام این آزمایشات نباید هیچ گونه تزریق عضلانی انجام دهید.

*نباید بیش از ۱۶ ساعت در حالت ناشتا باشید.

*  آزمایش هورمون‌های تیروئیدی نیازی به ناشتا بودن ندارد اما به دلیل تاثیر کدورت ناشی از خوردن چربی بر نتایج آزمایش، لازم است حداقل از سه ساعت قبل مواد غذایی مصرف نکنید.

*مسواک زدن طی زمان ناشتایی بی اشکال است.

قبل از آزمایش قند خون اینهارا رعایت کنید

یکی از آزمایشات لازم برای تشخیص بیماری دیابت، آزمایش قند خون دو ساعته است. در واقع ابتدا آزمایش قند خون ناشتا (FBS) پس از ۱۰ تا ۱۲ ساعت ناشتایی انجام می‌شود و بعد برحسب درخواست پزشک معالج در آزمایشگاه به شما شربت قند می‌دهند یا از شما درخواست می‌شود تا صبحانه معمول خود را میل کنید و بعد از دو ساعت دوباره آزمایش دهید. در این آزمایش باید به نکات زیر توجه کنید:

*اگر دیابتی هستید صبحانه‌ای را بخورید که هر روز به‌طور معمول می‌خورید.

*  اگر دیابتی نیستید صبحانه‌ای شیرین حاوی ۴۰ تا ۷۵ گرم کربوهیدرات مناسب بخورید.

* دو ساعت بعدازصبحهانه، برای خون‌گیری به آزمایشگاه مراجعه کنید.

* پس از صرف صبحانه و طی این دو ساعت از مصرف هرگونه خوراکی یا نوشیدنی یا کشیدن سیگار خودداری کنید. فقط نوشیدن آب در حد متعارف مجاز است.

*  در فاصله خون‌گیری اول و دوم نباید هیچ‌گونه تحرک غیرمتعارف مانند ورزش و پیاده روی داشته باشید.

*  آزمایش قند ناشتا و دو ساعته را در یک روز انجام دهید.

*  آزمایش را حتما قبل از ساعت ۱۰ صبح شروع کنید طوری که حداکثر تا ساعت ۱۲ آزمایش قند دو ساعته به اتمام برسد.

رعایت نکات-غذایی

* برای اندازه‌گیری کلسترول خون می‌توانید یک هفته پیش از انجام آزمایش، رژیم غذایی معمولی داشته باشید و منع مصرف چربی نداشته باشید.

*برای اندازه‌گیری نیتروژن اوره خون (BUN) باید حداقل دو تا سه روز پیش از انجام آزمایش از مصرف گوشت زیاد خودداری کنید.

* مصرف الکل به کبد آسیب می‌زند، در نتیجه باعث می‌شود بسیاری از آنزیم‌های کبدی از جمله آلکالین فسفاتاز، SGOT، SGPT و. . . افزایش یابند.

* برای تست آهن شب قبل از آزمایش نباید غذای غنی از آهن مثل گوشت قرمز مصرف کنید.

رعایت نکات لازم -قبل از آزمایش پروستات 

آزمایش PSA برای تشخیص زودرس بزرگی و سرطان پروستات انجام می‌شود. این آزمایش از اواسط دهه چهارم زندگی به‌طور منظم و حداقل سالی یک بار برای مردان توصیه می‌شود. قبل از انجام این آزمایش نکات زیر را به خاطر بسپارید:

–  یک هفته قبل از انجام آزمایش نباید معاینه پروستات، نمونه‌برداری از آن یا معاینه مقعد انجام شود.

*  ۴۸ ساعت قبل از انجام آزمایش ازفعالیت های جنسی اجتناب کنید.

*  در صورتی که اخیرا از پروستات‌تان سونوگرافی شده است آن را به مسئول آزمایشگاه ارائه دهید.

* رادیوتراپی و داروهایی مثل تستوسترون می‌توانند باعث افزایش نتایج این آزمایش شوند. در این موارد آزمایشگاه یا پزشک معالج خود را مطلع کنید.

* نمونه‌گیری تستوسترون بهتر است صبح انجام شود زیرا سطح این هورمون صبح‌ها بالاتر است.

قبل از آزمایش ادرار چه بخوریم وچه نخوریم؟

آزمایش کامل ادرار برای تشخیص و اثبات وجود بعضی از مواد و سلول‌ها از جمله قند، پروتئین، خون، گلبول‌های سفید و گلبول‌های قرمز انجام می‌شود. در صورت وجود عفونت در ادرار نیز با انجام کشت ادرار می‌توان به آن پی‌برد. در این صورت با رشد باکتری‌های مسبب عفونت، نوع آنها و نحوه درمان مشخص خواهد شد. اگر نمونه ادرار در زمان جمع‌آوری آلوده شود نتایج آزمایش ادرار و کشت آن به خصوص از نظر تشخیص عفونت‌ها دچار اشکال خواهد شد.

* بهترین نمونه جهت تشخیص عفونت‌های ادراری، نخستین ادرار صبحگاهی است.

