مغز چیست؟ مُخ چیست ؟تشریح باتصاویر

مغز چیست؟ مُخ چیست ؟تشریح باتصاویر

مغز چیست؟ مُخ چیست ؟

مغز انسان-مرکز دستگاه عصبی است. دستگاه عصبی مرکزی  به وزن یک کیلو و۳۰۰ الی ۱۴۰۰گرم که در درون حفاظ استخوانی به نام جمجمه و ستون فقرات قرار گرفته که مرکزفرماندهی بدن رابعهده دارد.

 اما به  قسمتی ازمغز است «مُخ»می گویند که شامل نیمکره عصبی و محتویات سلولی آن می باشد.

قسمت سطحی مخ، خاکستری رنگ است و قشر مخ نامیده می‌شود. قشر مخ در انسان به علت وسعت زیاد خود و جای گرفتن در فضای محدود حالت چین خورده دارد. در زیر قشر مخ ماده سفید رنگی وجود دارد که از اجتماع رشته‌های عصبی میلین‌دار تشکیل شده است و این رشته همان دنباله‌های نورون‌هایی هستند که در قشر خاکستری با سایر قسمت‌های دستگاه عصبی قرار دارند.

به طور کلی مغز ما از دو بخش عمده تشکیل شده ، مخ یا سربروم(cereburm) است که خودش به دو نیمکره چپ و راست تقسیم می شود . بخش دیگر مخچه است (cerebellum) است که به معنای «مغز کوچک » است که  در زیر مغز قرار گرفته است. هر یک از نیمکره های مغز به ۴ لوب(Lobe) تقسیم می شود :

لوب پس سری-اکسیپیتال(occipital) : برای بینایی، محرک‌ها و اطلاعات بینایی،شناسایی رنگ‌ها وکلمات.
لوب آهیانه ای(partieal) :  با پردازش اطلاعات حسی لمسی مانند فشار، لمس و درد ارتباط دارد،برای درک شنیدار و تکلم است.
لوب گیجگاهی– تمپورال(temporal) : برای ادراک فضایی و زبانی،تفسیر صداها و زبانی که می‌شنویم
لوب جلویی باپیشانی یاقُدامی (Frontal):  با استدلال، مهارت‌های حرکتی، سطح بالاتر شناخت، و زبان بیانی در ارتباط است.

هر برآمدگی سطح مغز «شکنج» نام دارد و هر شکاف (groove) را شیار (sulcus) می‌نامند.

تالاموس و هیپوتالاموس

تالاموس و هیپوتالاموس در فاصله بین سربروم و ساقه مغز قرار دارد. تالاموس پیام‌های حسی و حرکتی را به غشای مغز می‌فرستد و در تنظیم هوشیاری، خواب و آگاهی نقش دارد. هیپوتالاموس، سیستم عصبی را از طریق غده هیپوفیز به سیستم غدد درون‌ریز بدن (که هورمون‌ها را تولید می‌کنند) مرتبط می‌سازد.

مخچه چیست؟

مخچه(cerebellum) در زیر سربروم واقع شده است و کارکردهای مهمی در کنترل حرکات بدن بر عهده دارد. مخچه نقش مهمی در هماهنگی و تعادل اندام‌های بدن دارد و علاوه بر آن می‌تواند عملکردهای شناختی نیز داشته باشد

آناتومی مغز 

جمجمه

جمجمه وظیفه‌ی حفاظت از مغز در برابر آسیب‌ها را بر عهده دارد. جمجمه از هشت استخوان تشکیل شده که در درزها با یکدیگر ترکیب می‌شوند. استخوان‌های جمجمه شامل استخوان‌های قدامی، آهیانه، گیجگاهی، گوه‌ای، پس سری و غربالی است. صورت از ۱۴ استخوان دوتایی از جمله استخوان‌های آرواره، گونه، بینی، کامی، اشکی، کونکای تحتانی بینی، آرواره و استخوان تیغه بینی تشکیل شده است.

مغز

مغز از فسمتهای مهمی چون مغز پیشین، مخچه و ساقه مغز تشکیل شده است.

مغز پیشین بزرگترین قسمت مغز بوده و از دو نیمکره راست و چپ تشکیل شده است و اعمال اصلی، مانند تشخیص حس لامسه، بینایی، شنوایی، تلکلم، استدلال، احساسات، یادگیری و کنترل  حرکات را انجام می‌دهد.

مخچه در زیر مغز پیشین قرار دارد. وظیفه‌ی مخچه، هماهنگ سازی حرکات عضلات، حفظ حالت قرارگیری و تعادل بدن است.

