شارح “صحیفه سجادیه ” کیست؟مؤلف رِیاضُ السّالِکین

شارح

زندگینامه  سید علی خان مدنی

شارح “صحیفه سجادیه ” کیست؟  صاحب(نویسنده،مؤلف)کتاب رِیاضُ السّالِکین کیست؟

رِیاضُ السّالِکین فی شَرْحِ صَحیفَهِ سید السّاجدین از شرح‌های مشهور صحیفه السجادیه، تألیف سیدعلی خان حسینی مدنی شیرازی (متوفای ۱۱۲۰ق ) به زبان عربی است. این شرح شامل ۵۴ بخش یا(روضه) می‌شود که در هر روضه یکی از دعاها شرح شده است. این کتاب شامل مباحث مختلفی از قبیل مباحث ادبی، قرآنی، فقهی، کلامی و تاریخی است.

سید صَدرالدین عَلی بن احمد بن محمد مَعصوم حسینی دَشتَکی شیرازی (۱۰۵۲ – ۱۱۱۸ق یا ۱۱۲۰ق)

معروف به سید علی خان مدنی، سید علیخان کبیر، یا ابن معصوم از علمای شیعه قرن دوازدهم هجری. ریاض السالکین در شرح صحیفه سجادیه از آثار مهم اوست. چندین اثر در ادبیات عرب نگاشته است. در دوران عمرش به شهرهای مختلف سفر کرده، پس از سفر به هند، در حیدرآباد، ولیعهد سلطان‌عبدالله قطب شاه و پس از آن در برهانپور لاهور، رئیس دیوان حکومت سلطان محمد بود. آخر عمر خود را در شیراز به تدریس گذراند.

سید علی‌خان مدنی در نیمه جمادی الاولی سال ۱۰۵۲ق در مدینه متولد شد و به مدنی شهرت یافت،پدرش امیر نظام‌الدین احمد و مادرش دختر شیخ محمد منوفی، امام شافعیان حجاز، بود. نسبت او با ۲۶ واسطه به زید بن علی می‌رسد که در ابتدای کتاب ریاض السالکین به این مطلب تصریح کرده است.

او در ذیقعده سال ۱۱۱۸ق یا ۱۱۲۰ق در شیراز از دنیا رفت. پیکر سید علی خان کبیر، در حرم سید احمد بن موسی الکاظم(ع) معروف به شاه چراغ در جوار سید ماجد بحرانی مدفون است.

القاب

سیدعلی چون متولد  مدینه بوده، به”مدنی” معروف شده‌است. این لقب از مشهورترین القابش می‌باشد، در کتاب ریاض السالکین مکرراً خود را به این لقب نامیده است.

بعلت اینکه  اجدادش  شیرازی بودند  به شیرازی مشهور شده‌است.

اما در حوزه‌های علمیه ایران به «سید علی خان کبیر» یا «سید علی شارح صحیفه» نیز مشهور است.

سیدعلی پس از مدتی زندگی در مدینه به همراه خانواده‌اش به مکه مهاجرت کرد و تا سال ۱۰۶۶ق دروس مقدماتی ادبیات عرب و بعضی از ابواب فقه و ریاضی را از پدش سید احمد نظام الدین، شیخ جعفر بحرانی و شیخ محمد بن علی شاه فرا گرفت.

در این سال (۱۰۶۶ ق) به همراه پدر و خانواده‎اش به حیدرآباد از شهرهای هند رفته و مورد استقبال سلطان عبدالله قطب شاه (متوفای ۱۰۸۳ ق) قرار گرفته و سلطان، اداره امور مملکتی قطب‌شاهیه را به پدرش واگذار می‌کند و پس از این که او را به دامادی برمی‌گزیند به ولیعهدی خود منصوب می‌گرداند. سید صدرالدین که در این هنگام حدود پانزده سال داشت، بین سال‌های ۱۰۶۸ تا ۱۰۸۳ق در درس پدرش شرکت می‌کرد.