–  برای تجزیه کامل ادرار بهتر است شب قبل، از مواد آبکی کمتری استفاده کنید. پیش از انجام آزمایش نیز از نوشیدن مقادیر زیاد آب و مایعات خودداری کنید.

* در صورت امکان شب قبل از نمونه‌برداری حمام کنید.

* بهتر است قبل از نمونه‌گیری، محل خروج ادرار را با آب و صابون شست‌وشو داده و بعد با دستمال یک بار مصرف خشک کنید.

* از تماس پوست با دهانه یا قسمت داخلی درب یا داخل ظرف نمونه‌گیری اجتناب کنید.

* چند قطره اول ادرار را در توالت تخلیه کنید. سپس ظرف نمونه را تا نصفه پر کنید.

* آزمایش کشت ادرار باید قبل از شروع مصرف آنتی بیوتیک انجام شود. اگر در یک هفته گذشته آنتی بیوتیک مصرف کرده‌اید به اطلاع پزشک و آزمایشگاه برسانید. اگر هم در حال مصرف آنتی بیوتیک هستید بهتر است با نظر پزشک معالج یک هفته پس از اتمام دارو آزمایش بدهید.

نکته: در حالت طبیعی نباید در ادرار پروتئین وجود داشته باشد. پروتئین در ادرار ممکن است نشانه صدمات کلیوی، دیابت یا فشار خون بالا باشد.

بعد از جراحی، آزمایش تیروئید ممنوع

پس از انجام جراحی به دلیل استرس‌های شدیدی که به فرد وارد می‌شود، در بیشتر موارد میزان هورمون‌های تیروئیدی کاهش پیدا می‌کند. بنابراین تا دو هفته بعد جراحی از انجام این آزمایش خودداری کنید. از طرف دیگر، قرص‌های ضد بارداری و آمیودارون (داروی قلبی) باعث افزایش این هورمون‌ها می‌شوند. جالب است بدانید که غلظت هورمون‌های تیروئیدی در تابستان ۲۰ درصد کمتر از زمستان است.

آزمایش ادرار ۲۴ ساعته برای چه کسانی لازم است؟

در آزمایش ادرار ۲۴ ساعته به دنبال مقادیر فاکتورهایی می‌گردیم که از نظر کمی برای تشخیص بیماری به خصوص بیماری‌های کلیوی به آنها نیاز داریم. اما آزمایش معمولی ادرار به بررسی کیفی و سریع بیماری‌هایی می‌پردازد که وجودشان از طریق ادرار مشخص می‌شود. در آزمایش ادرار ۲۴ ساعته به این نکات توجه کنید:

* نمونه باید دقیقا طی ۲۴ ساعت جمع‌آوری شود. به همین دلیل ظرفی از طرف آزمایشگاه به شما داده می‌شود که ممکن است حاوی مواد نگهدارنده مایع یا جامد باشد. شما نباید تحت هیچ شرایطی این مواد را خالی یا آنها را بو کنید.

*در ابتدای جمع‌آوری نمونه، اولین دفع ادرار را انجام دهید و آن را دور بریزید. سپس زمان دقیق را یادداشت کنید، برای مثال ساعت هفت صبح. بعد از آن به مدت ۲۴ ساعت یعنی تا هفت صبح فردا تمامی نوبت‌های دفع ادرار را در ظرف مخصوص جمع‌آوری کنید. آخرین نوبت دفع نیز باید سر ساعت هفت انجام شود.

* ظرف نمونه را ترجیحا در جای خنک نگهداری کنید.

***

پاسخ یک متخصص علوم آزمایشگاهی(دکترمحسن منشدی) به چندسئوال درباره  آزمایش خون

 شمارش کامل خون چیست؟

بررسی سلول‌‌های خونی از نظر تعداد، سایز و شکل ظاهری آنها و اندازه‌گیری مقدار هموگلوبین و هماتوکریت را شمارش کاملخون یا CBC می‌نامند.

 چگونه می‌توان با آزمایش متوجه کم‌خونی شد؟

با انجام یک آزمایش ساده CBC و مطالعه پارامتر‌های آن ازجمله تعداد گلبول‌‌های قرمز و میزان هموگلوبین و هماتوکریت خون می‌توان متوجه کم‌خونی شد(dot)

 چگونه می‌توان با آزمایش متوجه بالا بودن چربی خون شد؟

اگر میزان تری‌گلیسیرید بالای ۴۰۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر و میزان کلسترول بالای ۲۴۰ میلی‌گرم در
دسی‌لیتر باشد، بالا بودن میزان چربی خون محرز می‌شود.

 هر چند وقت یک بار باید آزمایش چربی خون بدهیم؟

افزایش چربی‌ خون مهم‌ترین عامل برای گرفتگی رگ‌‌های قلب و سایر عروق به حساب می‌آید.
همه افراد بالای ۲۰ سال باید حداقل یک بار از لحاظ چربی‌های خون شامل کلسترول تام، کلسترول خوب، کلسترول بد
و تری‌گلیسیرید‌ها بررسی شوند، سپس اگر نتایج طبیعی بود این آزمایش باید حداقل هر ۵ سال یک بار تا ۴۰
سالگی و پس از آن هر دو سال یک بار تا ۵۰ سالگی تکرار شود.
از ۵۰ سالگی به بعد نیز سالی یک بار باید انجام شود.