شامل مغز میانی، پل دماغی و بصل النخاع است. ساقه مغز در نقش یک مرکز باز پخش عمل می‌کند که مغز پیشین و مخچه را به نخاع متصل می‌سازد. ساقه مغز مسئول انجام بسیاری از اعمال خودکار مانند تنفس، ضربان قلب، دمای بدن، سیکل خواب و بیداری، گوارش و هضم، سرفه، عطسه، استفراغ، و بلع است.

از ۱۰ عصب جمجمه‌ای، ۹ تای آنها از ساقه مغز نشات می‌گیرند.

سطح مغز پیشین حالتی چین خورده دارد که قشر یا پوسته‌ی مغز نامیده می‌شود. ۷۰٪ از میلیاردها سلول عصبی مغز در قشر مغز قرار دارند. سلول‌های عصبی باعث شده‌اند که قشر مغز رنگی خاکستری و قهوه‌ای داشته باشد و به همین دلیل است که آن را بخش خاکستری مغز می‌نامند. در زیر قشر مغز، رشته‌های اتصال دهنده‌ی بلندی بین نورون‌ها وجود دارد که اکسون نامیده شده و بخش سفید مغز را تشکیل می‌دهند.

قسمت‌های عمیق مغز

هیپوتالاموس:

وظیفه اصلی هیپوتالاموس  تنظیم وحفظ وضعیت ثابت وپایدار-هموستاز-بدن است یا به‌عبارت‌دیگر حفظ تعادل بدن. عواملی مانند فشارخون، درجه حرارت بدن، تعادل مایعات و الکترولیت و وزن بدن در یک محدوده‌ای به نام “محدوده تعادلی” حفظ می‌شوند.

هیپوتالاموس در کف بطن سوم مغز قرار داشته و مسئول کنترل سیستم اختیاری بدن است. هیپوتالاموس رفتارهایی همچون گرسنگی، تشنگی، خواب، و واکنش‌های جنسی را کنترل می‌کند. همچنین هیپوتالاموس دمای بدن، فشار خون، احساسات، و ترشح هورمون‌ها را تنظیم می‌کند.

غده هیپوفیز: غده هیپوفیز در درون حفره استخوانی کوچکی در پایه‌ی جمجمه که زین ترکی نامیده می‌شود، قرار دارد. غده هیپوفیز از طریق ساقه هیپوفیز به هیپوتالاموس متصل است. غده هیپوفیز که به نام غده ارباب نیز شناخته می‌شود، کنترل کننده‌ی دیگر غدد درون ریز در بدن است. غده هیپوفیز باعث ترشح هورمون‌های کنترل کننده‌ی رشد جنسی شده، رشد عضلات و استخوان‌ها را افزایش داده، در برابر استرس واکنش نشان داده و با بیماری مبارزه می‌کند.

غده صنوبری: غده صنوبری در پشت بطن سوم قرار دارد. غده صنوبری با ترشح ملاتونین به تنظیم ساعت درونی بدن و ریتم‌های شبانه روزی کمک می‌کند. غده صنوبری در رشد جنسی نیز نقش دارد.

تالاموس:به هسته های خاکستری رنگ و تخم مرغی شکل که به صورت قرینه درنیمکره مخ قرار دارد، تالاموس می گویند.

تالاموس نقش یک مرکز بازپخش برای تمام اطلاعاتی که به قشر رویی مغز می‌آیند و می‌روند را دارد. همچنین تالاموس در احساس درد، توجه، هوشیاری و حافظه نیز نقش دارد.

عقده‌های قاعده‌ای: عقده‌های قاعده‌ای شامل هسته‌ی دم دار، پوسته و گوی رنگ پریده یا پالیدوم می‌باشند. این هسته‌ها با مخچه همکاری می‌کنند تا بتوانند حرکات ظریفی هم‌چون حرکات نوک انگشتان را هماهنگ سازند.

سیستم لیمبیک: سیستم لیمبیک، مرکز احساسات، یادگیری، و حافظه است. سیستم لیمبیک شامل شکنج کمربندی، هیپوتالاوس، بادامه (واکنش‌های احساسی) و هیپوکامپ می‌باشد.

اعصاب مغزی یا جمجمه‌ای

مغز از طریق نخاع و ۱۲ جفت اعصاب مغزی با بدن در ارتباط است‌. ده جفت از این اعصاب مغزی که کنترل کننده‌ی شنوایی، حرکات چشم‌ها، احساس‌های صورت‌، احساس چشایی، بلع و حرکت صورت، گردن، شانه و عضلات زبان هستند، از ساقه مغز نشات می‌گیرند.‌ اعصاب مغزی مربوط به بویایی و بینایی از مغز پیشین نشات می‌گیرند.

پرده‌های مغز

مغز و نخاع توسط سه لایه‌ی بافتی به نام پرده‌های مغز پوشیده شده و محافظت می‌شوند.