در سال ۱۰۸۳ق با مرگ سلطان عبدالله، داماد دیگر او میرزا ابوالحسن معروف به «تاناشاه» حکومت را غصب نموده و او و پدرش را تبعید یا زندانی کرده تا این که در سال ۱۰۸۵ پدرش وفات می‌کند. سید صدرالدین که متوجه خطر گردیده بود از حیدرآباد به برهانپور که تحت تسلط سلطان محمد بود فرار نموده و سربازان تاناشاه موفق به دستگیری وی نمی‌شوند. پس از رسیدن به برهانپور مورد استقبال سلطان محمد واقع شد و حدود ۱۳۰۰ سوارکار در اختیار او گذاشته شده و به «سید علی خان» ملقب می‌گردد. پس از شکست تاناشاه، سلطان محمد وی را والی نواحی لاهور و توابع آن که از سرزمینهای مسلمان نشین هند بوده است قرار داده و بعدها ریاست دیوان حکومتیش را در برهانپور به او می‌سپارد. پس از این بین سلطان محمد و وی رابطه مستحکمی ایجاد می‌شود و تا سال ۱۱۱۳ق حدود ۲۵ سال در این منصبها باقی می‌ماند.

از سال ۱۱۱۳ق به سبب ظلم سلطان و بدگویی حسودان و کهولت سن به بهانه زیارت خانه خدا و قبر رسول اکرم(ص) از مناصب خود کناره‌گیری کرده، به طرف حجاز حرکت می‌کند. پس از رسیدن به مکه، املاکی را که در اختیار داشته تعمیر و آباد می‌کند و پس از وقف کردنشان، تولیت آنها را به پسر بزرگش میرزاحسن می‌سپارد. پس از مدتی توقف در مکه، به دلیل تغییر شرایط اجتماعی در مکه، آن شهر را ترک نموده و در سال ۱۱۱۷ق به اصفهان می‌رود که در آن زمان شاه حسین صفوی ریاست آن را به عهده داشته است و مورد استقبال و تعظیم او قرار می‌گیرد.

پس از اصفهان، وی به شیراز، شهر اجدادش، رفته و در مدرسه منصوریه آن شهر به تدریس مشغول شده و تا آخر عمر در آن شهر می‌ماند.

بنا به گفته محقق کتاب در مقدمه ریاض السالکین، شیخ حر عاملی در امل الآمل، خوانساری در روضات، شیخ عباس قمی در سفینه البحار، علامه امینی در الغدیر، مدرس تبریزی در ریحانه الادب، افندی در ریاض العلما، محدث نوری در مستدرک و بسیاری از عالمان دیگر شیعه از مقام علمی و شخصیتی سید علی خان مدنی تجلیل و تمجید کرده‌اند/منبع:دانشنامه شیعه باکمی اصلاحات