چگونه می‌توان با آزمایش متوجه اختلالات تیروئید شد؟

عمده‌ترین آزمایشی که برای غده تیروئید انجام می‌شود اندازه‌گیری T3 (میزان طبیعی در بالغین: ۰٫۵۲ تا ۱٫۸۵ نانوگرم در میلیلیتر)، T4 (میزان طبیعی در بالغین: ۴ تا ۱۳ میکرو گرم در دسی‌لیتر) و TSH (میزان طبیعی در بالغین: ۰٫۳۲تا ۵٫۲ میکرویونیت در میلی‌لیتر) است.
اگر تعادل این اعداد مختل شود، شخص دچار پرکاری یا کم‌کاری تیروئید خواهد شد.

 چگونه می‌توان با آزمایش متوجه دیابت شد؟

قند ناشتا طبیعی بین ۷۰ تا ۹۹ میلی‌گرم در دسی‌لیتر است.
چنانچه این مقدار از عدد ۱۲۶ فراتر رود شخص دچار دیابت شده است.
قند خون بین ۱۰۰ تا ۱۲۶ نیز نشان‌دهنده مرحله پیش‌دیابت است.
آزمایش HbA1C هم میزان قند خون را در یک دوره زمانی در بدن چک می‌کند که اگر میزان آن از
۹ درصد بالاتر باشد بیانگر قند خون بالا در آن دوره زمانی است.

 هر چند وقت یک بار آزمایش قند خون دهیم؟

همه افراد بالای ۴۰ سال باید حداقل یک بار آزمایش قند خون را انجام دهند، اگر نتیجه طبیعی بود باید
آن را هر دو سال یک بار تا ۵۰ سالگی تکرار کنند.
بعد از ۵۰ سالگی نیز این آزمایش سالی یک بار باید انجام شود.
البته اگر سابقه دیابت نوع دو در بستگان درجه اول وجود داشته باشد، شاخص توده بدنی (BMI) 25 یا بیشتر
باشد، فرد زندگی بدون تحرک داشته باشد یا باردار باشد، فشار خون بالای ۱۴ روی ۹ داشته باشد، میزان کلسترول
خوب خونش مساوی یا کمتر از ۳۵ و تری‌گلیسیریدش مساوی یا بیشتر از ۲۵۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر باشد یا سابقه
کیست‌‌های متعدد تخمدان و بیماری‌‌های عروقی داشته باشد، باید حتما به طور مرتب از لحاظ قند خون بررسی شود.

 تست‌‌های مربوط به کبد کدامند؟

معمول‌ترین و ساده‌ترین آزمایشات کبدی عبارتند از SGPT (میزان طبیعی: در خانم‌‌ها کمتر از ۳۱ واحد در لیتر و در
آقایان کمتر از ۴۱ واحد در لیتر) و SGOT (میزان طبیعی: در خانم‌ها کمتر از ۳۱ واحد در لیتر و
در آقایان کمتر از ۳۷ واحد در لیتر).
هرنوع آسیب به کبد اعم از عفونت‌‌های ویروسی مانند هپاتیت‌‌ها یا مصرف بعضی از دارو‌هایی که بر کبد اثر سوء
می‌گذارند و سایر عوامل التهاب‌زای کبدی همگی می‌توانند منجر به افزایش میزان این پارامتر‌ها در خون شوند.

آزمایش های مربوط به کلیه کدامند؟

اوره (BUN) و کراتینین (Cr) دو آزمایش روتین اندازه‌گیری عملکرد کلیه هستند که اگر میزان هریک از آنها یا هر
دوی آنها از مقدار طبیعی بالاتر رود نشانه کم‌کاری یا حتی اختلالات شدید کلیوی است.
مقدار طبیعی اوره بین ۷٫۹ تا ۲۰ mg/dl و مقدار طبیعی کراتینین بین ۰٫۶ تا ۱٫۲ mg/dl در خانم‌‌ها و
۰٫۸ تا ۱٫۳ mg/dl در آقایان است.
افرادی که بنا به دلایلی مبتلا به کم‌کاری کلیه، درد‌های کلیوی، عفونت‌‌های کلیوی و …
هستند، همچنین بیماران دیالیزی باید از لحاظ این پارامتر‌ها بررسی شوند.

۱۲٫ اسید اوریک چیست و چه کسانی باید از این لحاظ بررسی شوند؟

وقتی پزشک به وجود سنگ کلیه شک داشته باشد یا فردی علائم بیماری نقرس را از خود بروز دهد این
آزمایش درخواست می‌شود.
به هر حال این آزمایش بخشی از برنامه چکاپ سلامت است.
مقدار طبیعی آن در آقایان ۳٫۶ تا ۸٫۲ میلی‌گرم در دسی‌لیتر و در خانم ‌ها ۲٫۶ تا ۶٫۱ میلی‌گرم در
دسی‌لیتر است.