لایه‌های مغز از خارج به داخل عبارتند از:

*سخت شامه(دورا ماتر)

سخت شامه یک پوسته‌ی قوی و محکم در داخل جمجمه است. سخت شامه دارای دو لایه به نام‌های لایه ضریع و لایه عمیق است که با یکدیگر ترکیب شده و فقط برای تشکیل «سینوس‌»های وریدی از یکدیگر جدا می‌شوند. دورا دارای خمیدگی‌ها و چین‌های کوچکی است،خارجی‌ترین لایه است.

چین‌های سخت شامه

۱-چادرینه مخچه -مغز پیشین و مخچه را از یکدیگر جدا می‌کند

۲- داس مغز – نیم‌کره چپ و راست مغز از یکدیگر جدا می‌کند

*-لایه عنکبوتی (آراکنوئید)

لایه عنکبوتیه یک لایه نازک و شبیه تار عنکبوت است که تمام مغز را پوشانده است. عنکبوتیه بافتی کشسانی دارد.

*-نرم شامه(پیا ماتر)

نرم شامه  داخلی‌ترین لایهٔ مننژی است که تمام چین خوردگی‌های موجود در سطح مغز را در بر می‌گیرد. نرم شامه رگ‌های خونی بسیاری دارد که به قسمت‌های عمقی مغز نیز می‌رسند

ساب دورال چیست؟

فضای بین سخت شامه و لایه‌ی عنکبوتیه را فضای زیر سخت شامه ای یا «ساب دورال» می‌نامند.
 زیر عنکبوتیه چیست؟

فضای بین نرم شامه و عنکبوتیه را فضای زیر عنکبوتیه می‌نامند. فضای زیر عنکبوتیه فضایی است که مایع مغزی نخاعی وجو داشته و مغز را در بر می‌گیرد.

بطن‌ چیست؟

مغز دارای حفره‌هایی پر از مایع مغزی نخاعی است که بطن نامیده می‌شوند.

کوروئیدچیست؟

درون بطن‌ها یک ساختاری نواری شکل وجود دارد که شبکه‌ی «کوروئید» نامیده می‌شود و مایع شفاف و بی رنگ مغزی نخاعی در آنجا تولید می‌شود. مایع مغزی نخاعی همیشه در حال گردش است و به طور مداوم جذب و دوباره پر می‌شود.

سیستم عصبی

سیستم عصبی به بخش اعصاب مرکزی و اعصاب محیطی تقسیم می‌شود. سیستم اعصاب مرکزی از مغز و نخاع تشکیل شده است. سیستم اعصاب محیطی از اعصاب نخاعی که از نخاع منشعب می‌شوند و اعصاب دماغی که از مغز منشعب می‌شوند تشکیل شده است. سیستم عصبی محیطی شامل اعصاب خود مختار (سمپاتیک و پاراسمپاتیک) است که اعمال حیاتی بدن، مانند تنفس، گوارش، ضربان قلب، و ترشح هورمون‌ها را کنترل می‌کند.

خون رسانی درمغزچگونه است؟

خون از راه دو شریان جفتی به نام‌ شریان‌های کاروتید داخلی و شریان‌های مهره‌ای به مغز می‌رسد. شریان‌های کاروتید داخلی، خون مورد نیاز اکثر قسمت‌های مغز پیشین را تامین می‌کنند.

شریان‌های-سرخرگ- مهره‌ای( Vertebral artery) خون مورد نیاز مخچه، ساقه مغز و قسمت زیرین مغز پیشین را تامین می‌کند.

شریان باسیلارچیست؟

شریان‌های مهره‌ای راست و چپ پس از عبور از جمجمه به یکدیگر پیوسته و «شریان باسیلار» را تشکیل می‌دهند.

شریان باسیلار و شریان‌های کاروتید داخلی در پایه‌ی مغز که «حلقه شریانی ویلیس» نامیده می‌شود با یکدیگر در ارتباط هستند. ارتباط بین کاروتید داخلی و باسیلار مهره‌ای یک ویژگی مهم برای حفاطت از مغز است. اگر یکی از شریان‌ها مسدود شود، جریان خون جانبی به حلقه‌ی شریانی ویلیس آمده و مانع خونریزی می‌شود.

درباره نویسنده

1588مطلب نوشته است .

One Comment on “مغز چیست؟ مُخ چیست ؟تشریح باتصاویر”

  • قطعات ریخته گری wrote on ۲۷ خرداد, ۱۳۹۷, ۵:۳۹

    خیلی جالب بود و کامل ممنون از اشتراک گذاری این اطلاعات
    موفق باشید

نوشتن دیدگاه

شما میتوانید از تصاویر مخصوص خود در قسمت نظرات استفاده نمایید برای اینکار از وب سایت آواتارکمک بگیرید .

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

تمام حقوق این سایت برای © 2018 pirastefar.ir. محفوظ است.
بهینه سازی وبسیما