***

صحیفه سجادیه توسط خود امام سجاد(ع) نوشته شده یا شخص دیگرى آن را جمع آورى کرده؟

صحیفه سجادیه از کتاب هاى مشهور و معروف است که دعاهاى آن را حضرت سجاد(ع) انشا کرده و امامان بعد از ایشان آن را تأیید کرده اند. ما به طور مختصر سند این کتاب را نقل مى کنیم:
متوکل بن هارون مى گوید: یحیى پسر زید بن علی(ع) را پس از شهادت پدرش زید در راه خراسان دیدم. بر او سلام کردم. پرسید از کجا مى آیی؟ گفتم: از حج. گفت: از پسرعموهاى من در مدینه چه خبر داری؟ از جعفر بن محمد(امام صادق) چه خبر داری؟ گفتم: آنان مصیبت زده پدرت زید هستند، یحیى گفت: عمویم محمد بن على (امام باقر) به پدرم زید مى فرمود:‌ قیام نکن اگر قیام کنى کشته مى شوی. سپس گفت: اى متوکل بن هارون بگو ببینم آیا سخن درباره من از پسر عمویم جعفر بن محمد (امام صادق)) شنیدی؟ گفتم: آرى او مى گفت: تو را نیز مانند پدرت به دار مى زنند و به شهادت مى رسانند. گفت: اگر از گفته ها و حدیث هاى پسر عمویم چیزى نوشته اى به من نشان بده.
من آن چه نوشته بودم از جمله دعایى که امام صادق(ع) بر من املا کرده بود و او از پدرش امام باقر(ع) و او از پدرش امام سجاد(ع) نقل کرده بود به او نشام دادم. یحیى آن را گرفت و از ابتدا تا انتهاى آن را مطالعه کرد و از من درخواست کرد که از آن نسخه اى بردارد و بعد گفت من صحیفه اى از پدرم زید و او از پدرش امام سجاد(ع) دارم که آن را در صندوقچه اى پنهان کرده ام. حال که قرار است من کشته شوم این صحیفه را نزد تو به امانت مى سپارم تا به دست پسر عموهایم محمد و ابراهیم بن حسن بن حسن بده، من قبول کردم و آن ها را بعد از شهادت یحیى به مدینه بردم و بر امام صادق(ع) وارد شدم؛ خبر شهادت و به دار آویخته شدن او را به امام صادق(ع) دادم. آن حضرت گریه کرد و اندوهش افزون گشت و گفت خداى پسر عمویم را رحمت کند سپس آن صحیفه اى که از یحیى نزد من امانت بود و آن صحیفه اى که خود حضرت به من داده بود طلب کرد من آن ها را به امام (ع) دادم. سپس امام (ع) به فرزندش اسماعیل فرمود: فرزندم بلند شو آن صحیفه اى که قبلاً به تو داده ام بیاور آن را با این صحیفه تطبیق کردیم هر دو یکجور بود؛ یعنى صحیفه اى که امام صادق از جدش امام سجاد داشت با صحیفه اى که از زید بن على بن الحسین(ع) به دست یحیى رسیده بود با هم مطابقت داشت، سپس امام صادق(ع) آن صحیفه اى که امانت بود به من داد و فرمود آن را به محمد و ابراهیم پسر عموهایم برسان همان طور که یحیى بدان سفارش کرده است. چون برخاستم که به دیدار آنان بروم فرمود بایست: فردى را نزد محمد و ابراهیم فرستاد تا آنان نزد امام صادق(ع) حاضر شدند. حضرت به آنان فرمود: این میراث پسر عمو شما یحیى از پدرش زید است، این را بگیرید، امّا من بر شما شرطى دارم و آن این که این صحیفه را از مدینه بیرون نبرید گفتند: چرا؟ حضرت فرمود:
مى دانم که شما نیز مانند او خروج خواهید کرد و شما را به شهادت خواهند رسانید. سپس متوکل بن هارون گفت: آن حضرت دعاهاى امام سجاد را بر من املا کرد که ۷۵ باب داشت همه را نوشتم و متأسفانه ۱۱ باب آن گم شد و شصت و اندى از آن ها را نگه داشتم.
بنابراین، صحیفه سجادیه دعاهاى امام سجاد است که به فرزندش امام باقر و زید املا کرده و آنان به فرزندانشان املا کرده اند و همین طور تا به دست ما رسیده است.[۱]
————————————————————————————————————-
[۱] مقدمه صحیفه سجادیه با ترجمه و شرح حاج میرزا ابوالحسن شعرانی./منبع:سایت پاسخگو

***

سخن گفتن از «صحیفه سجادیه» را باید به فال نیک بگیریم؛ دعانامه‌ای که یکی از نخستین کتاب‌های نوشته شده در جهان اسلام است. با حجت الاسلام و المسلمین سید احمد سجادی صحیفه پژوه درباره جایگاه این کتاب گرانقدر گفت‌وگویی داشتیم. سجادی که گردآورنده «فرهنگ‏نامه موضوعى صحیفه سجادیه» در سه جلد بوده و مقالات پژوهشی متعددی را در این باره به رشته تحریر درآورده، معتقد است: «امام سجاد آغازگر یک حرکت فکری بود که در زمان امام صادق(ع) بر همگان آشکار شد.» در زمانه‌ای که شیعیان از ذکر احادیث محروم شده بودند و جامعه از معارف اهل بیت تهی مانده بود، امام سجاد(ع) دو تن از فرزندان خود را مأمور به کتابت عالی ترین مفاهیم دینی در قالب دعا کردند تا راه را برای شکافته شدن علوم توسط امام محمد باقر(ع) و پایه گذاری مذهب شیعه توسط امام صادق(ع) باز کنند. مشروح این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید:

ابراهیم بن علی کفعمی که نسخه خطی صحیفه سجادیه به خط وی به تازگی توسط بنیاد محقق طباطبایی منتشر شده، در ابتدای این نسخه، صحیفه را «نفایس الدهر» نامیده است. اهمیت «صحیفه سجادیه» که در نگاه اول مجموعه‌ای از ادعیه است در چیست؟