 اندازه گیری ویتامین‌‌ها برای چه کسانی لازم است؟

عمده‌ترین ویتامین‌هایی که به‌طور روتین اندازه‌گیری می‌شوند عبارتند از ویتامین D و B12.
ویتامین D برای بررسی جذب کلسیم، پوکی استخوان بخصوص در بانوان، بررسی اختلالات سوء‌جذب، مطالعات و بررسی سرطان‌‌ها ازجمله سرطان
پستان، سرطان پانکراس، سرطان کولون و….
مورد آزمایش قرار می‌گیرد.
بررسی ویتامین B12 نیز برای نوعی کم‌خونی و بعضی اختلالات سیستم گوارشی انجام می‌شود.
میزان طبیعی ویتامین D بین ۲۵ تا ۸۰ ng/ml و میزان طبیعی ویتامین B12 بین ۱۶۰ تا ۹۵۰ pg/ml است.

 اندازه‌گیری هورمون‌‌ها برای چه کسانی لازم است؟

هورمون‌‌ها طیف وسیعی دارند، بنابراین بسته به نوع تشخیص، هورمون‌‌های مختلفی برای اندازه‌گیری انتخاب می‌شوند.
رایج‌ترین آنها عبارتند از هورمون بارداری (BHCG)، هورمون‌های تیروئیدی و هورمون‌‌های جنسی که بسته به نوع اختلال و جنس فرد
در خواست می‌شوند.
رایج‌ترین هورمون‌‌های جنسی در مردان PSA (برای بررسی عملکرد پروستات) و در خانم ‌ها LH و FSH هستند.

 چرا گاهی بعد از نمونه‌گیری خون، جای آن روی دست کبود می‌شود و گاهی این اتفاق نمی‌افتد؟

این موضوع بستگی به حساس بودن پوست بیمار، مدت زمان اعمال فشار روی محل نمونه‌گیری و انجام صحیح رگ‌گیری توسط
نمونه‌گیر دارد.

 چه عواملی می‌توانند در نتیجه آزمایش تداخل ایجاد کنند؟

عوامل بی‌شماری می‌توانند باعث تداخل و ایجاد نتیجه کاذب شوند از جمله مصرف دارو‌ها، ورزش کردن، زمان خون‌گیری (صبح یاعصر)، حاملگی، اضطراب، افسردگی، ناشتا نبودن، تروما (ضربه)
بنابراین همیشه باید مسئول پذیرش آزمایشگاه را از این موارد آگاه کرده و توصیه به ناشتا بودن را رعایت کنید.

 آیا دریافت نتیجه خارج از محدوده طبیعی نشانه بیماری است؟

وجود یک نتیجه خارج از محدوده طبیعی به تنهایی نمی‌تواند دلیل بر وجود بیماری باشد.
در پنج درصد از افراد سالم هم ممکن است نتیجه یک آزمایش خارج از حدود طبیعی باشد.

***

 تفسیربرگه آزمایش خون  ازمنظردیگر

گلوکز یا قند خون (Fasting Blood Sugar = FBS)
این ماده منبع اصلی تأمین انرژی در تمام موجودات زنده است. برای اندازه گیری قند خون فرد حتما باید ناشتا باشد، به همین دلیل واژه Fasting به کار می رود، یعنی بعد از مدت کوتاهی گرسنگی قند خون اندازه گیری شده است. این مدت حدود ۱۰ تا ۱۲ ساعت می باشد.

اگر سطح قند خون فردی بعد از ۱۲ ساعت ناشتا بیشتر از ۱۰۵ میلی گرم در دسی لیتر باشد، نشان دهنده استعداد ابتلاء وی به دیابت در طی ده سال آینده است.

میزان نرمال قند خون بین حداقل ۶۵ تا ۷۰ و حداکثر ۱۰۰ تا ۱۱۰ در محدوده بالا می باشد، البته افزایش خفیف قند خون ممکن است در اثر دریافت اخیر فرد باشد، اما اگر در آزمایشات مکرر میزان آن تغییری نکرد، فرد نیاز به توصیه های رژیمی برای پیش گیری از ابتلا به دیابت در آینده دارد.

کلسترول (chol)

ماده چرب زرد رنگی است که در خون جریان دارد و افزایش سطح آن با افزایش ریسک بیماری های قلبی رابطه مستقیم دارد.

وجود کلسترول برای بدن حیاتی است، زیرا اعمال مهی در بدن انجام می دهد، مثلا برای عملکرد فیبرهای عصبی، تشکیل نمک های صفراوی، حفظ ساختمان غشاء سلول ها و به عنوان پیش ساز هورمون های جنسی در بدن کاربرد دارد.

میزان بالای آن در آزمایش نشان دهنده افزایش مصرف قند و کربوهیدرات و چربی در رژیم است و سطوح پایین آن نشان دهنده چربی کم در رژیم، سوء تغذیه و … می باشد.

تقریبا ۴۰ درصد کلسترول از منابع غذایی تأمین می گردد(بقیه توسط خود بدن ساخته می شود)، بنابراین با رژیم کم کلسترول می توان آن را به راحتی تنظیم نمود.

بیشتر منشا کلسترول رژیم، چربی های اشباع موجود در محصولات گوشتی حیوانی و فرآورده های لبنی پُرچرب هستند.

کلسترول خود شامل دو نوع HDL و LDL است.

LDL به نام ” کلسترول بد ” هم خوانده می شود و در واقع برای بدن ضروری است، چون کلسترول ساخته شده در کبد را برای نیازهای ساختمانی سلول حمل می نماید. اما مقادیر اضافی آن در دیواره رگ های و بافت ها رسوب می کند.

توصیه پزشکان کاهش سطح LDL به کمتر از ۱۳۰ میلی گرم در دسی لیتر است که البته در افرادی که دچار بیماری های قلبی هستند، بهتر است حتی به کمتر از ۱۰۰ میلی گرم در دسی لیتر هم برسد.

HDL به ” کلسترول خوب ” معروف است، زیرا وظیفه آن برداشت کلسترول اضافی از دیواره رگ ها و انتقال آن به کبد برای دفع کلسترول می باشد.

میزان کم HDL در آزمایش، نشان دهنده دریافت رژیم غنی از کربوهیدرات تصفیه شده است. میزان HDL حدود ۲۰ درصد کل کلسترول است. در بعضی آزمایشات نسبت کلسترول به HDL نیز آورده می شود که بهتر است کمتر از ۵ باشد. مناسب ترین میزان آن در مردان بزرگسال بیشتر از ۴۰ و در زنان بزرگسال بیشتر از ۵۰ است. هر چقدر این مقادیر بیشتر باشند از نظر سلامتی مناسب تر است.

در واقع نسبت LDL به HDL ارزش تشخیصی زیادی دارد و بهتر است این نسبت کمتر از ۳ باشد. در افرادی که این نسبت در آن ها بین ۳ تا ۶ قرار دارد، جزو گروه ریسک متوسط هستند و اگر این نسبت بیشتر از ۶ باشد، در گروه پُر خطر برای ابتلا به بیماری های قلبی قرار می گیرند.

TGچربی خون(تری گلیسیرید)

تری گلیسیریدها در واقع دسته ای از چربی های بدن هستند که به عنوان سوخت و تامین انرژی برای متابولیسم بدن به کار می روند.

افزایش سطح آن ها در خون معمولاً نشانه دریافت زیاد کربوهیدرات است و کاهش آن در هیپوتیروئیدی، سوء تغذیه و سوء جذب مشاهده می شود و در مقایسه با کلسترول، ارتباط ضعیف تری با بیماری های قلبی دارد.

سطح آن به دریافت اخیر غذایی بسیار حساس است(خوردن غذای سبک قبل از آزمایش و حتی الامکان مصرف آن عصر روز قبل به طوری که ۱۲ ساعت ناشنا رعایت شود، یکی از همین دلایل است).

میزان مناسب تری گلیسیرید، معمولاً زیر ۱۵۰ تا ۲۰۰ بوده و در شرایط سنی مختلف متفاوت است. اگر میزان اندازه گیری شده، ضمن رعایت رژیم غذایی مناسب، بالاتر از ۲۰۰ بود، توصیه جدی به انجام تمرینات ورزشی منظم روزانه می شود.

UAاسید اوریک

اسیداوریک، محصول نهایی متابولیسم پورین ها در بدن است. پورین ها موادی هستند که به طور عمده در محصولات گوشتی وجود دارند. میزان بالای این ماده در رژیم پُر پروتئین، نقرس و عفونت مشاهده می شود و سطح پایین آن نشان دهنده ی رژیم کم پروتئین و کم مولیبدنیوم(عنصر یافت شده در ترکیبات حیوانی) است. میزان نرمال آن در زنان بین ۲ تا ۷ میلی گرم در دسی لیتر و در مردان بین۲ تا ۵/۸ میلی گرم در دسی لیتر است، البته در بسیاری از آزمایشات به جای بیان اسیداوریک، از blood urea که یا B.U.N یا B.U نشان داده می شود، استفاده می کنند. در این صورت مقادیر نرمال متفاوت خواهند بود و باید حدود ۱۰ تا ۵۰ میلی گرم در دسی لیتر باشد.

کراتی نین(Creatinine)

این ماده نیز محصول شکست پروتئین است و سطح آن، انعکاسی از توده ماهیچه ای بدن می باشد. سطوح پایین کراتی نین در اثر دریافت ناکافی پروتئین، بیماری کبدی و حاملگی مشاهده می شود. افزایش میزان آن نیز در مشکلات کلیوی روی می دهد میزان نرمال کراتی نین در حدود ۷/۰ تا ۴/۱ است.

آلبومین (Alb)

آلبومین عمده ترین پروتئین خون است که در کبد ساخته می شود و در واقع مثل آنتی اکسیدان ها عمل می کند و بافت ها و سلول ها را از آسیب رادیکال های آزاد محافظت می نماید. آلبومین به محصولات دفعی، سموم و داروهای مُضر که ممکن است به بدن آسیب بزنند متصل و موجب دفع آن ها می شود. همچنین بافر عمده بدن است و تعادل اسمزی را حفظ می کند. علاوه بر آن، آلبومین باعث انتفال بسیاری از ویتامین ها، مواد معدنی و هورمون ها در خون می شود. هر چقدر میزان آن بیشتر باشد، بهتر است. بیشترین مقدار مورد انتظار آلبومین حدود ۵/۵ می باشد.