صحیفه سجادیه از چند جهت برای شیعیان مهم است، یکی اینکه کتابی است که با انشای امام معصوم یعنی «حضرت سجاد(ع)»، به کتابت امام معصوم یعنی«امام محمد باقر(ع)» و در حضور امام معصوم یعنی«امام صادق(ع)» نوشته شده است. دومین ویژگی این کتاب این است که پس از رحلت پیامبر گفتن حدیث ممنوع شد و این ممنوعیت تا زمان عمربن عبدالعزیز و در زمان حیات امام محد باقر(ع) ادامه داشت. به همین دلیل راهی برای آشنایی مردم با معارف ناب دین وجود نداشت و همین باعث شد که جامعه به سوی منابع دیگر علمی گرایش پیدا کند. به عنوان مثال از زمان امام سجاد فرقه مرجحه به وجود آمد و اشاعره و معتزله از هم جدا شدند. دقیقا به همین علت است که امام سجاد(ع) در ضمن بیان دعا فقط به نیایش خداوند اکتفا نکردند، بلکه در قالب دعا عالی‌ترین مفاهیم و مبانی دینی را بیان کردند. ایشان در عین حال که دستشان به سمت آسمان است و از خداوند طلب حاجت می‌فرمایند، خدا را به زیباترین نحو ممکن معرفی می‌کنند. به عنوان مثال به فراز اول دعای اول امام سجاد(ع) نگاه کنید؛ می‌فرمایند: «الحمدلله الاول بلا اول کان قبله و الآخر بلا آخر یکون بعده، الذی قصرت عن رؤیته ابصار الناظرین و عجزت عن نعته اوهام الواصفین.» ما می‌دانیم که اعتقاد برخی در آن زمان این بود که خداوند جسم است، یعنی معتقد بودند ما در روز قیامت خدا را به صورت مجسم خواهیم دید، می‌گفتند خداوند روی کرسی می‌نشیند یا اینکه آتش جهنم فوران می‌کند و خداوند دستش را دراز کرده و آن را خاموش می‌کند. در برابر چنین اعتقاداتی می‌بینیم که امام صادق به زیبایی تمام خداوند را معرفی می‌کنند. یا اینکه در آن زمان امثال ابوغریره و کعب الاحبار تصویر بسیار زشتی از پیامبر(ص) ارائه کرده بودند، به گونه‌ای که روا نمی‌دانم در اینجا به آن اشاره کنم. اما می‌بینیم که در صحیفه سجادیه، امام سجاد(ع) به بهترین نحو به معرفی پیامبر اکرم(ص) می‌پردازند. بنابراین می‌توانیم بگوییم که صحیفه سجادیه اهمیت معرفت شناختی دارد.

از سوی دیگر می‌توانیم به این مسئله اشاره کنیم که امام سجاد(ع) در ادعیه صحیفه سجادیه هم به اخلاق فردی اشاره داشتند، در قالب دعای مکارم الاخلاق و هم به اخلاق اجتماعی در قالب دعای اهل صغور که به مرزداران اشاره دارد. پس می‌توانیم بگوییم که صحیفه سجادیه یک کتاب برای خودسازی است.

مروری بر مطالبی که در صحیفه سجادیه مد نظر قرار گرفته ما را به این نتیجه می‌رساند که این کتاب دستورالعملی برای چگونه اندیشیدن و چگونه زیستن است؛ ضمن اینکه چگونه طلب کردن از خدا را به مسلمانان می‌آموزد. امتیاز دیگری که صحیفه سجادیه دارد، این است که افق‌های دید انسان نسبت به سن او محدودیت دارد، یعنی خواسته‌های او در کودکی چیزهای کوچک مثل شکلات است، بزرگتر که می‌شود دوچرخه می‌خواهد، بعدش هم می‌رسد به ماشین و خانه. اما افق دید یک امام معصوم بی‌کران است و خواسته‌های ایشان از خداوند خواسته‌هایی والا است.

اگر ممکن است یک مثال بزنید.

به عنوان مثال شما ممکن است از خداوند بخواهید برای آسایش‌تان به شما ماشین بدهد، اما امام سجاد به عنوان یک فرد معصوم افقی بالاتر را نگاه می‌کنند و در صحیفه سجادیه می‌گویند خداوندا اسباب آسایش مرا فراهم کن. حالا این اسباب آسایش ممکن است هر چیزی باشد. یا اینکه شما ممکن است ایمان را در زیارت مرقد مطهر امام رضا (ع) بدانید، اما امام سجاد(ع) از خداوند می‌خواهند: «بلغ بایمانى اکمل الایمان ‌و‌ اجعل یقینى افضل الیقین ‌و‌ انته بنیتى الى احسن النیات» ایشان از خداوند می‌خواهند که ایمان من را به بهترین ایمان تبدیل کن.

فلسفه نگارش یک کتاب دعا توسط امام سجاد(ع) پس از واقعه عاشورا و به شهادت رسیدن سید الشهدا و یارانش چه بوده است آیا نوشته شدن صحیفه ادامه نهضت امام حسین(ع) بوده است؟

ادعیه امام سجاد(ع) متعدد بوده و قابل دسته بندی در دو گروه هستند. نوع اول ادعیه‌ای است که ایشان برای اصحابشان می‌خواندند و آنها در میان مسلمانان پخش می‌کردند؛ مثل دعای سحر، دعای ابوحمزه ثمالی یا مناجات خمس عشر. این دعاها به گونه‌ای بود که در زمان حیات ایشان هم میان مردم منتشر شده بودند. دسته دوم ادعیه درج شده در صحیفه سجادیه هستند که در میان شیعیان مخفی ماند. در اینجا باید به نهضتی بپردازیم که امام سجاد(ع) آغازگر آن بودند. همان طور که گفتم جامعه اسلامی آن زمان از احادیث اهل بیت تهی شده‌بود و به طرف علومی گرایش پیدا کرده بود که نجات بخش نبودند. جامعه اسلامی در آن شرایط مثل خردسالی بود که تا دیروز شیر می‌خورده و امروز مادرش می‌خواهد به او غذا بدهد، طبیعی است که مادر نمی‌تواند از ابتدا به کودک شیرخواره خود، کباب بدهد، باید حریره به او بدهد. جامعه اسلامی در آن زمان بایستی به سمت علم و آگاهی حرکت می‌کرد، اما کشش آن را نداشت که یک دفعه به همه معارف دینی دست پیدا کند؛ بنابراین امام سجاد(ع) با علم به این مسئله نهضتی را آغاز کردند به این شکل که در قالب دعا به بیان مطالب علمی پرداختند. این نهضت پس از ایشان توسط امام محمد باقر(ع) و در قالب شکافتن علوم ادامه پیدا کرد. امام صادق نیز علم شکافته شده را برای هزاران نفر بیان کردند. به طور خلاصه می‌توانیم بگوییم امام سجاد آغازگر یک حرکت فکری بودند که در زمان امام صادق(ع) بر همگان آشکار شد.

چقدر می‌توانیم اطمینان داشته باشیم نسخه صحیفه سجادیه که در حال حاضر در دست ماست، همان نسخه موجود نزد امام صادق باشد؟

ببینید دیوان حافظ را هم اگر در نظر بگیرید می‌بینید که در گذر زمان نسخه بدل‌های بسیاری پیدا کرده و دستخوش تغییرات فراوانی شده است. اما باید بگوییم که کتب مذهبی در مقایسه با کتب ادبی دچار کمترین نسخه بدل‌ها شدند و خود این مسئله نشان دهنده اهتمام مردم به حفظ مضامین مذهبی است. اما به هر حال نمی‌توانیم قسم بخوریم که همه دعاهای صحیفه سجادیه و همه عبارات درست مانند همان نسخه است، اما می‌توانیم بگوییم که مضامین و مفاهیم قطعا همان مضامین و مفاهیم است. به ویژه با توجه به این مسئله که چنین مضامین بلندی از غیر معصوم نمی‌تواند صادر شده باشد./منبع:سایت جماران

***

«صحیفه سجادیه» چند قرن پس از امام سجاد(ع)گردآوری شد؟

امام سجاد(درود خدا بر او باد) لحظه های بسیاری از دوران زندگی پر برکت خود را در محراب دعا و عبادت گذراند. کتاب «صحیفه سجادیه» یادگاری است از سید الساجدین که به قول شهید سید محمد باقر صدر (ره)، صحیفه سجادیه راباید به عنوان بزرگترین عمل اجتماعی زمان و موقعیت امام (ع)معرفی کرد.

اقوال متفاوتی درباره گردآورنده کتاب «صحیفه سجادیه» وجود دارد. «غلامحسین اعرابی» در شماره ۳۲ مجله فرهنگ کوثر که سال ها پیش منتشر شده است به این موضوع پرداخته که در ادامه گزیده ای از مقاله ایشان را می خوانید.

حکومت بنی امیه، به طور کامل امام سجاد(ع) را در عزلت سیاسی قرار داده بود. اگر موقعیت اجتماعی و سیاسی برای امام فراهم بود، تنها به دعا و مناجات نمی پرداخت و از کان دانش و معرفت و تدبیر الهی خود امت اسلامی را بهره مند می ساخت. اما افسوس که حکام مستبد بنی امیه این موقعیت را از امام سلب کردند و امت اسلامی را از خورشید وجودش محروم ساختند.