ترانس آمینازها(SGOT، SGPT):

این آنزیم ها که به ترتیب آسپارتات ترانسفراز (AST) و آلانین ترانسفراز (ALT) نیز خوانده می شوند، در ابتدا در کبد شناسایی شدند و به همین دلیل به آنزیم های کبدی معروف هستند. بعضی از داروها، بیماری های کبدی، هپاتیت و بیماری های مجاری صفراوی منجر به افزایش این آنزیم ها در خون می شوند، البته مقادیر کم آن ها ممکن است به دلیل کمبود ویتامین B6 باشد. میزان مناسب آن ها در محدوده وسیع ۵ تا ۴۰ قرار دارد.

پروتئین کل (total pro)

پروتئین کل که میزان کل پروتئین را در خون نشان می دهد، مقادیر کم یا زیاد آن نشان از بیماری خاصی ندارد، اما بیانگر این می باشد که برای یافتن علت آن به آزمایشات تکمیلی دقیق تری نیاز است.

لازم به ذکر می باشد که در بررسی هماتولوژی خون، مقادیر هموگلوبین و هماتوکریت، بیشترین ارتباط را با تغذیه دارند. در واقع هموگلوبین مهم ترین ناقل اکسیژن در بدن است و از دو قسمت گلوبین(بخش پروتئینی) و هِم(بخش حاوی آهن) تشکیل شده است. مقادیر نرمال آن مابین ۱۲ تا ۱۶ می باشد که البته کاهش مقدار آن نشان دهنده کم خونی و یا رژیم فقیر و سوءتغذیه است. هماتوکریت هم نشان دهنده درصد گلبول های قرمز خون در کل حجم خون می باشد. میزان مناسب آن بین ۳۶ تا ۴۷ درصد بوده و کاهش آن شاخص مهمی در ارزیابی کم خونی است.

MCV هم که در بررسی هماتولوژی اندازه گیری می شود، نشان دهنده ی سایز و حجم گلبول های قرمز است که در تشخیص نوع کم خونی مهم می باشد. معمولاً در کم خونی فقر آهن قطر گلبول قرمز کم می شود و در کم خونی ناشی از کمبود ویتامین B12 و یا فولات، قطر گلبول قرمز بیشتر از میزان طبیعی است.

آهن(IRON)

بدن برای ساخت هموگلوبین و انتقال اکسیژن به ماهیچه ها(میوگلوبین) نیاز به عنصر آهن دارد. اگر آهن بدن پایین باشد، تمام سلول های بدن به خصوص سلول های ماهیچه ای در بزرگسالان و سلول های عصبی در کودکان نمی توانند عملکرد مناسب خود را انجام دهند. میزان مناسب آهن در محدوده ۴۰ تا ۱۵۵ قرار دارد و اگر در آزمایش فردی مقدار آن کمتر از محدوده نرمال بود، در آزمایش بعدی نیاز به تست فریتین(برای تشخیص کم خونی دقیق تر است) می باشد.

اساساً آهن به جهت شرکت در ساختمان گلبول های قرمز، از عناصر اصلی مورد نیاز بدن است. گلبول های قرمز، اکسیژن را در بدن حمل می کنند. پروتئین اصلی گلبول قرمز که اکسیژن به آن متصل می شود، هموگلوبین نامیده می شود. در واقع هموگلوبین ماده شیمیایی غنی از آهن است. معمولاً در افراد سالم حدود ۶۵ درصد آهن بدن به طور متصل با هموگلوبین می باشد.

آهن همچنین برای بسیاری از سلول های دیگر مورد نیاز است؛ به خصوص سلول های ماهیچه ای که نوع دیگر پروتئین متصل به اکسیژن به نام میوگلوبین را دارا هستند. حدود ۴ درصد آهن بدن به صورت متصل با میوگلوبین می باشد.

فرم ذخیره ی آهن، فریتین نام دارد که حدود ۳۰ درصد کل آهن را تشکیل می دهد و آهن را در کبد، مغز استخوان و نخاع ذخیره می کند.

درصد بسیار کمی از آهن بدن نیز به نام ترانسفرین وجود دارد که وظیفه ی انتقال آهن را در خون و ساختمان آنزیم های سلولی به عهده دارد.

آهن آزاد بسیار فعال است و واکنش هایی که به وسیله ی رادیکال آزاد انجام می گیرد را سرعت می بخشد و بنابراین به صورت آزاد در مایعات بدن وجود ندارد.

کمبود آهن موجب کم خونی و ناتوانی در انتقال اکسیژن در بدن شده و نشانه هایی که ناشی از کمبود اکسیژن است(نظیر خستگی مزمن و پوست رنگ پریده) ظاهر می شود.