صحیفه سجادیه چه کتابی است؟

از صحیفه سجادیه، که سند آن به امام زین العابدین (ع) منتهی می شود، به «اخت القرآن » و «انجیل اهل البیت (علیهم السلام)»و«زبور آل محمد (ص)» و «صحیفه کامله » تعبیر شده است. علامه ابن شهرآشوب، در کتاب معالم العلما در ذیل ترجمه متوکل ابن عمیر، با عنوان «زبور آل محمد (ص)» و در ذیل ترجمه یحیی ابن محمد الحسینی الدلفی، با عنوان «انجیل اهل بیت » از آن یاد کرده است.

ششمین تصنیفی که در اسلام صورت گرفته، صحیفه سجادیه است; زیراچنین نقل گردیده است: «الصحیح ان اول من صنف امیر المؤمنین ثم سلمان ثم ابوذر ثم الاصبغ بن نباته ثم عبید الله بن ابی رافع ثم صنف الصحیفه الکامله.» بدین سبب، علمای مسلمان اهتمام بسیار به این کتاب داشته، شرحهای زیادی برآن نوشته اند. یکی از نویسندگان در کتاب خود تعداد ۶۸ شرح صحیفه را معرفی کرده است.

شیخ آقابزرگ نیز در کتاب الذریعه (ج ۱۳، ص ۳۴۵ به بعد) شروح صحیفه سجادیه را معرفی کرده است.

به هر حال صحیفه سجادیه ای که اکنون در دسترس ماست، پنجاه وچهار دعا دارد که دعای اولش «فی التحمید لله عز و جل » و دعای آخرش «دعاؤه فی استکشاف الهموم » است. متوکل بن هارون گفته است که «امام صادق (ع) هفتاد و پنج دعا به من املا فرمود.یازده باب آن از دستم رفت و شصت و چند باب آن را حفظ کردم…»

سید محسن امین (ره) می گوید: صحیفه کامله ۶۱ دعا دارد که درباره انواع خیر و عبادت و طلب سعادت است و کیفیت توجه به پروردگار و طلب حوائج از او و چگونگی عمل کردن به قول خداوند«ادعونی استجب لکم » را می آموزد.

سند صحیفه سجادیه

صحیفه ای که اکنون در دست ما است سندش به «بهاء الشرف » می رسد.وی در سال ۵۱۶ در ماه ربیع الاول این دعاها را به سندی که دراول صحیفه نقل شده، دریافت کرده است; البته صحیفه سالها قبل از «بهاء الشرف » معروف بود. چنانکه نجاشی در ذیل ترجمه «متوکل بن عمیر بن المتوکل » نوشته است: «روی عن یحیی بن زید دعاء الصحیفه اخبرنا الحسین بن عبید الله عن ابن اخی طاهر عن محمد بن مطهر عن ابیه عن عمیر بن المتوکل عن ابیه متوکل عن یحیی بن زید بالدعاء.» بی تردید نجاشی قبل از «بهاء الشرف » می زیست و در سال ۴۵۰ ه . وفات یافت.

همچنین علامه مجلسی (ره) از نسخه ای از صحیفه یاد می کند که به سال ۳۳۳ ق. مربوط است: «قد وجدت فی نسخه قدیمه من الصحیفه الکامله… و کان تاریخ کتابتها سنه ثلاث و ثلاثین و ثلاثماه…» شایان ذکر است که صحیفه سجادیه به بررسی سندی نیاز ندارد، چون بسیاری از علماادعای تواتر آن را کرده اند. از مطالعه اجازاتی که برای نقل صحیفه سجادیه به ثبت رسیده است، چنان بر می آید که این کتاب به بررسی سندی نیاز ندارد و متواتر است.

علامه مجلسی می نویسد: «… و یرتقی الاسانید المذکوره هنا الی سته و خمسین الف اسنادا و مائه اسناد. » یکی از شارحان صحیفه نیز چنین نوشته است: «و لما کانت نسبه الصحیفه الشریفه الی صاحبها (ع) ثابته بالاستفاضه التی کادت تبلغ حدالتواتر …»    /منبع:ایسنا خرداد ۱۳۹۲ ،بنقل از سایت خبرآنلاین

درباره نویسنده

1399مطلب نوشته است .

نوشتن دیدگاه

شما میتوانید از تصاویر مخصوص خود در قسمت نظرات استفاده نمایید برای اینکار از وب سایت آواتارکمک بگیرید .

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

تمام حقوق این سایت برای © 2018 pirastefar.ir. محفوظ است.
بهینه سازی وبسیما