رنج-نرمال-عناصرموردآزمایش

مردان بالغ زنان بالغ
آهن سرم ug/d1  ۱۶۰-۶۰ ug/d1  ۱۶۰-۶۰
TIBC ug/d1 450-240 ug/d1 450-240
فریتین سرم g/d1 300-20 ug/L 200- 18
هموگلوبین g/d1 18-13 g/d1 16-12
MCH Pg/cell 35-27 pg/cell 35- 27
MCHC g/d1 37-32 g/d1 37-32
MCV Cuum 100-78 cuum 102-78
ترانسفریسن mg/d1 365-191 mg/d1 365-191
درصد اشباع ترانسفرین ۵۰-۲۰ درصد ۵۰-۲۰ درصد

برای تعیین میزان آهن سرم و نهایتاً تشخیص کم خونی و نوع آن آزمایشات متعددی انجام می گیرد:

تست آهن سرم

در این تست، آهن در گردش بدن که به صورت ترانسفرین موجود است، اندازه گیری می شود و در واقع منعکس کننده ی کل آهن بدن است. این تست میزان سطح آهن را در همان مقطع زمانی خاص نشان می دهد و برای تعیین کمبود آهن مزمن یا سایر مشکلات مرتبط خیلی مفید نیست، چون متأثر از زمان، رژیم غذایی، بیماری هایی نظیر هپاتیت و سیکل ماهانه می شود. اما به هر حال هنگامی که این تست به همراه سایر آزمایشات به طور موازی انجام شود، اطلاعات مفیدی به دست می دهد.

تست فریتین

فریتین نشان دهنده ی ذخایر آهن بدن است. فریتین پروتئین کلیدی است که آهن را در مناطق خاص نظیر کبد و مغز استخوان(محل گلبول سازی) ذخیره می کند. اگر آهن رژیم غذای کم شود یا مشکلات سوء جذب حاصل شود یا این که فردی سیکل ماهانه ی سنگین داشته باشد اولین محل تخلیه ی آهن، در فریتین رخ می دهد؛ به این معنی که افت سطح آهن فریتین قبل از تخلیه آهن سرم مشاهده می شود و متاسفانه این کاهش هیچ نشانه ی واضح و آشکاری به همراه ندارد. برای دریافت مکمل آهن بهتر است میزان ذخیره فریتین در آزمایشات تعیین شود، زیرا بعضی اوقات با دریافت مکمل احساس بدی به فرد دست می دهد و این نشان دهنده ی زیاد بودن میزان مکمل است.

دریافت یا جذب زیاد آهن نیز که به هموکروماتوز معروف است، با اندازه گیری ذخیره ی فریتین مشخص می شود، چون در اثر دریافت آهن اضافی نیز اولین محل تجمع آن به صورت فریتین است.

نشانه های کم خونی فقر آهن به ندرت قبل از کاهش هموگلوبین به زیر ۱۰ ظاهر می شوند، اما همزمان با تخلیه ذخایر آهن(فریتین) علاوه بر نشانه های معمول(خستگی مزمن، بی حالی، ضعف، سردرد، سرگیجه)، سایر نشانه های نظیر کوتاهی تنفس، وزوز گوش ها، تحریک پذیری و به دنبال شدت آن، درد قفسه سینه، درد پا، شوک و حتی اختلال در کار قلب رخ می دهد. در بچه ها اختلال یادگیری ممکن است مشاهده شود.

TIBCترانسفرین

این تست میزان ترانسفرین موجود در خون را اندازه گیری می کند. ترانسفرین یک پروتئین موجود در خون است که آهن را از محلی که از غذا جذب می شود(یعنی روده) دریافت کرده و در خون حمل نموده و به جایی که سلول ها آن را مصرف می کند، منتقل می کند.

هنگامی که ذخایر آهن پایین است، بدن ترانسفرین بیشتری می سازد. چون سعی دارد آهن بیشتری را تا حد امکان از روده جذب نماید. به طور متوسط یک سوم ترانسفرین بدن، برای حمل و نقل آهن به کار می رود. این بدان معنی است که سرم خون افراد سالم دارای یک ظرفیت اضافی برای باند شدن با آهن می باشد که UIBC (ظرفیت باند شده آهن غیراشباع) نامیده می شود. در واقع میزان TIBC مساوی است با: آهن سرم + UIBC

هر کدام از این سه مورد به تنهایی ارزش تشخیصی کمتری دارند، اما اگر در آزمایشات به طور موازی انجام گیرند، اطلاعات تشخیصی مفیدی را در خصوص کم خونی به دست می دهند.

هموگلوبین:

در واقع هموگلوبین، پروتئین حامل اکسیژن در خون است. در تست هموگلوبین سرم، سطح هموگلوبین کل خون اندازه گیری می شود که نشانه ی خوبی از توانایی خون برای تحویل اکسیژن به بافت ها و ارگان ها و انتقال مواد دفعی(CO2) به شش ها است.

هنگامی که مشکوک به آنمی هستیم این تست انجام می شود. اگر هموگلوبین شما پایین باشد، شما ممکن است دچار کم خونی باشید، شرایطی که بدن شما اکسیژن کافی نمی گیرد و خستگی و ضعف بر شما غالب می شود. هموگلوبین وقتی به کمتر از نرمال می رسد که یا تخریب گلبول قرمز زیاد شود یا خونریزی رخ داده باشد یا این که تولید گلبول قرمز به کمتر از نرمال برسد. اگر یک فرد سالم باشد، نشان های کم خونی معمولاً وقتی هموگلوبین به زیر mg/d1 10 برسد ظاهر می شوند.

هماتوکریت:

درصد گلبول های قرمز را در کل حجم خون اندازه گیری می کند. در واقع هماتوکریت سهم خونی است که از گلبول قرمز ساخته شده است و میزان آن به صورت درصد بیان می شود.

به عنوان مثال هماتوکریت ۴۰ درصد به این معنی است که در ۱۰۰ میلی لیتر خون، ۴۰ میلی لیتر گلبول قرمز وجود دارد.

هنگامی که حجم پلاسما کاهش یابد(در کم آبی) یا تعداد گلبول قرمز افزایش پیدا کند، هماتوکریت افزایش می یابد.

اما وقتی هماتوکریت به زیر نرمال برسد نشانه کم خونی است. هماتوکریت نشان دهنده هم تعداد گلبول قرمز و هم حجم آن است. یعنی اگر حجم گلبول قرمز کم شود، هماتوکریت نیز کاهش می یابد.

MPV-متوسط حجم پلاکت

در واقع سایز پلاکت ها را نشان می دهد. پلاکت های جدید همیشه بزرگ تر هستند و افزایش حجم پلاکت هنگامی رخ می دهد که تعداد پلاکت های تولید شده رو به افزایش باشد. MPV اطلاعاتی راجع به تولید پلاکت در مغز استخوان به پزشک می دهد.

MCV –حجم گلبولی

در این بررسی سایز متوسط گلبول قرمز تعیین می شود. وقتی گلبول قرمز بزرگ تر از نرمال است MBV بیشتر است و به آن کم خونی ماکروسیتیک گفته می شود که به عنوان مثال در کم خونی ناشی از کمبود B12 مشاهده می شود، اما هنگامی که گلبول های قرمز کوچک تر از نرمال باشند(میکروسیتیک)، کم خونی فقر آهن یا تالاسمی ممکن است وجود داشته باشد.

MCH –هموگلوبین گلبولی

MCH، محاسبه مقدار متوسط هموگلوبین درون گلبول قرمز است. در کم خونی ماکروسیتیک گلبول ها بزرگ تر بوده و MCH افزایش می یابد، در حالی که در کم خونی آهن MCH کاهش می یابد.

MCHCغلظت  هموگلوبین

محاسبه غلظت متوسط هموگلوبین داخل گلبول قرمز است. وقتی هموگلوبین به صورت غیرطبیعی در گلبول قرمز رقیق شود، گلبول قرمز کم رنگ تر(هیپوکرومیک) از حد نرمال است که در کم خونی فقر آهن و تالاسمی مشاهده می شود. افزایش MCHC هنگامی رخ می دهد که هموگلوبین به صورت غیر طبیعی داخل گلبول قرمز تغلیظ شود، مثلاً در سوختگی ها./بنقل از پیام سلامت

***

درباره نویسنده

1501مطلب نوشته است .

۱۱ Comments on “آزمایش خون چیست+تفسیر نتایج آزمایش خون(CBC)”

  • آموزش تعمیرات موبایل wrote on ۱۳ دی, ۱۳۹۶, ۷:۰۶

    سلام و عرض ادب خدمت شما دوست عزیز
    در زمینه ای که فعالیت میکنید بهترینید.

  • تجهیزات فست فود wrote on ۱۳ دی, ۱۳۹۶, ۷:۱۹

    خیلی خوب بود
    ممنون.

  • خرید کتاب کمک درسی wrote on ۱۳ دی, ۱۳۹۶, ۷:۳۴

    ر زمینه ای که فعالیت میکنید بهترینید.

  • سمعک wrote on ۱۳ دی, ۱۳۹۶, ۸:۲۴

    با تشکر از شما و سایت خوبی که دارید

  • خرید بک لینک wrote on ۱۳ دی, ۱۳۹۶, ۸:۵۳

    مقالتون بسیار مفید و کاربردی بود
    ممنون.

  • کانال اسپیرال wrote on ۱۳ دی, ۱۳۹۶, ۹:۲۶

    درود بر شما

  • سازه سبک wrote on ۳ اسفند, ۱۳۹۶, ۵:۰۰

    سلام ممنون از اشتراک گذاریتون.. موفق باشید

  • پایدارسازی گود wrote on ۱۲ اسفند, ۱۳۹۶, ۸:۲۲

    متشکرم از مطالبی که به اشتراک میذارید،موفق باشید

  • عایق الاستومری wrote on ۲۲ اسفند, ۱۳۹۶, ۵:۳۱

    خیلی عالی بود مرسی

  • داکت اسپلیت wrote on ۲۲ اسفند, ۱۳۹۶, ۵:۳۱

    بسیار خوب سپاس

  • وکیل wrote on ۱۴ فروردین, ۱۳۹۷, ۱۰:۵۳

    تشکر از مطالب ارسالی
    با آرزوی سالی خوب و پر از موفقیت برای شما دوست عزیز

نوشتن دیدگاه

شما میتوانید از تصاویر مخصوص خود در قسمت نظرات استفاده نمایید برای اینکار از وب سایت آواتارکمک بگیرید .

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

تمام حقوق این سایت برای © 2018 pirastefar.ir. محفوظ است.
بهینه سازی وبسیما